ततस् तां रजनीम् उष्य भरतः सपरिच्छदः । (१।१)

कृतातिथ्यो भरद्वाजं कामाद् अभिजगाम ह ॥ (१।२)

तम् ऋषिः पुरुषव्याघ्रं प्रेक्ष्य प्राञ्जलिम् आगतम् । (२।१)

हुताग्निहोत्रो भरतं भरद्वाजो ऽभ्यभाषत ॥ (२।२)

कच्चिद् अत्र सुखा रात्रिस् तवास्मद्विषये गता । (३।१)

समग्रस् ते जनः कच्चिद् आतिथ्ये शंस मे ऽनघ ॥ (३।२)

तम् उवाचाञ्जलिं कृत्वा भरतो ऽभिप्रणम्य च । (४।१)

आश्रमाद् अभिनिष्क्रान्तम् ऋषिम् उत्तमतेजसम् ॥ (४।२)

सुखोषितो ऽस्मि भगवन् समग्रबलवाहनः । (५।१)

तर्पितः सर्वकामैश् च सामात्यो बलवत् त्वया ॥ (५।२)

अपेतक्लमसंतापाः सुभिक्षाः सुप्रतिश्रयाः । (६।१)

अपि प्रेष्यान् उपादाय सर्वे स्म सुसुखोषिताः ॥ (६।२)

आमन्त्रये ऽहं भगवन् कामं त्वाम् ऋषिसत्तम । (७।१)

समीपं प्रस्थितं भ्रातुर् मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा ॥ (७।२)

आश्रमं तस्य धर्मज्ञ धार्मिकस्य महात्मनः । (८।१)

आचक्ष्व कतमो मार्गः कियान् इति च शंस मे ॥ (८।२)

इति पृष्टस् तु भरतं भ्रातृदर्शनलालसम् । (९।१)

प्रत्युवाच महातेजा भरद्वाजो महातपाः ॥ (९।२)

भरतार्धतृतीयेषु योजनेष्व् अजने वने । (१०।१)

चित्रकूटो गिरिस् तत्र रम्यनिर्दरकाननः ॥ (१०।२)

उत्तरं पार्श्वम् आसाद्य तस्य मन्दाकिनी नदी । (११।१)

पुष्पितद्रुमसंछन्ना रम्यपुष्पितकानना ॥ (११।२)

अनन्तरं तत् सरितश् चित्रकूटश् च पर्वतः । (१२।१)

तयोः पर्णकुटी तात तत्र तौ वसतो ध्रुवम् ॥ (१२।२)

दक्षिणेनैव मार्गेण सव्यदक्षिणम् एव च । (१३।१)

गजवाजिरथाकीर्णां वाहिनीं वाहिनीपते । (१३।२)

वाहयस्व महाभाग ततो द्रक्ष्यसि राघवम् ॥ (१३।३)

प्रयाणम् इति च श्रुत्वा राजराजस्य योषितः । (१४।१)

हित्वा यानानि यानार्हा ब्राह्मणं पर्यवारयन् ॥ (१४।२)

वेपमाना कृशा दीना सह देव्या सुमित्रया । (१५।१)

कौसल्या तत्र जग्राह कराभ्यां चरणौ मुनेः ॥ (१५।२)

असमृद्धेन कामेन सर्वलोकस्य गर्हिता । (१६।१)

कैकेयी तस्य जग्राह चरणौ सव्यपत्रपा ॥ (१६।२)

तं प्रदक्षिणम् आगम्य भगवन्तं महामुनिम् । (१७।१)

अदूराद् भरतस्यैव तस्थौ दीनमनास् तदा ॥ (१७।२)

ततः पप्रच्छ भरतं भरद्वाजो दृढव्रतः । (१८।१)

विशेषं ज्ञातुम् इच्छामि मातॄणां तव राघव ॥ (१८।२)

एवम् उक्तस् तु भरतो भरद्वाजेन धार्मिकः । (१९।१)

उवाच प्राञ्जलिर् भूत्वा वाक्यं वचनकोविदः ॥ (१९।२)

याम् इमां भगवन् दीनां शोकानशनकर्शिताम् । (२०।१)

पितुर् हि महिषीं देवीं देवताम् इव पश्यसि ॥ (२०।२)

एषा तं पुरुषव्याघ्रं सिंहविक्रान्तगामिनम् । (२१।१)

कौसल्या सुषुवे रामं धातारम् अदितिर् यथा ॥ (२१।२)

अस्या वामभुजं श्लिष्टा यैषा तिष्ठति दुर्मनाः । (२२।१)

कर्णिकारस्य शाखेव शीर्णपुष्पा वनान्तरे ॥ (२२।२)

एतस्यास् तौ सुतौ देव्याः कुमारौ देववर्णिनौ । (२३।१)

उभौ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ वीरौ सत्यपराक्रमौ ॥ (२३।२)

यस्याः कृते नरव्याघ्रौ जीवनाशम् इतो गतौ । (२४।१)

राजा पुत्रविहीनश् च स्वर्गं दशरथो गतः ॥ (२४।२)

ऐश्वर्यकामां कैकेयीम् अनार्याम् आर्यरूपिणीम् । (२५।१)

ममैतां मातरं विद्धि नृशंसां पापनिश्चयाम् । (२५।२)

यतोमूलं हि पश्यामि व्यसनं महद् आत्मनः ॥ (२५।३)

इत्य् उक्त्वा नरशार्दूलो बाष्पगद्गदया गिरा । (२६।१)

स निशश्वास ताम्राक्षो नागः क्रुद्ध इवासकृत् ॥ (२६।२)

भरद्वाजो महर्षिस् तं ब्रुवन्तं भरतं तदा । (२७।१)

प्रत्युवाच महाबुद्धिर् इदं वचनम् अर्थवत् ॥ (२७।२)

न दोषेणावगन्तव्या कैकेयी भरत त्वया । (२८।१)

रामप्रव्राजनं ह्य् एतत् सुखोदर्कं भविष्यति ॥ (२८।२)

अभिवाद्य तु संसिद्धः कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् । (२९।१)

आमन्त्र्य भरतः सैन्यं युज्यताम् इत्य् अचोदयत् ॥ (२९।२)

ततो वाजिरथान् युक्त्वा दिव्यान् हेमपरिष्कृतान् । (३०।१)

अध्यारोहत् प्रयाणार्थी बहून् बहुविधो जनः ॥ (३०।२)

गजकन्यागजाश् चैव हेमकक्ष्याः पताकिनः । (३१।१)

जीमूता इव घर्मान्ते सघोषाः सम्प्रतस्थिरे ॥ (३१।२)

विविधान्य् अपि यानानि महान्ति च लघूनि च । (३२।१)

प्रययुः सुमहार्हाणि पादैर् एव पदातयः ॥ (३२।२)

अथ यानप्रवेकैस् तु कौसल्याप्रमुखाः स्त्रियः । (३३।१)

रामदर्शनकाङ्क्षिण्यः प्रययुर् मुदितास् तदा ॥ (३३।२)

स चार्कतरुणाभासां नियुक्तां शिबिकां शुभाम् । (३४।१)

आस्थाय प्रययौ श्रीमान् भरतः सपरिच्छदः ॥ (३४।२)

सा प्रयाता महासेना गजवाजिरथाकुला । (३५।१)

दक्षिणां दिशम् आवृत्य महामेघ इवोत्थितः । (३५।२)

वनानि तु व्यतिक्रम्य जुष्टानि मृगपक्षिभिः ॥ (३५।३)

सा सम्प्रहृष्टद्विपवाजियोधा वित्रासयन्ती मृगपक्षिसंघान् । (३६।१)

महद् वनं तत् प्रविगाहमाना रराज सेना भरतस्य तत्र ॥ (३६।२)