रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 19

525 of 606 · 52 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ जित्वा मरुत्तं स प्रययौ राक्षसाधिपः । (१।१)

atha jitvā maruttaṃ sa prayayau rākṣasādhipaḥ |

1.2१.२

नगराणि नरेन्द्राणां युद्धकाङ्क्षी दशाननः ॥ (१।२)

nagarāṇi narendrāṇāṃ yuddhakāṅkṣī daśānanaḥ ||

2.1२.१

स समासाद्य राजेन्द्रान् महेन्द्रवरुणोपमान् । (२।१)

sa samāsādya rājendrān mahendravaruṇopamān |

2.2२.२

अब्रवीद् राक्षसेन्द्रस्तु युद्धं मे दीयताम् इति ॥ (२।२)

abravīd rākṣasendrastu yuddhaṃ me dīyatām iti ||

3.1३.१

निर्जिताः स्मेति वा ब्रूत एषो हि मम निश्चयः । (३।१)

nirjitāḥ smeti vā brūta eṣo hi mama niścayaḥ |

3.2३.२

अन्यथा कुर्वताम् एवं मोक्षो वो नोपपद्यते ॥ (३।२)

anyathā kurvatām evaṃ mokṣo vo nopapadyate ||

4.1४.१

ततस्तु बहवः प्राज्ञाः पार्थिवा धर्मनिश्चयाः । (४।१)

tatastu bahavaḥ prājñāḥ pārthivā dharmaniścayāḥ |

4.2४.२

निर्जिताः स्मेत्यभाषन्त ज्ञात्वा वरबलं रिपोः ॥ (४।२)

nirjitāḥ smetyabhāṣanta jñātvā varabalaṃ ripoḥ ||

5.1५.१

दुष्यन्तः सुरथो गाधिर् गयो राजा पुरूरवाः । (५।१)

duṣyantaḥ suratho gādhir gayo rājā purūravāḥ |

5.2५.२

एते सर्वे ऽब्रुवंस्तात निर्जिताः स्मेति पार्थिवाः ॥ (५।२)

ete sarve 'bruvaṃstāta nirjitāḥ smeti pārthivāḥ ||

6.1६.१

अथायोध्यां समासाद्य रावणो राक्षसाधिपः । (६।१)

athāyodhyāṃ samāsādya rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |

6.2६.२

सुगुप्ताम् अनरण्येन शक्रेणेवामरावतीम् ॥ (६।२)

suguptām anaraṇyena śakreṇevāmarāvatīm ||

7.1७.१

प्राह राजानम् आसाद्य युद्धं मे सम्प्रदीयताम् । (७।१)

prāha rājānam āsādya yuddhaṃ me sampradīyatām |

7.2७.२

निर्जितो ऽस्मीति वा ब्रूहि ममैतद् इह शासनम् ॥ (७।२)

nirjito 'smīti vā brūhi mamaitad iha śāsanam ||

8.1८.१

अनरण्यः सुसंक्रुद्धो राक्षसेन्द्रम् अथाब्रवीत् । (८।१)

anaraṇyaḥ susaṃkruddho rākṣasendram athābravīt |

8.2८.२

दीयते द्वन्द्वयुद्धं ते राक्षसाधिपते मया ॥ (८।२)

dīyate dvandvayuddhaṃ te rākṣasādhipate mayā ||

9.1९.१

अथ पूर्वं श्रुतार्थेन सज्जितं सुमहद्धि यत् । (९।१)

atha pūrvaṃ śrutārthena sajjitaṃ sumahaddhi yat |

9.2९.२

निष्क्रामत् तन्नरेन्द्रस्य बलं रक्षोवधोद्यतम् ॥ (९।२)

niṣkrāmat tannarendrasya balaṃ rakṣovadhodyatam ||

10.1१०.१

नागानां बहुसाहस्रं वाजिनाम् अयुतं तथा । (१०।१)

nāgānāṃ bahusāhasraṃ vājinām ayutaṃ tathā |

10.2१०.२

महीं संछाद्य निष्क्रान्तं सपदातिरथं क्षणात् ॥ (१०।२)

mahīṃ saṃchādya niṣkrāntaṃ sapadātirathaṃ kṣaṇāt ||

11.1११.१

तद् रावणबलं प्राप्य बलं तस्य महीपतेः । (११।१)

tad rāvaṇabalaṃ prāpya balaṃ tasya mahīpateḥ |

11.2११.२

प्राणश्यत तदा राजन् हव्यं हुतम् इवानले ॥ (११।२)

prāṇaśyata tadā rājan havyaṃ hutam ivānale ||

12.1१२.१

सो ऽपश्यत नरेन्द्रस्तु नश्यमानं महद् बलम् । (१२।१)

so 'paśyata narendrastu naśyamānaṃ mahad balam |

12.2१२.२

महार्णवं समासाद्य यथा पञ्चापगाजलम् ॥ (१२।२)

mahārṇavaṃ samāsādya yathā pañcāpagājalam ||

13.1१३.१

ततः शक्रधनुःप्रख्यं धनुर् विस्फारयन् स्वयम् । (१३।१)

tataḥ śakradhanuḥprakhyaṃ dhanur visphārayan svayam |

13.2१३.२

आससाद नरेन्द्रास्तं रावणं क्रोधमूर्छितः ॥ (१३।२)

āsasāda narendrāstaṃ rāvaṇaṃ krodhamūrchitaḥ ||

14.1१४.१

ततो बाणशतान्यष्टौ पातयामास मूर्धनि । (१४।१)

tato bāṇaśatānyaṣṭau pātayāmāsa mūrdhani |

14.2१४.२

तस्य राक्षसराजस्य इक्ष्वाकुकुलनन्दनः ॥ (१४।२)

tasya rākṣasarājasya ikṣvākukulanandanaḥ ||

15.1१५.१

तस्य बाणाः पतन्तस्ते चक्रिरे न क्षतं क्वचित् । (१५।१)

tasya bāṇāḥ patantaste cakrire na kṣataṃ kvacit |

15.2१५.२

वारिधारा इवाभ्रेभ्यः पतन्त्यो नगमूर्धनि ॥ (१५।२)

vāridhārā ivābhrebhyaḥ patantyo nagamūrdhani ||

16.1१६.१

ततो राक्षसराजेन क्रुद्धेन नृपतिस्तदा । (१६।१)

tato rākṣasarājena kruddhena nṛpatistadā |

16.2१६.२

तलेनाभिहतो मूर्ध्नि स रथान्निपपात ह ॥ (१६।२)

talenābhihato mūrdhni sa rathānnipapāta ha ||

17.1१७.१

स राजा पतितो भूमौ विह्वलाङ्गः प्रवेपितः । (१७।१)

sa rājā patito bhūmau vihvalāṅgaḥ pravepitaḥ |

17.2१७.२

वज्रदग्ध इवारण्ये सालो निपतितो महान् ॥ (१७।२)

vajradagdha ivāraṇye sālo nipatito mahān ||

18.1१८.१

तं प्रहस्याब्रवीद् रक्ष इक्ष्वाकुं पृथिवीपतिम् । (१८।१)

taṃ prahasyābravīd rakṣa ikṣvākuṃ pṛthivīpatim |

18.2१८.२

किम् इदानीं त्वया प्राप्तं फलं मां प्रति युध्यता ॥ (१८।२)

kim idānīṃ tvayā prāptaṃ phalaṃ māṃ prati yudhyatā ||

19.1१९.१

त्रैलोक्ये नास्ति यो द्वन्द्वं मम दद्यान्नराधिप । (१९।१)

trailokye nāsti yo dvandvaṃ mama dadyānnarādhipa |

19.2१९.२

शङ्के प्रमत्तो भोगेषु न शृणोषि बलं मम ॥ (१९।२)

śaṅke pramatto bhogeṣu na śṛṇoṣi balaṃ mama ||

20.1२०.१

तस्यैवं ब्रुवतो राजा मन्दासुर् वाक्यम् अब्रवीत् । (२०।१)

tasyaivaṃ bruvato rājā mandāsur vākyam abravīt |

20.2२०.२

किं शक्यम् इह कर्तुं वै यत् कालो दुरतिक्रमः ॥ (२०।२)

kiṃ śakyam iha kartuṃ vai yat kālo duratikramaḥ ||

21.1२१.१

न ह्यहं निर्जितो रक्षस्त्वया चात्मप्रशंसिना । (२१।१)

na hyahaṃ nirjito rakṣastvayā cātmapraśaṃsinā |

21.2२१.२

कालेनेह विपन्नो ऽहं हेतुभूतस्तु मे भवान् ॥ (२१।२)

kāleneha vipanno 'haṃ hetubhūtastu me bhavān ||

22.1२२.१

किं त्विदानीं मया शक्यं कर्तुं प्राणपरिक्षये । (२२।१)

kiṃ tvidānīṃ mayā śakyaṃ kartuṃ prāṇaparikṣaye |

22.2२२.२

इक्ष्वाकुपरिभावित्वाद् वचो वक्ष्यामि राक्षस ॥ (२२।२)

ikṣvākuparibhāvitvād vaco vakṣyāmi rākṣasa ||

23.1२३.१

यदि दत्तं यदि हुतं यदि मे सुकृतं तपः । (२३।१)

yadi dattaṃ yadi hutaṃ yadi me sukṛtaṃ tapaḥ |

23.2२३.२

यदि गुप्ताः प्रजाः सम्यक् तथा सत्यं वचो ऽस्तु मे ॥ (२३।२)

yadi guptāḥ prajāḥ samyak tathā satyaṃ vaco 'stu me ||

24.1२४.१

उत्पत्स्यते कुले ह्यस्मिन्न् इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् । (२४।१)

utpatsyate kule hyasminn ikṣvākūṇāṃ mahātmanām |

24.2२४.२

राजा परमतेजस्वी यस्ते प्राणान् हरिष्यति ॥ (२४।२)

rājā paramatejasvī yaste prāṇān hariṣyati ||

25.1२५.१

ततो जलधरोदग्रस्ताडितो देवदुन्दुभिः । (२५।१)

tato jaladharodagrastāḍito devadundubhiḥ |

25.2२५.२

तस्मिन्न् उदाहृते शापे पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता ॥ (२५।२)

tasminn udāhṛte śāpe puṣpavṛṣṭiśca khāccyutā ||

26.1२६.१

ततः स राजा राजेन्द्र गतः स्थानं त्रिविष्टपम् । (२६।१)

tataḥ sa rājā rājendra gataḥ sthānaṃ triviṣṭapam |

26.2२६.२

स्वर्गते च नृपे राम राक्षसः स न्यवर्तत ॥ (२६।२)

svargate ca nṛpe rāma rākṣasaḥ sa nyavartata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 19

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit