रामायणRāmāyaṇa

Rām, 3, 32

219 of 606 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततः शूर्पणखां क्रुद्धां ब्रुवतीं परुषं वचः । (१।१)

tataḥ śūrpaṇakhāṃ kruddhāṃ bruvatīṃ paruṣaṃ vacaḥ |

1.2१.२

अमात्यमध्ये संक्रुद्धः परिपप्रच्छ रावणः ॥ (१।२)

amātyamadhye saṃkruddhaḥ paripapraccha rāvaṇaḥ ||

2.1२.१

कश् च रामः कथंवीर्यः किंरूपः किंपराक्रमः । (२।१)

kaś ca rāmaḥ kathaṃvīryaḥ kiṃrūpaḥ kiṃparākramaḥ |

2.2२.२

किमर्थं दण्डकारण्यं प्रविष्टश् च सुदुश्चरम् ॥ (२।२)

kimarthaṃ daṇḍakāraṇyaṃ praviṣṭaś ca suduścaram ||

3.1३.१

आयुधं किं च रामस्य निहता येन राक्षसाः । (३।१)

āyudhaṃ kiṃ ca rāmasya nihatā yena rākṣasāḥ |

3.2३.२

खरश् च निहतः संख्ये दूषणस् त्रिशिरास् तथा ॥ (३।२)

kharaś ca nihataḥ saṃkhye dūṣaṇas triśirās tathā ||

4.1४.१

इत्य् उक्ता राक्षसेन्द्रेण राक्षसी क्रोधमूर्छिता । (४।१)

ity uktā rākṣasendreṇa rākṣasī krodhamūrchitā |

4.2४.२

ततो रामं यथान्यायम् आख्यातुम् उपचक्रमे ॥ (४।२)

tato rāmaṃ yathānyāyam ākhyātum upacakrame ||

5.1५.१

दीर्घबाहुर् विशालाक्षश् चीरकृष्णाजिनाम्बरः । (५।१)

dīrghabāhur viśālākṣaś cīrakṛṣṇājināmbaraḥ |

5.2५.२

कन्दर्पसमरूपश् च रामो दशरथात्मजः ॥ (५।२)

kandarpasamarūpaś ca rāmo daśarathātmajaḥ ||

6.1६.१

शक्रचापनिभं चापं विकृष्य कनकाङ्गदम् । (६।१)

śakracāpanibhaṃ cāpaṃ vikṛṣya kanakāṅgadam |

6.2६.२

दीप्तान् क्षिपति नाराचान् सर्पान् इव महाविषान् ॥ (६।२)

dīptān kṣipati nārācān sarpān iva mahāviṣān ||

7.1७.१

नाददानं शरान् घोरान् न मुञ्चन्तं महाबलम् । (७।१)

nādadānaṃ śarān ghorān na muñcantaṃ mahābalam |

7.2७.२

न कार्मुकं विकर्षन्तं रामं पश्यामि संयुगे ॥ (७।२)

na kārmukaṃ vikarṣantaṃ rāmaṃ paśyāmi saṃyuge ||

8.1८.१

हन्यमानं तु तत् सैन्यं पश्यामि शरवृष्टिभिः । (८।१)

hanyamānaṃ tu tat sainyaṃ paśyāmi śaravṛṣṭibhiḥ |

8.2८.२

इन्द्रेणेवोत्तमं सस्यम् आहतं त्व् अश्मवृष्टिभिः ॥ (८।२)

indreṇevottamaṃ sasyam āhataṃ tv aśmavṛṣṭibhiḥ ||

9.1९.१

रक्षसां भीमवीर्याणां सहस्राणि चतुर्दश । (९।१)

rakṣasāṃ bhīmavīryāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa |

9.2९.२

निहतानि शरैस् तीक्ष्णैस् तेनैकेन पदातिना ॥ (९।२)

nihatāni śarais tīkṣṇais tenaikena padātinā ||

10.1१०.१

अर्धाधिकमुहूर्तेन खरश् च सहदूषणः । (१०।१)

ardhādhikamuhūrtena kharaś ca sahadūṣaṇaḥ |

10.2१०.२

ऋषीणाम् अभयं दत्तं कृतक्षेमाश् च दण्डकाः ॥ (१०।२)

ṛṣīṇām abhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāś ca daṇḍakāḥ ||

11.1११.१

एका कथंचिन् मुक्ताहं परिभूय महात्मना । (११।१)

ekā kathaṃcin muktāhaṃ paribhūya mahātmanā |

11.2११.२

स्त्रीवधं शङ्कमानेन रामेण विदितात्मना ॥ (११।२)

strīvadhaṃ śaṅkamānena rāmeṇa viditātmanā ||

12.1१२.१

भ्राता चास्य महातेजा गुणतस् तुल्यविक्रमः । (१२।१)

bhrātā cāsya mahātejā guṇatas tulyavikramaḥ |

12.2१२.२

अनुरक्तश् च भक्तश् च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान् ॥ (१२।२)

anuraktaś ca bhaktaś ca lakṣmaṇo nāma vīryavān ||

13.1१३.१

अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान् बली । (१३।१)

amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimān balī |

13.2१३.२

रामस्य दक्षिणो बाहुर् नित्यं प्राणो बहिश्चरः ॥ (१३।२)

rāmasya dakṣiṇo bāhur nityaṃ prāṇo bahiścaraḥ ||

14.1१४.१

रामस्य तु विशालाक्षी धर्मपत्नी यशस्विनी । (१४।१)

rāmasya tu viśālākṣī dharmapatnī yaśasvinī |

14.2१४.२

सीता नाम वरारोहा वैदेही तनुमध्यमा ॥ (१४।२)

sītā nāma varārohā vaidehī tanumadhyamā ||

15.1१५.१

नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किंनरी । (१५।१)

naiva devī na gandharvī na yakṣī na ca kiṃnarī |

15.2१५.२

तथारूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले ॥ (१५।२)

tathārūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale ||

16.1१६.१

यस्य सीता भवेद् भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेत् । (१६।१)

yasya sītā bhaved bhāryā yaṃ ca hṛṣṭā pariṣvajet |

16.2१६.२

अतिजीवेत् स सर्वेषु लोकेष्व् अपि पुरंदरात् ॥ (१६।२)

atijīvet sa sarveṣu lokeṣv api puraṃdarāt ||

17.1१७.१

सा सुशीला वपुःश्लाघ्या रूपेणाप्रतिमा भुवि । (१७।१)

sā suśīlā vapuḥślāghyā rūpeṇāpratimā bhuvi |

17.2१७.२

तवानुरूपा भार्या सा त्वं च तस्यास् तथा पतिः ॥ (१७।२)

tavānurūpā bhāryā sā tvaṃ ca tasyās tathā patiḥ ||

18.1१८.१

तां तु विस्तीर्णजघनां पीनोत्तुङ्गपयोधराम् । (१८।१)

tāṃ tu vistīrṇajaghanāṃ pīnottuṅgapayodharām |

18.2१८.२

भार्यार्थे तु तवानेतुम् उद्यताहं वराननाम् ॥ (१८।२)

bhāryārthe tu tavānetum udyatāhaṃ varānanām ||

19.1१९.१

तां तु दृष्ट्वाद्य वैदेहीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् । (१९।१)

tāṃ tu dṛṣṭvādya vaidehīṃ pūrṇacandranibhānanām |

19.2१९.२

मन्मथस्य शराणां च त्वं विधेयो भविष्यसि ॥ (१९।२)

manmathasya śarāṇāṃ ca tvaṃ vidheyo bhaviṣyasi ||

20.1२०.१

यदि तस्याम् अभिप्रायो भार्यार्थे तव जायते । (२०।१)

yadi tasyām abhiprāyo bhāryārthe tava jāyate |

20.2२०.२

शीघ्रम् उद्ध्रियतां पादो जयार्थम् इह दक्षिणः ॥ (२०।२)

śīghram uddhriyatāṃ pādo jayārtham iha dakṣiṇaḥ ||

21.1२१.१

कुरु प्रियं तथा तेषां रक्षसां राक्षसेश्वर । (२१।१)

kuru priyaṃ tathā teṣāṃ rakṣasāṃ rākṣaseśvara |

21.2२१.२

वधात् तस्य नृशंसस्य रामस्याश्रमवासिनः ॥ (२१।२)

vadhāt tasya nṛśaṃsasya rāmasyāśramavāsinaḥ ||

22.1२२.१

तं शरैर् निशितैर् हत्वा लक्ष्मणं च महारथम् । (२२।१)

taṃ śarair niśitair hatvā lakṣmaṇaṃ ca mahāratham |

22.2२२.२

हतनाथां सुखं सीतां यथावद् उपभोक्ष्यसे ॥ (२२।२)

hatanāthāṃ sukhaṃ sītāṃ yathāvad upabhokṣyase ||

23.1२३.१

रोचते यदि ते वाक्यं ममैतद् राक्षसेश्वर । (२३।१)

rocate yadi te vākyaṃ mamaitad rākṣaseśvara |

23.2२३.२

क्रियतां निर्विशङ्केन वचनं मम राघव ॥ (२३।२)

kriyatāṃ nirviśaṅkena vacanaṃ mama rāghava ||

24.1२४.१

निशम्य रामेण शरैर् अजिह्मगैर् हताञ् जनस्थानगतान् निशाचरान् । (२४।१)

niśamya rāmeṇa śarair ajihmagair hatāñ janasthānagatān niśācarān |

24.2२४.२

खरं च बुद्ध्वा निहतं च दूषणं त्वम् अद्य कृत्यं प्रतिपत्तुम् अर्हसि ॥ (२४।२)

kharaṃ ca buddhvā nihataṃ ca dūṣaṇaṃ tvam adya kṛtyaṃ pratipattum arhasi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 3, 32

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit