स दीनो दीनया वाचा लक्ष्मणं वाक्यम् अब्रवीत् । (१।१)

शीघ्रं लक्ष्मण जानीहि गत्वा गोदावरीं नदीम् । (१।२)

अपि गोदावरीं सीता पद्मान्य् आनयितुं गता ॥ (१।३)

एवम् उक्तस् तु रामेण लक्ष्मणः पुनर् एव हि । (२।१)

नदीं गोदावरीं रम्यां जगाम लघुविक्रमः ॥ (२।२)

तां लक्ष्मणस् तीर्थवतीं विचित्वा रामम् अब्रवीत् । (३।१)

नैनां पश्यामि तीर्थेषु क्रोशतो न शृणोति मे ॥ (३।२)

कं नु सा देशम् आपन्ना वैदेही क्लेशनाशिनी । (४।१)

न हि तं वेद्मि वै राम यत्र सा तनुमध्यमा ॥ (४।२)

लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दीनः संतापमोहितः । (५।१)

रामः समभिचक्राम स्वयं गोदावरीं नदीम् ॥ (५।२)

स ताम् उपस्थितो रामः क्व सीतेत्य् एवम् अब्रवीत् ॥ (६।१)

भूतानि राक्षसेन्द्रेण वधार्हेण हृताम् अपि । (७।१)

न तां शशंसू रामाय तथा गोदावरी नदी ॥ (७।२)

ततः प्रचोदिता भूतैः शंसास्मै तां प्रियाम् इति । (८।१)

न च साभ्यवदत् सीतां पृष्टा रामेण शोचिता ॥ (८।२)

रावणस्य च तद् रूपं कर्माणि च दुरात्मनः । (९।१)

ध्यात्वा भयात् तु वैदेहीं सा नदी न शशंस ताम् ॥ (९।२)

निराशस् तु तया नद्या सीताया दर्शने कृतः । (१०।१)

उवाच रामः सौमित्रिं सीतादर्शनकर्शितः ॥ (१०।२)

किं नु लक्ष्मण वक्ष्यामि समेत्य जनकं वचः । (११।१)

मातरं चैव वैदेह्या विना ताम् अहम् अप्रियम् ॥ (११।२)

या मे राज्यविहीनस्य वने वन्येन जीवतः । (१२।१)

सर्वं व्यपनयच्छोकम् वैदेही क्व नु सा गता ॥ (१२।२)

ज्ञातिपक्षविहीनस्य राजपुत्रीम् अपश्यतः । (१३।१)

मन्ये दीर्घा भविष्यन्ति रात्रयो मम जाग्रतः ॥ (१३।२)

गोदावरीं जनस्थानम् इमं प्रस्रवणं गिरिम् । (१४।१)

सर्वाण्य् अनुचरिष्यामि यदि सीता हि दृश्यते ॥ (१४।२)

एवं सम्भाषमाणौ ताव् अन्योन्यं भ्रातराव् उभौ । (१५।१)

वसुंधरायां पतितं पुष्पमार्गम् अपश्यताम् ॥ (१५।२)

तां पुष्पवृष्टिं पतितां दृष्ट्वा रामो महीतले । (१६।१)

उवाच लक्ष्मणं वीरो दुःखितो दुःखितं वचः ॥ (१६।२)

अभिजानामि पुष्पाणि तानीमानीह लक्ष्मण । (१७।१)

अपिनद्धानि वैदेह्या मया दत्तानि कानने ॥ (१७।२)

एवम् उक्त्वा महाबाहुर् लक्ष्मणं पुरुषर्षभम् । (१८।१)

क्रुद्धो ऽब्रवीद् गिरिं तत्र सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ (१८।२)

तां हेमवर्णां हेमाभां सीतां दर्शय पर्वत । (१९।१)

यावत् सानूनि सर्वाणि न ते विध्वंसयाम्य् अहम् ॥ (१९।२)

मम बाणाग्निनिर्दग्धो भस्मीभूतो भविष्यसि । (२०।१)

असेव्यः सततं चैव निस्तृणद्रुमपल्लवः ॥ (२०।२)

इमां वा सरितं चाद्य शोषयिष्यामि लक्ष्मण । (२१।१)

यदि नाख्याति मे सीताम् अद्य चन्द्रनिभाननाम् ॥ (२१।२)

एवं स रुषितो रामो दिधक्षन्न् इव चक्षुषा । (२२।१)

ददर्श भूमौ निष्क्रान्तं राक्षसस्य पदं महत् ॥ (२२।२)

स समीक्ष्य परिक्रान्तं सीताया राक्षसस्य च । (२३।१)

संभ्रान्तहृदयो रामः शशंस भ्रातरं प्रियम् ॥ (२३।२)

पश्य लक्ष्मण वैदेह्याः शीर्णाः कनकबिन्दवः । (२४।१)

भूषणानां हि सौमित्रे माल्यानि विविधानि च ॥ (२४।२)

तप्तबिन्दुनिकाशैश् च चित्रैः क्षतजबिन्दुभिः । (२५।१)

आवृतं पश्य सौमित्रे सर्वतो धरणीतलम् ॥ (२५।२)

मन्ये लक्ष्मण वैदेही राक्षसैः कामरूपिभिः । (२६।१)

भित्त्वा भित्त्वा विभक्ता वा भक्षिता वा भविष्यति ॥ (२६।२)

तस्य निमित्तं वैदेह्या द्वयोर् विवदमानयोः । (२७।१)

बभूव युद्धं सौमित्रे घोरं राक्षसयोर् इह ॥ (२७।२)

मुक्तामणिचितं चेदं तपनीयविभूषितम् । (२८।१)

धरण्यां पतितं सौम्य कस्य भग्नं महद् धनुः ॥ (२८।२)

तरुणादित्यसंकाशं वैडूर्यगुलिकाचितम् । (२९।१)

विशीर्णं पतितं भूमौ कवचं कस्य काञ्चनम् ॥ (२९।२)

छत्त्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम् । (३०।१)

भग्नदण्डम् इदं कस्य भूमौ सौम्य निपातितम् ॥ (३०।२)

काञ्चनोरश्छदाश् चेमे पिशाचवदनाः खराः । (३१।१)

भीमरूपा महाकायाः कस्य वा निहता रणे ॥ (३१।२)

दीप्तपावकसंकाशो द्युतिमान् समरध्वजः । (३२।१)

अपविद्धश् च भग्नश् च कस्य सांग्रामिको रथः ॥ (३२।२)

रथाक्षमात्रा विशिखास् तपनीयविभूषणाः । (३३।१)

कस्येमे ऽभिहता बाणाः प्रकीर्णा घोरकर्मणः ॥ (३३।२)

वैरं शतगुणं पश्य ममेदं जीवितान्तकम् । (३४।१)

सुघोरहृदयैः सौम्य राक्षसैः कामरूपिभिः ॥ (३४।२)

हृता मृता वा सीता हि भक्षिता वा तपस्विनी । (३५।१)

न धर्मस् त्रायते सीतां ह्रियमाणां महावने ॥ (३५।२)

भक्षितायां हि वैदेह्यां हृतायाम् अपि लक्ष्मण । (३६।१)

के हि लोके प्रियं कर्तुं शक्ताः सौम्य ममेश्वराः ॥ (३६।२)

कर्तारम् अपि लोकानां शूरं करुणवेदिनम् । (३७।१)

अज्ञानाद् अवमन्येरन् सर्वभूतानि लक्ष्मण ॥ (३७।२)

मृदुं लोकहिते युक्तं दान्तं करुणवेदिनम् । (३८।१)

निर्वीर्य इति मन्यन्ते नूनं मां त्रिदशेश्वराः ॥ (३८।२)

मां प्राप्य हि गुणो दोषः संवृत्तः पश्य लक्ष्मण । (३९।१)

अद्यैव सर्वभूतानां रक्षसाम् अभवाय च । (३९।२)

संहृत्यैव शशिज्योत्स्नां महान् सूर्य इवोदितः ॥ (३९।३)

नैव यक्षा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः । (४०।१)

किंनरा वा मनुष्या वा सुखं प्राप्स्यन्ति लक्ष्मण ॥ (४०।२)

ममास्त्रबाणसम्पूर्णम् आकाशं पश्य लक्ष्मण । (४१।१)

निःसम्पातं करिष्यामि ह्य् अद्य त्रैलोक्यचारिणाम् ॥ (४१।२)

संनिरुद्धग्रहगणम् आवारितनिशाकरम् । (४२।१)

विप्रनष्टानलमरुद्भास्करद्युतिसंवृतम् ॥ (४२।२)

विनिर्मथितशैलाग्रं शुष्यमाणजलाशयम् । (४३।१)

ध्वस्तद्रुमलतागुल्मं विप्रणाशितसागरम् ॥ (४३।२)

न तां कुशलिनीं सीतां प्रदास्यन्ति ममेश्वराः । (४४।१)

अस्मिन् मुहूर्ते सौमित्रे मम द्रक्ष्यन्ति विक्रमम् ॥ (४४।२)

नाकाशम् उत्पतिष्यन्ति सर्वभूतानि लक्ष्मण । (४५।१)

मम चापगुणान् मुक्तैर् बाणजालैर् निरन्तरम् ॥ (४५।२)

अर्दितं मम नाराचैर् ध्वस्तभ्रान्तमृगद्विजम् । (४६।१)

समाकुलम् अमर्यादं जगत् पश्याद्य लक्ष्मण ॥ (४६।२)

आकर्णपूर्णैर् इषुभिर् जीवलोकं दुरावरैः । (४७।१)

करिष्ये मैथिलीहेतोर् अपिशाचम् अराक्षसम् ॥ (४७।२)

मम रोषप्रयुक्तानां सायकानां बलं सुराः । (४८।१)

द्रक्ष्यन्त्य् अद्य विमुक्तानाम् अमर्षाद् दूरगामिनाम् ॥ (४८।२)

नैव देवा न दैतेया न पिशाचा न राक्षसाः । (४९।१)

भविष्यन्ति मम क्रोधात् त्रैलोक्ये विप्रणाशिते ॥ (४९।२)

देवदानवयक्षाणां लोका ये रक्षसाम् अपि । (५०।१)

बहुधा निपतिष्यन्ति बाणौघैः शकुलीकृताः । (५०।२)

निर्मर्यादान् इमांल् लोकान् करिष्याम्य् अद्य सायकैः ॥ (५०।३)

यथा जरा यथा मृत्युर् यथा कालो यथा विधिः । (५१।१)

नित्यं न प्रतिहन्यन्ते सर्वभूतेषु लक्ष्मण । (५१।२)

तथाहं क्रोधसंयुक्तो न निवार्यो ऽस्म्य् असंशयम् ॥ (५१।३)

पुरेव मे चारुदतीम् अनिन्दितां दिशन्ति सीतां यदि नाद्य मैथिलीम् । (५२।१)

सदेवगन्धर्वमनुष्यपन्नगं जगत् सशैलं परिवर्तयाम्य् अहम् ॥ (५२।२)