अथोवाच महातेजा हरिराजो महाबलः । (१।१)

किम् इयं व्यथिता सेना मूढवातेव नौर् जले ॥ (१।२)

सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा वालिपुत्रो ऽङ्गदो ऽब्रवीत् । (२।१)

न त्वं पश्यसि रामं च लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ (२।२)

शरजालाचितौ वीरावुभौ दशरथात्मजौ । (३।१)

शरतल्पे महात्मानौ शयानौ रुधिरोक्षितौ ॥ (३।२)

अथाब्रवीद् वानरेन्द्रः सुग्रीवः पुत्रम् अङ्गदम् । (४।१)

नानिमित्तम् इदं मन्ये भवितव्यं भयेन तु ॥ (४।२)

विषण्णवदना ह्येते त्यक्तप्रहरणा दिशः । (५।१)

प्रपलायन्ति हरयस्त्रासाद् उत्फुल्ललोचनाः ॥ (५।२)

अन्योन्यस्य न लज्जन्ते न निरीक्षन्ति पृष्ठतः । (६।१)

विप्रकर्षन्ति चान्योन्यं पतितं लङ्घयन्ति च ॥ (६।२)

एतस्मिन्न् अन्तरे वीरो गदापाणिर् विभीषणः । (७।१)

सुग्रीवं वर्धयामास राघवं च निरैक्षत ॥ (७।२)

विभीषणं तं सुग्रीवो दृष्ट्वा वानरभीषणम् । (८।१)

ऋक्षराजं समीपस्थं जाम्बवन्तम् उवाच ह ॥ (८।२)

विभीषणो ऽयं सम्प्राप्तो यं दृष्ट्वा वानरर्षभाः । (९।१)

विद्रवन्ति परित्रस्ता रावणात्मजशङ्कया ॥ (९।२)

शीघ्रम् एतान् सुवित्रस्तान् बहुधा विप्रधावितान् । (१०।१)

पर्यवस्थापयाख्याहि विभीषणम् उपस्थितम् ॥ (१०।२)

सुग्रीवेणैवम् उक्तस्तु जाम्बवान् ऋक्षपार्थिवः । (११।१)

वानरान् सान्त्वयामास संनिवर्त्य प्रधावतः ॥ (११।२)

ते निवृत्ताः पुनः सर्वे वानरास्त्यक्तसंभ्रमाः । (१२।१)

ऋक्षराजवचः श्रुत्वा तं च दृष्ट्वा विभीषणम् ॥ (१२।२)

विभीषणस्तु रामस्य दृष्ट्वा गात्रं शरैश्चितम् । (१३।१)

लक्ष्मणस्य च धर्मात्मा बभूव व्यथितेन्द्रियः ॥ (१३।२)

जलक्लिन्नेन हस्तेन तयोर् नेत्रे प्रमृज्य च । (१४।१)

शोकसंपीडितमना रुरोद विललाप च ॥ (१४।२)

इमौ तौ सत्त्वसम्पन्नौ विक्रान्तौ प्रियसंयुगौ । (१५।१)

इमाम् अवस्थां गमितौ राक्षसैः कूटयोधिभिः ॥ (१५।२)

भ्रातुः पुत्रेण मे तेन दुष्पुत्रेण दुरात्मना । (१६।१)

राक्षस्या जिह्मया बुद्ध्या छलिताव् ऋजुविक्रमौ ॥ (१६।२)

शरैर् इमावलं विद्धौ रुधिरेण समुक्षितौ । (१७।१)

वसुधायाम् इमौ सुप्तौ दृश्येते शल्यकाविव ॥ (१७।२)

ययोर् वीर्यम् उपाश्रित्य प्रतिष्ठा काङ्क्षिता मया । (१८।१)

तावुभौ देहनाशाय प्रसुप्तौ पुरुषर्षभौ ॥ (१८।२)

जीवन्न् अद्य विपन्नो ऽस्मि नष्टराज्यमनोरथः । (१९।१)

प्राप्तप्रतिज्ञश्च रिपुः सकामो रावणः कृतः ॥ (१९।२)

एवं विलपमानं तं परिष्वज्य विभीषणम् । (२०।१)

सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नो हरिराजो ऽब्रवीद् इदम् ॥ (२०।२)

राज्यं प्राप्स्यसि धर्मज्ञ लङ्कायां नात्र संशयः । (२१।१)

रावणः सह पुत्रेण स राज्यं नेह लप्स्यते ॥ (२१।२)

शरसंपीडितावेतावुभौ राघवलक्ष्मणौ । (२२।१)

त्यक्त्वा मोहं वधिष्येते सगणं रावणं रणे ॥ (२२।२)

तम् एवं सान्त्वयित्वा तु समाश्वास्य च राक्षसम् । (२३।१)

सुषेणं श्वशुरं पार्श्वे सुग्रीवस्तम् उवाच ह ॥ (२३।२)

सह शूरैर् हरिगणैर् लब्धसंज्ञावरिंदमौ । (२४।१)

गच्छ त्वं भ्रातरौ गृह्य किष्किन्धां रामलक्ष्मणौ ॥ (२४।२)

अहं तु रावणं हत्वा सपुत्रं सहबान्धवम् । (२५।१)

मैथिलीम् आनयिष्यामि शक्रो नष्टाम् इव श्रियम् ॥ (२५।२)

श्रुत्वैतद् वानरेन्द्रस्य सुषेणो वाक्यम् अब्रवीत् । (२६।१)

देवासुरं महायुद्धम् अनुभूतं सुदारुणम् ॥ (२६।२)

तदा स्म दानवा देवाञ् शरसंस्पर्शकोविदाः । (२७।१)

निजघ्नुः शस्त्रविदुषश्छादयन्तो मुहुर् मुहुः ॥ (२७।२)

तान् आर्तान्नष्टसंज्ञांश्च परासूंश्च बृहस्पतिः । (२८।१)

विद्याभिर् मन्त्रयुक्ताभिर् ओषधीभिश्चिकित्सति ॥ (२८।२)

तान्यौषधान्यानयितुं क्षीरोदं यान्तु सागरम् । (२९।१)

जवेन वानराः शीघ्रं संपातिपनसादयः ॥ (२९।२)

हरयस्तु विजानन्ति पार्वती ते महौषधी । (३०।१)

संजीवकरणीं दिव्यां विशल्यां देवनिर्मिताम् ॥ (३०।२)

चन्द्रश्च नाम द्रोणश्च पर्वतौ सागरोत्तमे । (३१।१)

अमृतं यत्र मथितं तत्र ते परमौषधी ॥ (३१।२)

ते तत्र निहिते देवैः पर्वते परमौषधी । (३२।१)

अयं वायुसुतो राजन् हनूमांस्तत्र गच्छतु ॥ (३२।२)

एतस्मिन्न् अन्तरे वायुर् मेघांश्चापि सविद्युतः । (३३।१)

पर्यस्यन् सागरे तोयं कम्पयन्न् इव पर्वतान् ॥ (३३।२)

महता पक्षवातेन सर्वे द्वीपमहाद्रुमाः । (३४।१)

निपेतुर् भग्नविटपाः समूला लवणाम्भसि ॥ (३४।२)

अभवन् पन्नगास्त्रस्ता भोगिनस्तत्रवासिनः । (३५।१)

शीघ्रं सर्वाणि यादांसि जग्मुश्च लवणार्णवम् ॥ (३५।२)

ततो मुहूर्ताद् गरुडं वैनतेयं महाबलम् । (३६।१)

वानरा ददृशुः सर्वे ज्वलन्तम् इव पावकम् ॥ (३६।२)

तम् आगतम् अभिप्रेक्ष्य नागास्ते विप्रदुद्रुवुः । (३७।१)

यैस्तौ सत्पुरुषौ बद्धौ शरभूतैर् महाबलौ ॥ (३७।२)

ततः सुपर्णः काकुत्स्थौ दृष्ट्वा प्रत्यभिनन्द्य च । (३८।१)

विममर्श च पाणिभ्यां मुखे चन्द्रसमप्रभे ॥ (३८।२)

वैनतेयेन संस्पृष्टास्तयोः संरुरुहुर् व्रणाः । (३९।१)

सुवर्णे च तनू स्निग्धे तयोर् आशु बभूवतुः ॥ (३९।२)

तेजो वीर्यं बलं चौज उत्साहश्च महागुणाः । (४०।१)

प्रदर्शनं च बुद्धिश्च स्मृतिश्च द्विगुणं तयोः ॥ (४०।२)

तावुत्थाप्य महावीर्यौ गरुडो वासवोपमौ । (४१।१)

उभौ तौ सस्वजे हृष्टौ रामश्चैनम् उवाच ह ॥ (४१।२)

भवत्प्रसादाद् व्यसनं रावणिप्रभवं महत् । (४२।१)

आवाम् इह व्यतिक्रान्तौ शीघ्रं च बलिनौ कृतौ ॥ (४२।२)

यथा तातं दशरथं यथाजं च पितामहम् । (४३।१)

तथा भवन्तम् आसाद्य हृदयं मे प्रसीदति ॥ (४३।२)

को भवान् रूपसम्पन्नो दिव्यस्रगनुलेपनः । (४४।१)

वसानो विरजे वस्त्रे दिव्याभरणभूषितः ॥ (४४।२)

तम् उवाच महातेजा वैनतेयो महाबलः । (४५।१)

पतत्रिराजः प्रीतात्मा हर्षपर्याकुलेक्षणः ॥ (४५।२)

अहं सखा ते काकुत्स्थ प्रियः प्राणो बहिश्चरः । (४६।१)

गरुत्मान् इह सम्प्राप्तो युवयोः साह्यकारणात् ॥ (४६।२)

असुरा वा महावीर्या दानवा वा महाबलाः । (४७।१)

सुराश्चापि सगन्धर्वाः पुरस्कृत्य शतक्रतुम् ॥ (४७।२)

नेमं मोक्षयितुं शक्ताः शरबन्धं सुदारुणम् । (४८।१)

मायाबलाद् इन्द्रजिता निर्मितं क्रूरकर्मणा ॥ (४८।२)

एते नागाः काद्रवेयास्तीक्ष्णदंष्ट्राविषोल्बणाः । (४९।१)

रक्षोमायाप्रभावेन शरा भूत्वा त्वदाश्रिताः ॥ (४९।२)

सभाग्यश्चासि धर्मज्ञ राम सत्यपराक्रम । (५०।१)

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा समरे रिपुघातिना ॥ (५०।२)

इमं श्रुत्वा तु वृत्तान्तं त्वरमाणो ऽहम् आगतः । (५१।१)

सहसा युवयोः स्नेहात् सखित्वम् अनुपालयन् ॥ (५१।२)

मोक्षितौ च महाघोराद् अस्मात् सायकबन्धनात् । (५२।१)

अप्रमादश्च कर्तव्यो युवाभ्यां नित्यम् एव हि ॥ (५२।२)

प्रकृत्या राक्षसाः सर्वे संग्रामे कूटयोधिनः । (५३।१)

शूराणां शुद्धभावानां भवताम् आर्जवं बलम् ॥ (५३।२)

तन्न विश्वसितव्यं वो राक्षसानां रणाजिरे । (५४।१)

एतेनैवोपमानेन नित्यजिह्मा हि राक्षसाः ॥ (५४।२)

एवम् उक्त्वा ततो रामं सुपर्णः सुमहाबलः । (५५।१)

परिष्वज्य सुहृत्स्निग्धम् आप्रष्टुम् उपचक्रमे ॥ (५५।२)

सखे राघव धर्मज्ञ रिपूणाम् अपि वत्सल । (५६।१)

अभ्यनुज्ञातुम् इच्छामि गमिष्यामि यथागतम् ॥ (५६।२)

बालवृद्धावशेषां तु लङ्कां कृत्वा शरोर्मिभिः । (५७।१)

रावणं च रिपुं हत्वा सीतां समुपलप्स्यसे ॥ (५७।२)

इत्येवम् उक्त्वा वचनं सुपर्णः शीघ्रविक्रमः । (५८।१)

रामं च विरुजं कृत्वा मध्ये तेषां वनौकसाम् ॥ (५८।२)

प्रदक्षिणं ततः कृत्वा परिष्वज्य च वीर्यवान् । (५९।१)

जगामाकाशम् आविश्य सुपर्णः पवनो यथा ॥ (५९।२)

विरुजौ राघवौ दृष्ट्वा ततो वानरयूथपाः । (६०।१)

सिंहनादांस्तदा नेदुर् लाङ्गूलं दुधुवुश्च ते ॥ (६०।२)

ततो भेरीः समाजघ्नुर् मृदङ्गांश्च व्यनादयन् । (६१।१)

दध्मुः शङ्खान् सम्प्रहृष्टाः क्ष्वेडन्त्यपि यथापुरम् ॥ (६१।२)

आस्फोट्यास्फोट्य विक्रान्ता वानरा नगयोधिनः । (६२।१)

द्रुमान् उत्पाट्य विविधांस्तस्थुः शतसहस्रशः ॥ (६२।२)

विसृजन्तो महानादांस्त्रासयन्तो निशाचरान् । (६३।१)

लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुर् योद्धुकामाः प्लवंगमाः ॥ (६३।२)

ततस्तु भीमस्तुमुलो निनादो बभूव शाखामृगयूथपानाम् । (६४।१)

क्षये निदाघस्य यथा घनानां नादः सुभीमो नदतां निशीथे ॥ (६४।२)