अथ राजा समृद्धार्थः सुग्रीवः प्लवगेश्वरः । (१।१)

उवाच नरशार्दूलं रामं परबलार्दनम् ॥ (१।२)

आगता विनिविष्टाश् च बलिनः कामरूपिणः । (२।१)

वानरेन्द्रा महेन्द्राभा ये मद्विषयवासिनः ॥ (२।२)

त इमे बहुसाहस्रैर् हरिभिर् भीमविक्रमैः । (३।१)

आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसंनिभाः ॥ (३।२)

ख्यातकर्मापदानाश् च बलवन्तो जितक्लमाः । (४।१)

पराक्रमेषु विख्याता व्यवसायेषु चोत्तमाः ॥ (४।२)

पृथिव्यम्बुचरा राम नानानगनिवासिनः । (५।१)

कोट्यग्रश इमे प्राप्ता वानरास् तव किंकराः ॥ (५।२)

निदेशवर्तिनः सर्वे सर्वे गुरुहिते रताः । (६।१)

अभिप्रेतम् अनुष्ठातुं तव शक्ष्यन्त्य् अरिंदम ॥ (६।२)

यन् मन्यसे नरव्याघ्र प्राप्तकालं तद् उच्यताम् । (७।१)

तत् सैन्यं त्वद्वशे युक्तम् आज्ञापयितुम् अर्हसि ॥ (७।२)

कामम् एषाम् इदं कार्यं विदितं मम तत्त्वतः । (८।१)

तथापि तु यथा तत्त्वम् आज्ञापयितुम् अर्हसि ॥ (८।२)

तथा ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो दशरथात्मजः । (९।१)

बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (९।२)

ज्ञायतां सौम्य वैदेही यदि जीवति वा न वा । (१०।१)

स च देशो महाप्राज्ञ यस्मिन् वसति रावणः ॥ (१०।२)

अधिगम्य च वैदेहीं निलयं रावणस्य च । (११।१)

प्राप्तकालं विधास्यामि तस्मिन् काले सह त्वया ॥ (११।२)

नाहम् अस्मिन् प्रभुः कार्ये वानरेश न लक्ष्मणः । (१२।१)

त्वम् अस्य हेतुः कार्यस्य प्रभुश् च प्लवगेश्वर ॥ (१२।२)

त्वम् एवाज्ञापय विभो मम कार्यविनिश्चयम् । (१३।१)

त्वं हि जानासि यत् कार्यं मम वीर न संशयः ॥ (१३।२)

सुहृद्द्वितीयो विक्रान्तः प्राज्ञः कालविशेषवित् । (१४।१)

भवान् अस्मद्धिते युक्तः सुकृतार्थो ऽर्थवित्तमः ॥ (१४।२)

एवम् उक्तस् तु सुग्रीवो विनतं नाम यूथपम् । (१५।१)

अब्रवीद् रामसांनिध्ये लक्ष्मणस्य च धीमतः । (१५।२)

शैलाभं मेघनिर्घोषम् ऊर्जितं प्लवगेश्वरम् ॥ (१५।३)

सोमसूर्यात्मजैः सार्धं वानरैर् वानरोत्तम । (१६।१)

देशकालनयैर् युक्तः कार्याकार्यविनिश्चये ॥ (१६।२)

वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् । (१७।१)

अधिगच्छ दिशं पूर्वां सशैलवनकाननाम् ॥ (१७।२)

तत्र सीतां च वैदेहीं निलयं रावणस्य च । (१८।१)

मार्गध्वं गिरिदुर्गेषु वनेषु च नदीषु च ॥ (१८।२)

नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा । (१९।१)

कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम् ॥ (१९।२)

सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम् । (२०।१)

महीं कालमहीं चैव शैलकाननशोभिताम् ॥ (२०।२)

ब्रह्ममालान् विदेहांश् च मालवान् काशिकोसलान् । (२१।१)

मागधांश् च महाग्रामान् पुण्ड्रान् वङ्गांस् तथैव च ॥ (२१।२)

पत्तनं कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम् । (२२।१)

सर्वम् एतद् विचेतव्यं मृगयद्भिर् ततस् ततः ॥ (२२।२)

रामस्य दयितां भार्यां सीतां दशरथस्नुषाम् । (२३।१)

समुद्रम् अवगाढांश् च पर्वतान् पत्तनानि च ॥ (२३।२)

मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिद् आयताम् । (२४।१)

कर्णप्रावरणाश् चैव तथा चाप्य् ओष्ठकर्णकाः ॥ (२४।२)

घोरा लोहमुखाश् चैव जवनाश् चैकपादकाः । (२५।१)

अक्षया बलवन्तश् च पुरुषाः पुरुषादकाः ॥ (२५।२)

किराताः कर्णचूडाश् च हेमाङ्गाः प्रियदर्शनाः । (२६।१)

आममीनाशनास् तत्र किराता द्वीपवासिनः ॥ (२६।२)

अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति श्रुताः । (२७।१)

एतेषाम् आलयाः सर्वे विचेयाः काननौकसः ॥ (२७।२)

गिरिभिर् ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च । (२८।१)

रत्नवन्तं यवद्वीपं सप्तराज्योपशोभितम् ॥ (२८।२)

सुवर्णरूप्यकं चैव सुवर्णाकरमण्डितम् । (२९।१)

यवद्वीपम् अतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः ॥ (२९।२)

दिवं स्पृशति शृङ्गेण देवदानवसेवितः । (३०।१)

एतेषां गिरिदुर्गेषु प्रपातेषु वनेषु च ॥ (३०।२)

रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस् ततस् ततः । (३१।१)

ततः समुद्रद्वीपांश् च सुभीमान् द्रष्टुम् अर्हथ ॥ (३१।२)

तत्रासुरा महाकायाश् छायां गृह्णन्ति नित्यशः । (३२।१)

ब्रह्मणा समनुज्ञाता दीर्घकालं बुभुक्षिताः ॥ (३२।२)

तं कालमेघप्रतिमं महोरगनिषेवितम् । (३३।१)

अभिगम्य महानादं तीर्थेनैव महोदधिम् ॥ (३३।२)

ततो रक्तजलं भीमं लोहितं नाम सागरम् । (३४।१)

गता द्रक्ष्यथ तां चैव बृहतीं कूटशाल्मलीम् ॥ (३४।२)

गृहं च वैनतेयस्य नानारत्नविभूषितम् । (३५।१)

तत्र कैलाससंकाशं विहितं विश्वकर्मणा ॥ (३५।२)

तत्र शैलनिभा भीमा मन्देहा नाम राक्षसाः । (३६।१)

शैलशृङ्गेषु लम्बन्ते नानारूपा भयावहाः ॥ (३६।२)

ते पतन्ति जले नित्यं सूर्यस्योदयनं प्रति । (३७।१)

अभितप्ताश् च सूर्येण लम्बन्ते स्म पुनः पुनः ॥ (३७।२)

ततः पाण्डुरमेघाभं क्षीरोदं नाम सागरम् । (३८।१)

गता द्रक्ष्यथ दुर्धर्षा मुक्ताहारम् इवोर्मिभिः ॥ (३८।२)

तस्य मध्ये महाश्वेत ऋषभो नाम पर्वतः । (३९।१)

दिव्यगन्धैः कुसुमितै रजतैश् च नगैर् वृतः ॥ (३९।२)

सरश् च राजतैः पद्मैर् ज्वलितैर् हेमकेसरैः । (४०।१)

नाम्ना सुदर्शनं नाम राजहंसैः समाकुलम् ॥ (४०।२)

विबुधाश् चारणा यक्षाः किंनराः साप्सरोगणाः । (४१।१)

हृष्टाः समभिगच्छन्ति नलिनीं तां रिरंसवः ॥ (४१।२)

क्षीरोदं समतिक्रम्य ततो द्रक्ष्यथ वानराः । (४२।१)

जलोदं सागरश्रेष्ठं सर्वभूतभयावहम् ॥ (४२।२)

तत्र तत् कोपजं तेजः कृतं हयमुखं महत् । (४३।१)

अस्याहुस् तन् महावेगम् ओदनं सचराचरम् ॥ (४३।२)

तत्र विक्रोशतां नादो भूतानां सागरौकसाम् । (४४।१)

श्रूयते चासमर्थानां दृष्ट्वा तद् वडवामुखम् ॥ (४४।२)

स्वादूदस्योत्तरे देशे योजनानि त्रयोदश । (४५।१)

जातरूपशिलो नाम महान् कनकपर्वतः ॥ (४५।२)

आसीनं पर्वतस्याग्रे सर्वभूतनमस्कृतम् । (४६।१)

सहस्रशिरसं देवम् अनन्तं नीलवाससम् ॥ (४६।२)

त्रिशिराः काञ्चनः केतुस् तालस् तस्य महात्मनः । (४७।१)

स्थापितः पर्वतस्याग्रे विराजति सवेदिकः ॥ (४७।२)

पूर्वस्यां दिशि निर्माणं कृतं तत् त्रिदशेश्वरैः । (४८।१)

ततः परं हेममयः श्रीमान् उदयपर्वतः ॥ (४८।२)

तस्य कोटिर् दिवं स्पृष्ट्वा शतयोजनम् आयता । (४९।१)

जातरूपमयी दिव्या विराजति सवेदिका ॥ (४९।२)

सालैस् तालैस् तमालैश् च कर्णिकारैश् च पुष्पितैः । (५०।१)

जातरूपमयैर् दिव्यैः शोभते सूर्यसंनिभैः ॥ (५०।२)

तत्र योजनविस्तारम् उच्छ्रितं दशयोजनम् । (५१।१)

शृङ्गं सौमनसं नाम जातरूपमयं ध्रुवम् ॥ (५१।२)

तत्र पूर्वं पदं कृत्वा पुरा विष्णुस् त्रिविक्रमे । (५२।१)

द्वितीयं शिखरं मेरोश् चकार पुरुषोत्तमः ॥ (५२।२)

उत्तरेण परिक्रम्य जम्बूद्वीपं दिवाकरः । (५३।१)

दृश्यो भवति भूयिष्ठं शिखरं तन् महोच्छ्रयम् ॥ (५३।२)

तत्र वैखानसा नाम वालखिल्या महर्षयः । (५४।१)

प्रकाशमाना दृश्यन्ते सूर्यवर्णास् तपस्विनः ॥ (५४।२)

अयं सुदर्शनो द्वीपः पुरो यस्य प्रकाशते । (५५।१)

यस्मिंस् तेजश् च चक्षुश् च सर्वप्राणभृताम् अपि ॥ (५५।२)

शैलस्य तस्य कुञ्जेषु कन्दरेषु वनेषु च । (५६।१)

रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस् ततस् ततः ॥ (५६।२)

काञ्चनस्य च शैलस्य सूर्यस्य च महात्मनः । (५७।१)

आविष्टा तेजसा संध्या पूर्वा रक्ता प्रकाशते ॥ (५७।२)

ततः परमगम्या स्याद् दिक् पूर्वा त्रिदशावृता । (५८।१)

रहिता चन्द्रसूर्याभ्याम् अदृश्या तिमिरावृता ॥ (५८।२)

शैलेषु तेषु सर्वेषु कन्दरेषु वनेषु च । (५९।१)

ये च नोक्ता मया देशा विचेया तेषु जानकी ॥ (५९।२)

एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुंगवाः । (६०।१)

अभास्करम् अमर्यादं न जानीमस् ततः परम् ॥ (६०।२)

अधिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च । (६१।१)

मासे पूर्णे निवर्तध्वम् उदयं प्राप्य पर्वतम् ॥ (६१।२)

ऊर्ध्वं मासान् न वस्तव्यं वसन् वध्यो भवेन् मम । (६२।१)

सिद्धार्थाः संनिवर्तध्वम् अधिगम्य च मैथिलीम् ॥ (६२।२)

महेन्द्रकान्तां वनषण्डमण्डितां दिशं चरित्वा निपुणेन वानराः । (६३।१)

अवाप्य सीतां रघुवंशजप्रियां ततो निवृत्ताः सुखिनो भविष्यथ ॥ (६३।२)