रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 20

526 of 606 · 50 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततो वित्रासयन्मर्त्यान् पृथिव्यां राक्षसाधिपः । (१।१)

tato vitrāsayanmartyān pṛthivyāṃ rākṣasādhipaḥ |

1.2१.२

आससाद घने तस्मिन्नारदं मुनिसत्तमम् ॥ (१।२)

āsasāda ghane tasminnāradaṃ munisattamam ||

2.1२.१

नारदस्तु महातेजा देवर्षिर् अमितप्रभः । (२।१)

nāradastu mahātejā devarṣir amitaprabhaḥ |

2.2२.२

अब्रवीन्मेघपृष्ठस्थो रावणं पुष्पके स्थितम् ॥ (२।२)

abravīnmeghapṛṣṭhastho rāvaṇaṃ puṣpake sthitam ||

3.1३.१

राक्षसाधिपते सौम्य तिष्ठ विश्रवसः सुत । (३।१)

rākṣasādhipate saumya tiṣṭha viśravasaḥ suta |

3.2३.२

प्रीतो ऽस्म्यभिजनोपेत विक्रमैर् ऊर्जितैस्तव ॥ (३।२)

prīto 'smyabhijanopeta vikramair ūrjitaistava ||

4.1४.१

विष्णुना दैत्यघातैश्च तार्क्ष्यस्योरगधर्षणैः । (४।१)

viṣṇunā daityaghātaiśca tārkṣyasyoragadharṣaṇaiḥ |

4.2४.२

त्वया समरमर्दैश्च भृशं हि परितोषितः ॥ (४।२)

tvayā samaramardaiśca bhṛśaṃ hi paritoṣitaḥ ||

5.1५.१

किंचिद् वक्ष्यामि तावत् ते श्रोतव्यं श्रोष्यसे यदि । (५।१)

kiṃcid vakṣyāmi tāvat te śrotavyaṃ śroṣyase yadi |

5.2५.२

श्रुत्वा चानन्तरं कार्यं त्वया राक्षसपुंगव ॥ (५।२)

śrutvā cānantaraṃ kāryaṃ tvayā rākṣasapuṃgava ||

6.1६.१

किम् अयं वध्यते लोकस्त्वयावध्येन दैवतैः । (६।१)

kim ayaṃ vadhyate lokastvayāvadhyena daivataiḥ |

6.2६.२

हत एव ह्ययं लोको यदा मृत्युवशं गतः ॥ (६।२)

hata eva hyayaṃ loko yadā mṛtyuvaśaṃ gataḥ ||

7.1७.१

पश्य तावन्महाबाहो राक्षसेश्वर मानुषम् । (७।१)

paśya tāvanmahābāho rākṣaseśvara mānuṣam |

7.2७.२

लोकम् एनं विचित्रार्थं यस्य न ज्ञायते गतिः ॥ (७।२)

lokam enaṃ vicitrārthaṃ yasya na jñāyate gatiḥ ||

8.1८.१

क्वचिद् वादित्रनृत्तानि सेव्यन्ते मुदितैर् जनैः । (८।१)

kvacid vāditranṛttāni sevyante muditair janaiḥ |

8.2८.२

रुद्यते चापरैर् आर्तैर् धाराश्रुनयनाननैः ॥ (८।२)

rudyate cāparair ārtair dhārāśrunayanānanaiḥ ||

9.1९.१

माता पितृसुतस्नेहैर् भार्या बन्धुमनोरमैः । (९।१)

mātā pitṛsutasnehair bhāryā bandhumanoramaiḥ |

9.2९.२

मोहेनायं जनो ध्वस्तः क्लेशं स्वं नावबुध्यते ॥ (९।२)

mohenāyaṃ jano dhvastaḥ kleśaṃ svaṃ nāvabudhyate ||

10.1१०.१

तत् किम् एवं परिक्लिश्य लोकं मोहनिराकृतम् । (१०।१)

tat kim evaṃ parikliśya lokaṃ mohanirākṛtam |

10.2१०.२

जित एव त्वया सौम्य मर्त्यलोको न संशयः ॥ (१०।२)

jita eva tvayā saumya martyaloko na saṃśayaḥ ||

11.1११.१

एवम् उक्तस्तु लङ्केशो दीप्यमान इवौजसा । (११।१)

evam uktastu laṅkeśo dīpyamāna ivaujasā |

11.2११.२

अब्रवीन्नारदं तत्र सम्प्रहस्याभिवाद्य च ॥ (११।२)

abravīnnāradaṃ tatra samprahasyābhivādya ca ||

12.1१२.१

महर्षे देवगन्धर्वविहार समरप्रिय । (१२।१)

maharṣe devagandharvavihāra samarapriya |

12.2१२.२

अहं खलूद्यतो गन्तुं विजयार्थी रसातलम् ॥ (१२।२)

ahaṃ khalūdyato gantuṃ vijayārthī rasātalam ||

13.1१३.१

ततो लोकत्रयं जित्वा स्थाप्य नागान् सुरान् वशे । (१३।१)

tato lokatrayaṃ jitvā sthāpya nāgān surān vaśe |

13.2१३.२

समुद्रम् अमृतार्थं वै मथिष्यामि रसालयम् ॥ (१३।२)

samudram amṛtārthaṃ vai mathiṣyāmi rasālayam ||

14.1१४.१

अथाब्रवीद् दशग्रीवं नारदो भगवान् ऋषिः । (१४।१)

athābravīd daśagrīvaṃ nārado bhagavān ṛṣiḥ |

14.2१४.२

क्व खल्विदानीं मार्गेण त्वयानेन गमिष्यते ॥ (१४।२)

kva khalvidānīṃ mārgeṇa tvayānena gamiṣyate ||

15.1१५.१

अयं खलु सुदुर्गम्यः पितृराज्ञः पुरं प्रति । (१५।१)

ayaṃ khalu sudurgamyaḥ pitṛrājñaḥ puraṃ prati |

15.2१५.२

मार्गो गच्छति दुर्धर्षो यमस्यामित्रकर्शन ॥ (१५।२)

mārgo gacchati durdharṣo yamasyāmitrakarśana ||

16.1१६.१

स तु शारदमेघाभं मुक्त्वा हासं दशाननः । (१६।१)

sa tu śāradameghābhaṃ muktvā hāsaṃ daśānanaḥ |

16.2१६.२

उवाच कृतम् इत्येव वचनं चेदम् अब्रवीत् ॥ (१६।२)

uvāca kṛtam ityeva vacanaṃ cedam abravīt ||

17.1१७.१

तस्माद् एष महाब्रह्मन् वैवस्वतवधोद्यतः । (१७।१)

tasmād eṣa mahābrahman vaivasvatavadhodyataḥ |

17.2१७.२

गच्छामि दक्षिणाम् आशां यत्र सूर्यात्मजो नृपः ॥ (१७।२)

gacchāmi dakṣiṇām āśāṃ yatra sūryātmajo nṛpaḥ ||

18.1१८.१

मया हि भगवन् क्रोधात् प्रतिज्ञातं रणार्थिना । (१८।१)

mayā hi bhagavan krodhāt pratijñātaṃ raṇārthinā |

18.2१८.२

अवजेष्यामि चतुरो लोकपालान् इति प्रभो ॥ (१८।२)

avajeṣyāmi caturo lokapālān iti prabho ||

19.1१९.१

तेनैष प्रस्थितो ऽहं वै पितृराजपुरं प्रति । (१९।१)

tenaiṣa prasthito 'haṃ vai pitṛrājapuraṃ prati |

19.2१९.२

प्राणिसंक्लेशकर्तारं योजयिष्यामि मृत्युना ॥ (१९।२)

prāṇisaṃkleśakartāraṃ yojayiṣyāmi mṛtyunā ||

20.1२०.१

एवम् उक्त्वा दशग्रीवो मुनिं तम् अभिवाद्य च । (२०।१)

evam uktvā daśagrīvo muniṃ tam abhivādya ca |

20.2२०.२

प्रययौ दक्षिणाम् आशां प्रहृष्टैः सह मन्त्रिभिः ॥ (२०।२)

prayayau dakṣiṇām āśāṃ prahṛṣṭaiḥ saha mantribhiḥ ||

21.1२१.१

नारदस्तु महातेजा मुहूर्तं ध्यानम् आस्थितः । (२१।१)

nāradastu mahātejā muhūrtaṃ dhyānam āsthitaḥ |

21.2२१.२

चिन्तयामास विप्रेन्द्रो विधूम इव पावकः ॥ (२१।२)

cintayāmāsa viprendro vidhūma iva pāvakaḥ ||

22.1२२.१

येन लोकास्त्रयः सेन्द्राः क्लिश्यन्ते सचराचराः । (२२।१)

yena lokāstrayaḥ sendrāḥ kliśyante sacarācarāḥ |

22.2२२.२

क्षीणे चायुषि धर्मे च स कालो हिंस्यते कथम् ॥ (२२।२)

kṣīṇe cāyuṣi dharme ca sa kālo hiṃsyate katham ||

23.1२३.१

यस्य नित्यं त्रयो लोका विद्रवन्ति भयार्दिताः । (२३।१)

yasya nityaṃ trayo lokā vidravanti bhayārditāḥ |

23.2२३.२

तं कथं राक्षसेन्द्रो ऽसौ स्वयम् एवाभिगच्छति ॥ (२३।२)

taṃ kathaṃ rākṣasendro 'sau svayam evābhigacchati ||

24.1२४.१

यो विधाता च धाता च सुकृते दुष्कृते यथा । (२४।१)

yo vidhātā ca dhātā ca sukṛte duṣkṛte yathā |

24.2२४.२

त्रैलोक्यं विजितं येन तं कथं नु विजेष्यति ॥ (२४।२)

trailokyaṃ vijitaṃ yena taṃ kathaṃ nu vijeṣyati ||

25.1२५.१

अपरं किं नु कृत्वैवं विधानं संविधास्यति । (२५।१)

aparaṃ kiṃ nu kṛtvaivaṃ vidhānaṃ saṃvidhāsyati |

25.2२५.२

कौतूहलसमुत्पन्नो यास्यामि यमसादनम् ॥ (२५।२)

kautūhalasamutpanno yāsyāmi yamasādanam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 20

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit