Rām, 6, 100
Select a line for its word-by-word analysis.
जग्मुस्तैस्तैर् विमानैः स्वैः कथयन्तः शुभाः कथाः ॥ (१।२)
jagmustaistair vimānaiḥ svaiḥ kathayantaḥ śubhāḥ kathāḥ ||
सुयुद्धं वानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ॥ (२।२)
suyuddhaṃ vānarāṇāṃ ca sugrīvasya ca mantritam ||
अनुरागं च वीर्यं च सौमित्रेर् लक्ष्मणस्य च । (३।१)
anurāgaṃ ca vīryaṃ ca saumitrer lakṣmaṇasya ca |
राघवस्तु रथं दिव्यम् इन्द्रदत्तं शिखिप्रभम् । (४।१)
rāghavastu rathaṃ divyam indradattaṃ śikhiprabham |
दिव्यं तं रथम् आस्थाय दिवम् एवारुरोह सः ॥ (५।२)
divyaṃ taṃ ratham āsthāya divam evāruroha saḥ ||
सौमित्रिं सत्त्वसम्पन्नं लक्ष्मणं दीप्ततेजसं ॥ (८।२)
saumitriṃ sattvasampannaṃ lakṣmaṇaṃ dīptatejasaṃ ||
लङ्कायां सौम्य पश्येयम् अभिषिक्तं विभीषणम् ॥ (१०।२)
laṅkāyāṃ saumya paśyeyam abhiṣiktaṃ vibhīṣaṇam ||
तथेत्युक्त्वा तु संहृष्टः सौवर्णं घटम् आददे ॥ (११।२)
tathetyuktvā tu saṃhṛṣṭaḥ sauvarṇaṃ ghaṭam ādade ||
घटेन तेन सौमित्रिर् अभ्यषिञ्चद् विभीषणम् । (१२।१)
ghaṭena tena saumitrir abhyaṣiñcad vibhīṣaṇam |
लङ्कायां रक्षसां मध्ये राजानं रामशासनात् ॥ (१२।२)
laṅkāyāṃ rakṣasāṃ madhye rājānaṃ rāmaśāsanāt ||
अभ्यषिञ्चत् स धर्मात्मा शुद्धात्मानं विभीषणम् । (१३।१)
abhyaṣiñcat sa dharmātmā śuddhātmānaṃ vibhīṣaṇam |
तस्यामात्या जहृषिरे भक्ता ये चास्य राक्षसाः ॥ (१३।२)
tasyāmātyā jahṛṣire bhaktā ye cāsya rākṣasāḥ ||
दृष्ट्वाभिषिक्तं लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम् । (१४।१)
dṛṣṭvābhiṣiktaṃ laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam |
स तद् राज्यं महत् प्राप्य रामदत्तं विभीषणः । (१५।१)
sa tad rājyaṃ mahat prāpya rāmadattaṃ vibhīṣaṇaḥ |
प्रकृतीः सान्त्वयित्वा च ततो रामम् उपागमत् ॥ (१५।२)
prakṛtīḥ sāntvayitvā ca tato rāmam upāgamat ||
अक्षतान्मोदकांल्लाजान् दिव्याः सुमनसस्तथा । (१६।१)
akṣatānmodakāṃllājān divyāḥ sumanasastathā |
आजह्रुर् अथ संहृष्टाः पौरास्तस्मै निशाचराः ॥ (१६।२)
ājahrur atha saṃhṛṣṭāḥ paurāstasmai niśācarāḥ ||
स तान् गृहीत्वा दुर्धर्षो राघवाय न्यवेदयत् । (१७।१)
sa tān gṛhītvā durdharṣo rāghavāya nyavedayat |
मङ्गल्यं मङ्गलं सर्वं लक्ष्मणाय च वीर्यवान् ॥ (१७।२)
maṅgalyaṃ maṅgalaṃ sarvaṃ lakṣmaṇāya ca vīryavān ||
कृतकार्यं समृद्धार्थं दृष्ट्वा रामो विभीषणम् । (१८।१)
kṛtakāryaṃ samṛddhārthaṃ dṛṣṭvā rāmo vibhīṣaṇam |
प्रतिजग्राह तत् सर्वं तस्यैव प्रियकाम्यया ॥ (१८।२)
pratijagrāha tat sarvaṃ tasyaiva priyakāmyayā ||
ततः शैलोपमं वीरं प्राञ्जलिं पार्श्वतः स्थितम् । (१९।१)
tataḥ śailopamaṃ vīraṃ prāñjaliṃ pārśvataḥ sthitam |
अब्रवीद् राघवो वाक्यं हनूमन्तं प्लवंगमम् ॥ (१९।२)
abravīd rāghavo vākyaṃ hanūmantaṃ plavaṃgamam ||
वैदेह्या मां कुशलिनं ससुग्रीवं सलक्ष्मणम् । (२१।१)
vaidehyā māṃ kuśalinaṃ sasugrīvaṃ salakṣmaṇam |
आचक्ष्व जयतां श्रेष्ठ रावणं च मया हतम् ॥ (२१।२)
ācakṣva jayatāṃ śreṣṭha rāvaṇaṃ ca mayā hatam ||
प्रियम् एतद् उदाहृत्य मैथिल्यास्त्वं हरीश्वर । (२२।१)
priyam etad udāhṛtya maithilyāstvaṃ harīśvara |
प्रतिगृह्य च संदेशम् उपावर्तितुम् अर्हसि ॥ (२२।२)
pratigṛhya ca saṃdeśam upāvartitum arhasi ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.