Rām, 6, 105
Select a line for its word-by-word analysis.
कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ॥ (२।२)
kartā sarvasya lokasya brahmā brahmavidāṃ varaḥ ||
ततः सहस्ताभरणान् प्रगृह्य विपुलान् भुजान् । (४।१)
tataḥ sahastābharaṇān pragṛhya vipulān bhujān |
अब्रुवंस्त्रिदशश्रेष्ठाः प्राञ्जलिं राघवं स्थितम् ॥ (४।२)
abruvaṃstridaśaśreṣṭhāḥ prāñjaliṃ rāghavaṃ sthitam ||
कर्ता सर्वस्य लोकस्य श्रेष्ठो ज्ञानवतां वरः । (५।१)
kartā sarvasya lokasya śreṣṭho jñānavatāṃ varaḥ |
त्वं त्रयाणां हि लोकानाम् आदिकर्ता स्वयम्प्रभुः ॥ (६।२)
tvaṃ trayāṇāṃ hi lokānām ādikartā svayamprabhuḥ ||
रुद्राणाम् अष्टमो रुद्रः साध्यानाम् अपि पञ्चमः । (७।१)
rudrāṇām aṣṭamo rudraḥ sādhyānām api pañcamaḥ |
अश्विनौ चापि ते कर्णौ चन्द्रसूर्यौ च चक्षुषी ॥ (७।२)
aśvinau cāpi te karṇau candrasūryau ca cakṣuṣī ||
इत्युक्तो लोकपालैस्तैः स्वामी लोकस्य राघवः । (९।१)
ityukto lokapālaistaiḥ svāmī lokasya rāghavaḥ |
अब्रवीत् त्रिदशश्रेष्ठान् रामो धर्मभृतां वरः ॥ (९।२)
abravīt tridaśaśreṣṭhān rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ ||
यो ऽहं यस्य यतश्चाहं भगवांस्तद् ब्रवीतु मे ॥ (१०।२)
yo 'haṃ yasya yataścāhaṃ bhagavāṃstad bravītu me ||
इति ब्रुवाणं काकुत्स्थं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः । (११।१)
iti bruvāṇaṃ kākutsthaṃ brahmā brahmavidāṃ varaḥ |
भवान्नारायणो देवः श्रीमांश्चक्रायुधो विभुः । (१२।१)
bhavānnārāyaṇo devaḥ śrīmāṃścakrāyudho vibhuḥ |
अक्षरं ब्रह्मसत्यं च मध्ये चान्ते च राघव । (१३।१)
akṣaraṃ brahmasatyaṃ ca madhye cānte ca rāghava |
लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश्चतुर्भुजः ॥ (१३।२)
lokānāṃ tvaṃ paro dharmo viṣvaksenaścaturbhujaḥ ||
शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः । (१४।१)
śārṅgadhanvā hṛṣīkeśaḥ puruṣaḥ puruṣottamaḥ |
अजितः खड्गधृग् विष्णुः कृष्णश्चैव बृहद्बलः ॥ (१४।२)
ajitaḥ khaḍgadhṛg viṣṇuḥ kṛṣṇaścaiva bṛhadbalaḥ ||
सेनानीर् ग्रामणीश्च त्वं बुद्धिः सत्त्वं क्षमा दमः । (१५।१)
senānīr grāmaṇīśca tvaṃ buddhiḥ sattvaṃ kṣamā damaḥ |
प्रभवश्चाप्ययश्च त्वम् उपेन्द्रो मधुसूदनः ॥ (१५।२)
prabhavaścāpyayaśca tvam upendro madhusūdanaḥ ||
इन्द्रकर्मा महेन्द्रस्त्वं पद्मनाभो रणान्तकृत् । (१६।१)
indrakarmā mahendrastvaṃ padmanābho raṇāntakṛt |
शरण्यं शरणं च त्वाम् आहुर् दिव्या महर्षयः ॥ (१६।२)
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ ca tvām āhur divyā maharṣayaḥ ||
त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वम् ॐकारः परंतप ॥ (१७।२)
tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkārastvam oṃkāraḥ paraṃtapa ||
प्रभवं निधनं वा ते न विदुः को भवान् इति । (१८।१)
prabhavaṃ nidhanaṃ vā te na viduḥ ko bhavān iti |
दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च ॥ (१८।२)
dṛśyase sarvabhūteṣu brāhmaṇeṣu ca goṣu ca ||
सहस्रचरणः श्रीमाञ् शतशीर्षः सहस्रधृक् ॥ (१९।२)
sahasracaraṇaḥ śrīmāñ śataśīrṣaḥ sahasradhṛk ||
त्वं धारयसि भूतानि वसुधां च सपर्वताम् । (२०।१)
tvaṃ dhārayasi bhūtāni vasudhāṃ ca saparvatām |
अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगः ॥ (२०।२)
ante pṛthivyāḥ salile dṛśyase tvaṃ mahoragaḥ ||
त्रींल् लोकान् धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान् । (२१।१)
trīṃl lokān dhārayan rāma devagandharvadānavān |
देवा गात्रेषु लोमानि निर्मिता ब्रह्मणा प्रभो । (२२।१)
devā gātreṣu lomāni nirmitā brahmaṇā prabho |
निमेषस्ते ऽभवद् रात्रिर् उन्मेषस्ते ऽभवद् दिवा ॥ (२२।२)
nimeṣaste 'bhavad rātrir unmeṣaste 'bhavad divā ||
संस्कारास्ते ऽभवन् वेदा न तद् अस्ति त्वया विना । (२३।१)
saṃskārāste 'bhavan vedā na tad asti tvayā vinā |
जगत् सर्वं शरीरं ते स्थैर्यं ते वसुधातलम् ॥ (२३।२)
jagat sarvaṃ śarīraṃ te sthairyaṃ te vasudhātalam ||
अग्निः कोपः प्रसादस्ते सोमः श्रीवत्सलक्षण । (२४।१)
agniḥ kopaḥ prasādaste somaḥ śrīvatsalakṣaṇa |
त्वया लोकास्त्रयः क्रान्ताः पुराणे विक्रमैस्त्रिभिः ॥ (२४।२)
tvayā lokāstrayaḥ krāntāḥ purāṇe vikramaistribhiḥ ||
महेन्द्रश्च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा महासुरम् । (२५।१)
mahendraśca kṛto rājā baliṃ baddhvā mahāsuram |
सीता लक्ष्मीर् भवान् विष्णुर् देवः कृष्णः प्रजापतिः ॥ (२५।२)
sītā lakṣmīr bhavān viṣṇur devaḥ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ ||
वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम् । (२६।१)
vadhārthaṃ rāvaṇasyeha praviṣṭo mānuṣīṃ tanum |
तद् इदं नः कृतं कार्यं त्वया धर्मभृतां वर ॥ (२६।२)
tad idaṃ naḥ kṛtaṃ kāryaṃ tvayā dharmabhṛtāṃ vara ||
अमोघास्ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तश्च ये नराः । (२८।१)
amoghāste bhaviṣyanti bhaktimantaśca ye narāḥ |
ये त्वां देवं ध्रुवं भक्ताः पुराणं पुरुषोत्तमम् । (२८।२)
ye tvāṃ devaṃ dhruvaṃ bhaktāḥ purāṇaṃ puruṣottamam |
ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः ॥ (२८।३)
ye narāḥ kīrtayiṣyanti nāsti teṣāṃ parābhavaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.