रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 59

565 of 606 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ रात्र्यां प्रवृत्तायां शत्रुघ्नो भृगुनन्दनम् । (१।१)

atha rātryāṃ pravṛttāyāṃ śatrughno bhṛgunandanam |

1.2१.२

पप्रच्छ च्यवनं विप्रं लवणस्य बलाबलम् ॥ (१।२)

papraccha cyavanaṃ vipraṃ lavaṇasya balābalam ||

2.1२.१

शूलस्य च बलं ब्रह्मन् के च पूर्वं निपातिताः । (२।१)

śūlasya ca balaṃ brahman ke ca pūrvaṃ nipātitāḥ |

2.2२.२

अनेन शूलमुखेन द्वन्द्वयुद्धम् उपागताः ॥ (२।२)

anena śūlamukhena dvandvayuddham upāgatāḥ ||

3.1३.१

तस्य तद्भाषितं श्रुत्वा शत्रुघ्नस्य महात्मनः । (३।१)

tasya tadbhāṣitaṃ śrutvā śatrughnasya mahātmanaḥ |

3.2३.२

प्रत्युवाच महातेजाश्च्यवनो रघुनन्दनम् ॥ (३।२)

pratyuvāca mahātejāścyavano raghunandanam ||

4.1४.१

असंख्येयानि कर्माणि यान्यस्य पुरुषर्षभ । (४।१)

asaṃkhyeyāni karmāṇi yānyasya puruṣarṣabha |

4.2४.२

इक्ष्वाकुवंशप्रभवे यद् वृत्तं तच्छृणुष्व मे ॥ (४।२)

ikṣvākuvaṃśaprabhave yad vṛttaṃ tacchṛṇuṣva me ||

5.1५.१

अयोध्यायां पुरा राजा युवनाश्वसुतो बली । (५।१)

ayodhyāyāṃ purā rājā yuvanāśvasuto balī |

5.2५.२

मान्धाता इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु वीर्यवान् ॥ (५।२)

māndhātā iti vikhyātastriṣu lokeṣu vīryavān ||

6.1६.१

स कृत्वा पृथिवीं कृत्स्नां शासने पृथिवीपतिः । (६।१)

sa kṛtvā pṛthivīṃ kṛtsnāṃ śāsane pṛthivīpatiḥ |

6.2६.२

सुरलोकम् अथो जेतुम् उद्योगम् अकरोन्नृपः ॥ (६।२)

suralokam atho jetum udyogam akaronnṛpaḥ ||

7.1७.१

इन्द्रस्य तु भयं तीव्रं सुराणां च महात्मनाम् । (७।१)

indrasya tu bhayaṃ tīvraṃ surāṇāṃ ca mahātmanām |

7.2७.२

मान्धातरि कृतोद्योगे देवलोकजिगीषया ॥ (७।२)

māndhātari kṛtodyoge devalokajigīṣayā ||

8.1८.१

अर्धासनेन शक्रस्य राज्यार्धेन च पार्थिवः । (८।१)

ardhāsanena śakrasya rājyārdhena ca pārthivaḥ |

8.2८.२

वन्द्यमानः सुरगणैः प्रतिज्ञाम् अध्यरोहत ॥ (८।२)

vandyamānaḥ suragaṇaiḥ pratijñām adhyarohata ||

9.1९.१

तस्य पापम् अभिप्रायं विदित्वा पाकशासनः । (९।१)

tasya pāpam abhiprāyaṃ viditvā pākaśāsanaḥ |

9.2९.२

सान्त्वपूर्वम् इदं वाक्यम् उवाच युवनाश्वजम् ॥ (९।२)

sāntvapūrvam idaṃ vākyam uvāca yuvanāśvajam ||

10.1१०.१

राजा त्वं मानुषे लोके न तावत् पुरुषर्षभ । (१०।१)

rājā tvaṃ mānuṣe loke na tāvat puruṣarṣabha |

10.2१०.२

अकृत्वा पृथिवीं वश्यां देवराज्यम् इहेच्छसि ॥ (१०।२)

akṛtvā pṛthivīṃ vaśyāṃ devarājyam ihecchasi ||

11.1११.१

यदि वीर समग्रा ते मेदिनी निखिला वशे । (११।१)

yadi vīra samagrā te medinī nikhilā vaśe |

11.2११.२

देवराज्यं कुरुष्वेह सभृत्यबलवाहनः ॥ (११।२)

devarājyaṃ kuruṣveha sabhṛtyabalavāhanaḥ ||

12.1१२.१

इन्द्रम् एवं ब्रुवाणं तु मान्धाता वाक्यम् अब्रवीत् । (१२।१)

indram evaṃ bruvāṇaṃ tu māndhātā vākyam abravīt |

12.2१२.२

क्व मे शक्र प्रतिहतं शासनं पृथिवीतले ॥ (१२।२)

kva me śakra pratihataṃ śāsanaṃ pṛthivītale ||

13.1१३.१

तम् उवाच सहस्राक्षो लवणो नाम राक्षसः । (१३।१)

tam uvāca sahasrākṣo lavaṇo nāma rākṣasaḥ |

13.2१३.२

मधुपुत्रो मधुवने नाज्ञां ते कुरुते ऽनघ ॥ (१३।२)

madhuputro madhuvane nājñāṃ te kurute 'nagha ||

14.1१४.१

तच्छ्रुत्वा विप्रियं घोरं सहस्राक्षेण भाषितम् । (१४।१)

tacchrutvā vipriyaṃ ghoraṃ sahasrākṣeṇa bhāṣitam |

14.2१४.२

व्रीडितो ऽवाङ्मुखो राजा व्याहर्तुं न शशाक ह ॥ (१४।२)

vrīḍito 'vāṅmukho rājā vyāhartuṃ na śaśāka ha ||

15.1१५.१

आमन्त्र्य तु सहस्राक्षं ह्रिया किंचिद् अवाङ्मुखः । (१५।१)

āmantrya tu sahasrākṣaṃ hriyā kiṃcid avāṅmukhaḥ |

15.2१५.२

पुनर् एवागमच्छ्रीमान् इमं लोकं नरेश्वरः ॥ (१५।२)

punar evāgamacchrīmān imaṃ lokaṃ nareśvaraḥ ||

16.1१६.१

स कृत्वा हृदये ऽमर्षं सभृत्यबलवाहनः । (१६।१)

sa kṛtvā hṛdaye 'marṣaṃ sabhṛtyabalavāhanaḥ |

16.2१६.२

आजगाम मधोः पुत्रं वशे कर्तुम् अनिन्दितः ॥ (१६।२)

ājagāma madhoḥ putraṃ vaśe kartum aninditaḥ ||

17.1१७.१

स काङ्क्षमाणो लवणं युद्धाय पुरुषर्षभः । (१७।१)

sa kāṅkṣamāṇo lavaṇaṃ yuddhāya puruṣarṣabhaḥ |

17.2१७.२

दूतं संप्रेषयामास सकाशं लवणस्य सः ॥ (१७।२)

dūtaṃ saṃpreṣayāmāsa sakāśaṃ lavaṇasya saḥ ||

18.1१८.१

स गत्वा विप्रियाण्याह बहूनि मधुनः सुतम् । (१८।१)

sa gatvā vipriyāṇyāha bahūni madhunaḥ sutam |

18.2१८.२

वदन्तम् एवं तं दूतं भक्षयामास राक्षसः ॥ (१८।२)

vadantam evaṃ taṃ dūtaṃ bhakṣayāmāsa rākṣasaḥ ||

19.1१९.१

चिरायमाणे दूते तु राजा क्रोधसमन्वितः । (१९।१)

cirāyamāṇe dūte tu rājā krodhasamanvitaḥ |

19.2१९.२

अर्दयामास तद् रक्षः शरवृष्ट्या समन्ततः ॥ (१९।२)

ardayāmāsa tad rakṣaḥ śaravṛṣṭyā samantataḥ ||

20.1२०.१

ततः प्रहस्य लवणः शूलं जग्राह पाणिना । (२०।१)

tataḥ prahasya lavaṇaḥ śūlaṃ jagrāha pāṇinā |

20.2२०.२

वधाय सानुबन्धस्य मुमोचायुधम् उत्तमम् ॥ (२०।२)

vadhāya sānubandhasya mumocāyudham uttamam ||

21.1२१.१

तच्छूलं दीप्यमानं तु सभृत्यबलवाहनम् । (२१।१)

tacchūlaṃ dīpyamānaṃ tu sabhṛtyabalavāhanam |

21.2२१.२

भस्मीकृत्य नृपं भूयो लवणस्यागमत् करम् ॥ (२१।२)

bhasmīkṛtya nṛpaṃ bhūyo lavaṇasyāgamat karam ||

22.1२२.१

एवं स राजा सुमहान् हतः सबलवाहनः । (२२।१)

evaṃ sa rājā sumahān hataḥ sabalavāhanaḥ |

22.2२२.२

शूलस्य च बलं वीर अप्रमेयम् अनुत्तमम् ॥ (२२।२)

śūlasya ca balaṃ vīra aprameyam anuttamam ||

23.1२३.१

श्वः प्रभाते तु लवणं वधिष्यसि न संशयः । (२३।१)

śvaḥ prabhāte tu lavaṇaṃ vadhiṣyasi na saṃśayaḥ |

23.2२३.२

अगृहीतायुधं क्षिप्रं ध्रुवो हि विजयस्तव ॥ (२३।२)

agṛhītāyudhaṃ kṣipraṃ dhruvo hi vijayastava ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 59

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit