रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 105

495 of 606 · 58 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततो वैश्रवणो राजा यमश्चामित्रकर्शनः । (१।१)

tato vaiśravaṇo rājā yamaścāmitrakarśanaḥ |

1.2१.२

सहस्राक्षो महेन्द्रश्च वरुणश्च परंतपः ॥ (१।२)

sahasrākṣo mahendraśca varuṇaśca paraṃtapaḥ ||

2.1२.१

षडर्धनयनः श्रीमान्महादेवो वृषध्वजः । (२।१)

ṣaḍardhanayanaḥ śrīmānmahādevo vṛṣadhvajaḥ |

2.2२.२

कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ॥ (२।२)

kartā sarvasya lokasya brahmā brahmavidāṃ varaḥ ||

3.1३.१

एते सर्वे समागम्य विमानैः सूर्यसंनिभैः । (३।१)

ete sarve samāgamya vimānaiḥ sūryasaṃnibhaiḥ |

3.2३.२

आगम्य नगरीं लङ्काम् अभिजग्मुश्च राघवम् ॥ (३।२)

āgamya nagarīṃ laṅkām abhijagmuśca rāghavam ||

4.1४.१

ततः सहस्ताभरणान् प्रगृह्य विपुलान् भुजान् । (४।१)

tataḥ sahastābharaṇān pragṛhya vipulān bhujān |

4.2४.२

अब्रुवंस्त्रिदशश्रेष्ठाः प्राञ्जलिं राघवं स्थितम् ॥ (४।२)

abruvaṃstridaśaśreṣṭhāḥ prāñjaliṃ rāghavaṃ sthitam ||

5.1५.१

कर्ता सर्वस्य लोकस्य श्रेष्ठो ज्ञानवतां वरः । (५।१)

kartā sarvasya lokasya śreṣṭho jñānavatāṃ varaḥ |

5.2५.२

उपेक्षसे कथं सीतां पतन्तीं हव्यवाहने । (५।२)

upekṣase kathaṃ sītāṃ patantīṃ havyavāhane |

5.3५.३

कथं देवगणश्रेष्ठम् आत्मानं नावबुध्यसे ॥ (५।३)

kathaṃ devagaṇaśreṣṭham ātmānaṃ nāvabudhyase ||

6.1६.१

ऋतधामा वसुः पूर्वं वसूनां च प्रजापतिः । (६।१)

ṛtadhāmā vasuḥ pūrvaṃ vasūnāṃ ca prajāpatiḥ |

6.2६.२

त्वं त्रयाणां हि लोकानाम् आदिकर्ता स्वयम्प्रभुः ॥ (६।२)

tvaṃ trayāṇāṃ hi lokānām ādikartā svayamprabhuḥ ||

7.1७.१

रुद्राणाम् अष्टमो रुद्रः साध्यानाम् अपि पञ्चमः । (७।१)

rudrāṇām aṣṭamo rudraḥ sādhyānām api pañcamaḥ |

7.2७.२

अश्विनौ चापि ते कर्णौ चन्द्रसूर्यौ च चक्षुषी ॥ (७।२)

aśvinau cāpi te karṇau candrasūryau ca cakṣuṣī ||

8.1८.१

अन्ते चादौ च लोकानां दृश्यसे त्वं परंतप । (८।१)

ante cādau ca lokānāṃ dṛśyase tvaṃ paraṃtapa |

8.2८.२

उपेक्षसे च वैदेहीं मानुषः प्राकृतो यथा ॥ (८।२)

upekṣase ca vaidehīṃ mānuṣaḥ prākṛto yathā ||

9.1९.१

इत्युक्तो लोकपालैस्तैः स्वामी लोकस्य राघवः । (९।१)

ityukto lokapālaistaiḥ svāmī lokasya rāghavaḥ |

9.2९.२

अब्रवीत् त्रिदशश्रेष्ठान् रामो धर्मभृतां वरः ॥ (९।२)

abravīt tridaśaśreṣṭhān rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ ||

10.1१०.१

आत्मानं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम् । (१०।१)

ātmānaṃ mānuṣaṃ manye rāmaṃ daśarathātmajam |

10.2१०.२

यो ऽहं यस्य यतश्चाहं भगवांस्तद् ब्रवीतु मे ॥ (१०।२)

yo 'haṃ yasya yataścāhaṃ bhagavāṃstad bravītu me ||

11.1११.१

इति ब्रुवाणं काकुत्स्थं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः । (११।१)

iti bruvāṇaṃ kākutsthaṃ brahmā brahmavidāṃ varaḥ |

11.2११.२

अब्रवीच्छृणु मे राम सत्यं सत्यपराक्रम ॥ (११।२)

abravīcchṛṇu me rāma satyaṃ satyaparākrama ||

12.1१२.१

भवान्नारायणो देवः श्रीमांश्चक्रायुधो विभुः । (१२।१)

bhavānnārāyaṇo devaḥ śrīmāṃścakrāyudho vibhuḥ |

12.2१२.२

एकशृङ्गो वराहस्त्वं भूतभव्यसपत्नजित् ॥ (१२।२)

ekaśṛṅgo varāhastvaṃ bhūtabhavyasapatnajit ||

13.1१३.१

अक्षरं ब्रह्मसत्यं च मध्ये चान्ते च राघव । (१३।१)

akṣaraṃ brahmasatyaṃ ca madhye cānte ca rāghava |

13.2१३.२

लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश्चतुर्भुजः ॥ (१३।२)

lokānāṃ tvaṃ paro dharmo viṣvaksenaścaturbhujaḥ ||

14.1१४.१

शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः । (१४।१)

śārṅgadhanvā hṛṣīkeśaḥ puruṣaḥ puruṣottamaḥ |

14.2१४.२

अजितः खड्गधृग् विष्णुः कृष्णश्चैव बृहद्बलः ॥ (१४।२)

ajitaḥ khaḍgadhṛg viṣṇuḥ kṛṣṇaścaiva bṛhadbalaḥ ||

15.1१५.१

सेनानीर् ग्रामणीश्च त्वं बुद्धिः सत्त्वं क्षमा दमः । (१५।१)

senānīr grāmaṇīśca tvaṃ buddhiḥ sattvaṃ kṣamā damaḥ |

15.2१५.२

प्रभवश्चाप्ययश्च त्वम् उपेन्द्रो मधुसूदनः ॥ (१५।२)

prabhavaścāpyayaśca tvam upendro madhusūdanaḥ ||

16.1१६.१

इन्द्रकर्मा महेन्द्रस्त्वं पद्मनाभो रणान्तकृत् । (१६।१)

indrakarmā mahendrastvaṃ padmanābho raṇāntakṛt |

16.2१६.२

शरण्यं शरणं च त्वाम् आहुर् दिव्या महर्षयः ॥ (१६।२)

śaraṇyaṃ śaraṇaṃ ca tvām āhur divyā maharṣayaḥ ||

17.1१७.१

सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतजिह्वो महर्षभः । (१७।१)

sahasraśṛṅgo vedātmā śatajihvo maharṣabhaḥ |

17.2१७.२

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वम् ॐकारः परंतप ॥ (१७।२)

tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkārastvam oṃkāraḥ paraṃtapa ||

18.1१८.१

प्रभवं निधनं वा ते न विदुः को भवान् इति । (१८।१)

prabhavaṃ nidhanaṃ vā te na viduḥ ko bhavān iti |

18.2१८.२

दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च ॥ (१८।२)

dṛśyase sarvabhūteṣu brāhmaṇeṣu ca goṣu ca ||

19.1१९.१

दिक्षु सर्वासु गगने पर्वतेषु वनेषु च । (१९।१)

dikṣu sarvāsu gagane parvateṣu vaneṣu ca |

19.2१९.२

सहस्रचरणः श्रीमाञ् शतशीर्षः सहस्रधृक् ॥ (१९।२)

sahasracaraṇaḥ śrīmāñ śataśīrṣaḥ sahasradhṛk ||

20.1२०.१

त्वं धारयसि भूतानि वसुधां च सपर्वताम् । (२०।१)

tvaṃ dhārayasi bhūtāni vasudhāṃ ca saparvatām |

20.2२०.२

अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगः ॥ (२०।२)

ante pṛthivyāḥ salile dṛśyase tvaṃ mahoragaḥ ||

21.1२१.१

त्रींल् लोकान् धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान् । (२१।१)

trīṃl lokān dhārayan rāma devagandharvadānavān |

21.2२१.२

अहं ते हृदयं राम जिह्वा देवी सरस्वती ॥ (२१।२)

ahaṃ te hṛdayaṃ rāma jihvā devī sarasvatī ||

22.1२२.१

देवा गात्रेषु लोमानि निर्मिता ब्रह्मणा प्रभो । (२२।१)

devā gātreṣu lomāni nirmitā brahmaṇā prabho |

22.2२२.२

निमेषस्ते ऽभवद् रात्रिर् उन्मेषस्ते ऽभवद् दिवा ॥ (२२।२)

nimeṣaste 'bhavad rātrir unmeṣaste 'bhavad divā ||

23.1२३.१

संस्कारास्ते ऽभवन् वेदा न तद् अस्ति त्वया विना । (२३।१)

saṃskārāste 'bhavan vedā na tad asti tvayā vinā |

23.2२३.२

जगत् सर्वं शरीरं ते स्थैर्यं ते वसुधातलम् ॥ (२३।२)

jagat sarvaṃ śarīraṃ te sthairyaṃ te vasudhātalam ||

24.1२४.१

अग्निः कोपः प्रसादस्ते सोमः श्रीवत्सलक्षण । (२४।१)

agniḥ kopaḥ prasādaste somaḥ śrīvatsalakṣaṇa |

24.2२४.२

त्वया लोकास्त्रयः क्रान्ताः पुराणे विक्रमैस्त्रिभिः ॥ (२४।२)

tvayā lokāstrayaḥ krāntāḥ purāṇe vikramaistribhiḥ ||

25.1२५.१

महेन्द्रश्च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा महासुरम् । (२५।१)

mahendraśca kṛto rājā baliṃ baddhvā mahāsuram |

25.2२५.२

सीता लक्ष्मीर् भवान् विष्णुर् देवः कृष्णः प्रजापतिः ॥ (२५।२)

sītā lakṣmīr bhavān viṣṇur devaḥ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ ||

26.1२६.१

वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम् । (२६।१)

vadhārthaṃ rāvaṇasyeha praviṣṭo mānuṣīṃ tanum |

26.2२६.२

तद् इदं नः कृतं कार्यं त्वया धर्मभृतां वर ॥ (२६।२)

tad idaṃ naḥ kṛtaṃ kāryaṃ tvayā dharmabhṛtāṃ vara ||

27.1२७.१

निहतो रावणो राम प्रहृष्टो दिवम् आक्रम । (२७।१)

nihato rāvaṇo rāma prahṛṣṭo divam ākrama |

27.2२७.२

अमोघं बलवीर्यं ते अमोघस्ते पराक्रमः ॥ (२७।२)

amoghaṃ balavīryaṃ te amoghaste parākramaḥ ||

28.1२८.१

अमोघास्ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तश्च ये नराः । (२८।१)

amoghāste bhaviṣyanti bhaktimantaśca ye narāḥ |

28.2२८.२

ये त्वां देवं ध्रुवं भक्ताः पुराणं पुरुषोत्तमम् । (२८।२)

ye tvāṃ devaṃ dhruvaṃ bhaktāḥ purāṇaṃ puruṣottamam |

28.3२८.३

ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः ॥ (२८।३)

ye narāḥ kīrtayiṣyanti nāsti teṣāṃ parābhavaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 105

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit