Rām, 3, 30
Select a line for its word-by-word analysis.
सा दृष्ट्वा कर्म रामस्य कृतम् अन्यैः सुदुष्करम् । (३।१)
sā dṛṣṭvā karma rāmasya kṛtam anyaiḥ suduṣkaram |
रुक्मवेदिगतं प्राज्यं ज्वलन्तम् इव पावकम् ॥ (५।२)
rukmavedigataṃ prājyaṃ jvalantam iva pāvakam ||
आहताङ्गं समस्तैश् च देवप्रहरणैस् तथा ॥ (१०।२)
āhatāṅgaṃ samastaiś ca devapraharaṇais tathā ||
अक्षोभ्याणां समुद्राणां क्षोभणं क्षिप्रकारिणम् । (११।१)
akṣobhyāṇāṃ samudrāṇāṃ kṣobhaṇaṃ kṣiprakāriṇam |
क्षेप्तारं पर्वताग्राणां सुराणां च प्रमर्दनम् ॥ (११।२)
kṣeptāraṃ parvatāgrāṇāṃ surāṇāṃ ca pramardanam ||
उच्छेत्तारं च धर्माणां परदाराभिमर्शनम् । (१२।१)
ucchettāraṃ ca dharmāṇāṃ paradārābhimarśanam |
सर्वदिव्यास्त्रयोक्तारं यज्ञविघ्नकरं सदा ॥ (१२।२)
sarvadivyāstrayoktāraṃ yajñavighnakaraṃ sadā ||
पुरीं भोगवतीं गत्वा पराजित्य च वासुकिम् । (१३।१)
purīṃ bhogavatīṃ gatvā parājitya ca vāsukim |
तक्षकस्य प्रियां भार्यां पराजित्य जहार यः ॥ (१३।२)
takṣakasya priyāṃ bhāryāṃ parājitya jahāra yaḥ ||
विमानं पुष्पकं तस्य कामगं वै जहार यः ॥ (१४।२)
vimānaṃ puṣpakaṃ tasya kāmagaṃ vai jahāra yaḥ ||
वनं चैत्ररथं दिव्यं नलिनीं नन्दनं वनम् । (१५।१)
vanaṃ caitrarathaṃ divyaṃ nalinīṃ nandanaṃ vanam |
विनाशयति यः क्रोधाद् देवोद्यानानि वीर्यवान् ॥ (१५।२)
vināśayati yaḥ krodhād devodyānāni vīryavān ||
चन्द्रसूर्यौ महाभागाव् उत्तिष्ठन्तौ परंतपौ । (१६।१)
candrasūryau mahābhāgāv uttiṣṭhantau paraṃtapau |
पुरा स्वयम्भुवे धीरः शिरांस्य् उपजहार यः ॥ (१७।२)
purā svayambhuve dhīraḥ śirāṃsy upajahāra yaḥ ||
अभयं यस्य संग्रामे मृत्युतो मानुषाद् ऋते ॥ (१८।२)
abhayaṃ yasya saṃgrāme mṛtyuto mānuṣād ṛte ||
मन्त्रैर् अभिषुतं पुण्यम् अध्वरेषु द्विजातिभिः । (१९।१)
mantrair abhiṣutaṃ puṇyam adhvareṣu dvijātibhiḥ |
आप्तयज्ञहरं क्रूरं ब्रह्मघ्नं दुष्टचारिणम् । (२०।१)
āptayajñaharaṃ krūraṃ brahmaghnaṃ duṣṭacāriṇam |
कर्कशं निरनुक्रोशं प्रजानाम् अहिते रतम् । (२०।२)
karkaśaṃ niranukrośaṃ prajānām ahite ratam |
राक्षसी भ्रातरं क्रूरं सा ददर्श महाबलम् । (२१।१)
rākṣasī bhrātaraṃ krūraṃ sā dadarśa mahābalam |
तं दिव्यवस्त्राभरणं दिव्यमाल्योपशोभितम् । (२१।२)
taṃ divyavastrābharaṇaṃ divyamālyopaśobhitam |
राक्षसेन्द्रं महाभागं पौलस्त्यकुलनन्दनम् ॥ (२१।३)
rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ paulastyakulanandanam ||
तम् अब्रवीद् दीप्तविशाललोचनं प्रदर्शयित्वा भयमोहमूर्छिता । (२२।१)
tam abravīd dīptaviśālalocanaṃ pradarśayitvā bhayamohamūrchitā |
सुदारुणं वाक्यम् अभीतचारिणी महात्मना शूर्पणखा विरूपिता ॥ (२२।२)
sudāruṇaṃ vākyam abhītacāriṇī mahātmanā śūrpaṇakhā virūpitā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.