वसिष्ठस् तु तदा रामम् उक्त्वा राजपुरोहितः । (१।१)

अब्रवीद् धर्मसंयुक्तं पुनर् एवापरं वचः ॥ (१।२)

पुरुषस्येह जातस्य भवन्ति गुरवस् त्रयः । (२।१)

आचार्यश् चैव काकुत्स्थ पिता माता च राघव ॥ (२।२)

पिता ह्य् एनं जनयति पुरुषं पुरुषर्षभ । (३।१)

प्रज्ञां ददाति चाचार्यस् तस्मात् स गुरुर् उच्यते ॥ (३।२)

स ते ऽहं पितुर् आचार्यस् तव चैव परंतप । (४।१)

मम त्वं वचनं कुर्वन् नातिवर्तेः सतां गतिम् ॥ (४।२)

इमा हि ते परिषदः श्रेणयश् च समागताः । (५।१)

एषु तात चरन् धर्मं नातिवर्तेः सतां गतिम् ॥ (५।२)

वृद्धाया धर्मशीलाया मातुर् नार्हस्य् अवर्तितुम् । (६।१)

अस्यास् तु वचनं कुर्वन् नातिवर्तेः सतां गतिम् ॥ (६।२)

भरतस्य वचः कुर्वन् याचमानस्य राघव । (७।१)

आत्मानं नातिवर्तेस् त्वं सत्यधर्मपराक्रम ॥ (७।२)

एवं मधुरम् उक्तस् तु गुरुणा राघवः स्वयम् । (८।१)

प्रत्युवाच समासीनं वसिष्ठं पुरुषर्षभः ॥ (८।२)

यन् मातापितरौ वृत्तं तनये कुरुतः सदा । (९।१)

न सुप्रतिकरं तत् तु मात्रा पित्रा च यत् कृतम् ॥ (९।२)

यथाशक्ति प्रदानेन स्नापनाच् छादनेन च । (१०।१)

नित्यं च प्रियवादेन तथा संवर्धनेन च ॥ (१०।२)

स हि राजा जनयिता पिता दशरथो मम । (११।१)

आज्ञातं यन् मया तस्य न तन् मिथ्या भविष्यति ॥ (११।२)

एवम् उक्तस् तु रामेण भरतः प्रत्यनन्तरम् । (१२।१)

उवाच परमोदारः सूतं परमदुर्मनाः ॥ (१२।२)

इह मे स्थण्डिले शीघ्रं कुशान् आस्तर सारथे । (१३।१)

आर्यं प्रत्युपवेक्ष्यामि यावन् मे न प्रसीदति ॥ (१३।२)

अनाहारो निरालोको धनहीनो यथा द्विजः । (१४।१)

शेष्ये पुरस्ताच् छालाया यावन् न प्रतियास्यति ॥ (१४।२)

स तु रामम् अवेक्षन्तं सुमन्त्रं प्रेक्ष्य दुर्मनाः । (१५।१)

कुशोत्तरम् उपस्थाप्य भूमाव् एवास्तरत् स्वयम् ॥ (१५।२)

तम् उवाच महातेजा रामो राजर्षिसत्तमाः । (१६।१)

किं मां भरत कुर्वाणं तात प्रत्युपवेक्ष्यसि ॥ (१६।२)

ब्राह्मणो ह्य् एकपार्श्वेन नरान् रोद्धुम् इहार्हति । (१७।१)

न तु मूर्धावसिक्तानां विधिः प्रत्युपवेशने ॥ (१७।२)

उत्तिष्ठ नरशार्दूल हित्वैतद् दारुणं व्रतम् । (१८।१)

पुरवर्याम् इतः क्षिप्रम् अयोध्यां याहि राघव ॥ (१८।२)

आसीनस् त्व् एव भरतः पौरजानपदं जनम् । (१९।१)

उवाच सर्वतः प्रेक्ष्य किम् आर्यं नानुशासथ ॥ (१९।२)

ते तम् ऊचुर् महात्मानं पौरजानपदा जनाः । (२०।१)

काकुत्स्थम् अभिजानीमः सम्यग् वदति राघवः ॥ (२०।२)

एषो ऽपि हि महाभागः पितुर् वचसि तिष्ठति । (२१।१)

अत एव न शक्ताः स्मो व्यावर्तयितुम् अञ्जसा ॥ (२१।२)

तेषाम् आज्ञाय वचनं रामो वचनम् अब्रवीत् । (२२।१)

एवं निबोध वचनं सुहृदां धर्मचक्षुषाम् ॥ (२२।२)

एतच् चैवोभयं श्रुत्वा सम्यक् संपश्य राघव । (२३।१)

उत्तिष्ठ त्वं महाबाहो मां च स्पृश तथोदकम् ॥ (२३।२)

अथोत्थाय जलं स्पृष्ट्वा भरतो वाक्यम् अब्रवीत् । (२४।१)

शृण्वन्तु मे परिषदो मन्त्रिणः श्रेणयस् तथा ॥ (२४।२)

न याचे पितरं राज्यं नानुशासामि मातरम् । (२५।१)

आर्यं परमधर्मज्ञम् अभिजानामि राघवम् ॥ (२५।२)

यदि त्व् अवश्यं वस्तव्यं कर्तव्यं च पितुर् वचः । (२६।१)

अहम् एव निवत्स्यामि चतुर्दश वने समाः ॥ (२६।२)

धर्मात्मा तस्य तथ्येन भ्रातुर् वाक्येन विस्मितः । (२७।१)

उवाच रामः सम्प्रेक्ष्य पौरजानपदं जनम् ॥ (२७।२)

विक्रीतम् आहितं क्रीतं यत् पित्रा जीवता मम । (२८।१)

न तल् लोपयितुं शक्यं मया वा भरतेन वा ॥ (२८।२)

उपधिर् न मया कार्यो वनवासे जुगुप्सितः । (२९।१)

युक्तम् उक्तं च कैकेय्या पित्रा मे सुकृतं कृतम् ॥ (२९।२)

जानामि भरतं क्षान्तं गुरुसत्कारकारिणम् । (३०।१)

सर्वम् एवात्र कल्याणं सत्यसंधे महात्मनि ॥ (३०।२)

अनेन धर्मशीलेन वनात् प्रत्यागतः पुनः । (३१।१)

भ्रात्रा सह भविष्यामि पृथिव्याः पतिर् उत्तमः ॥ (३१।२)

वृतो राजा हि कैकेय्या मया तद्वचनं कृतम् । (३२।१)

अनृतान् मोचयानेन पितरं तं महीपतिम् ॥ (३२।२)