रामायणRāmāyaṇa

Rām, 3, 6

193 of 606 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

रामस् तु सहितो भ्रात्रा सीतया च परंतपः । (१।१)

rāmas tu sahito bhrātrā sītayā ca paraṃtapaḥ |

1.2१.२

सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं जगाम सह तैर् द्विजैः ॥ (१।२)

sutīkṣṇasyāśramapadaṃ jagāma saha tair dvijaiḥ ||

2.1२.१

स गत्वा दूरम् अध्वानं नदीस् तीर्त्वा बहूदकाः । (२।१)

sa gatvā dūram adhvānaṃ nadīs tīrtvā bahūdakāḥ |

2.2२.२

ददर्श विपुलं शैलं महामेघम् इवोन्नतम् ॥ (२।२)

dadarśa vipulaṃ śailaṃ mahāmegham ivonnatam ||

3.1३.१

ततस् तद् इक्ष्वाकुवरौ सततं विविधैर् द्रुमैः । (३।१)

tatas tad ikṣvākuvarau satataṃ vividhair drumaiḥ |

3.2३.२

काननं तौ विविशतुः सीतया सह राघवौ ॥ (३।२)

kānanaṃ tau viviśatuḥ sītayā saha rāghavau ||

4.1४.१

प्रविष्टस् तु वनं घोरं बहुपुष्पफलद्रुमम् । (४।१)

praviṣṭas tu vanaṃ ghoraṃ bahupuṣpaphaladrumam |

4.2४.२

ददर्शाश्रमम् एकान्ते चीरमालापरिष्कृतम् ॥ (४।२)

dadarśāśramam ekānte cīramālāpariṣkṛtam ||

5.1५.१

तत्र तापसम् आसीनं मलपङ्कजटाधरम् । (५।१)

tatra tāpasam āsīnaṃ malapaṅkajaṭādharam |

5.2५.२

रामः सुतीक्ष्णं विधिवत् तपोवृद्धम् अभाषत ॥ (५।२)

rāmaḥ sutīkṣṇaṃ vidhivat tapovṛddham abhāṣata ||

6.1६.१

रामो ऽहम् अस्मि भगवन् भवन्तं द्रष्टुम् आगतः । (६।१)

rāmo 'ham asmi bhagavan bhavantaṃ draṣṭum āgataḥ |

6.2६.२

तन् माभिवद धर्मज्ञ महर्षे सत्यविक्रम ॥ (६।२)

tan mābhivada dharmajña maharṣe satyavikrama ||

7.1७.१

स निरीक्ष्य ततो वीरं रामं धर्मभृतां वरम् । (७।१)

sa nirīkṣya tato vīraṃ rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |

7.2७.२

समाश्लिष्य च बाहुभ्याम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (७।२)

samāśliṣya ca bāhubhyām idaṃ vacanam abravīt ||

8.1८.१

स्वागतं खलु ते वीर राम धर्मभृतां वर । (८।१)

svāgataṃ khalu te vīra rāma dharmabhṛtāṃ vara |

8.2८.२

आश्रमो ऽयं त्वयाक्रान्तः सनाथ इव साम्प्रतम् ॥ (८।२)

āśramo 'yaṃ tvayākrāntaḥ sanātha iva sāmpratam ||

9.1९.१

प्रतीक्षमाणस् त्वाम् एव नारोहे ऽहं महायशः । (९।१)

pratīkṣamāṇas tvām eva nārohe 'haṃ mahāyaśaḥ |

9.2९.२

देवलोकम् इतो वीर देहं त्यक्त्वा महीतले ॥ (९।२)

devalokam ito vīra dehaṃ tyaktvā mahītale ||

10.1१०.१

चित्रकूटम् उपादाय राज्यभ्रष्टो ऽसि मे श्रुतः । (१०।१)

citrakūṭam upādāya rājyabhraṣṭo 'si me śrutaḥ |

10.2१०.२

इहोपयातः काकुत्स्थो देवराजः शतक्रतुः । (१०।२)

ihopayātaḥ kākutstho devarājaḥ śatakratuḥ |

10.3१०.३

सर्वांल् लोकाञ् जितान् आह मम पुण्येन कर्मणा ॥ (१०।३)

sarvāṃl lokāñ jitān āha mama puṇyena karmaṇā ||

11.1११.१

तेषु देवर्षिजुष्टेषु जितेषु तपसा मया । (११।१)

teṣu devarṣijuṣṭeṣu jiteṣu tapasā mayā |

11.2११.२

मत्प्रसादात् सभार्यस् त्वं विहरस्व सलक्ष्मणः ॥ (११।२)

matprasādāt sabhāryas tvaṃ viharasva salakṣmaṇaḥ ||

12.1१२.१

तम् उग्रतपसं दीप्तं महर्षिं सत्यवादिनम् । (१२।१)

tam ugratapasaṃ dīptaṃ maharṣiṃ satyavādinam |

12.2१२.२

प्रत्युवाचात्मवान् रामो ब्रह्माणम् इव वासवः ॥ (१२।२)

pratyuvācātmavān rāmo brahmāṇam iva vāsavaḥ ||

13.1१३.१

अहम् एवाहरिष्यामि स्वयं लोकान् महामुने । (१३।१)

aham evāhariṣyāmi svayaṃ lokān mahāmune |

13.2१३.२

आवासं त्व् अहम् इच्छामि प्रदिष्टम् इह कानने ॥ (१३।२)

āvāsaṃ tv aham icchāmi pradiṣṭam iha kānane ||

14.1१४.१

भवान् सर्वत्र कुशलः सर्वभूतहिते रतः । (१४।१)

bhavān sarvatra kuśalaḥ sarvabhūtahite rataḥ |

14.2१४.२

आख्यातः शरभङ्गेन गौतमेन महात्मना ॥ (१४।२)

ākhyātaḥ śarabhaṅgena gautamena mahātmanā ||

15.1१५.१

एवम् उक्तस् तु रामेण महर्षिर् लोकविश्रुतः । (१५।१)

evam uktas tu rāmeṇa maharṣir lokaviśrutaḥ |

15.2१५.२

अब्रवीन् मधुरं वाक्यं हर्षेण महताप्लुतः ॥ (१५।२)

abravīn madhuraṃ vākyaṃ harṣeṇa mahatāplutaḥ ||

16.1१६.१

अयम् एवाश्रमो राम गुणवान् रम्यताम् इह । (१६।१)

ayam evāśramo rāma guṇavān ramyatām iha |

16.2१६.२

ऋषिसंघानुचरितः सदा मूलफलैर् युतः ॥ (१६।२)

ṛṣisaṃghānucaritaḥ sadā mūlaphalair yutaḥ ||

17.1१७.१

इमम् आश्रमम् आगम्य मृगसंघा महायशः । (१७।१)

imam āśramam āgamya mṛgasaṃghā mahāyaśaḥ |

17.2१७.२

अटित्वा प्रतिगच्छन्ति लोभयित्वाकुतोभयाः ॥ (१७।२)

aṭitvā pratigacchanti lobhayitvākutobhayāḥ ||

18.1१८.१

तच् छ्रुत्वा वचनं तस्य महर्षेर् लक्ष्मणाग्रजः । (१८।१)

tac chrutvā vacanaṃ tasya maharṣer lakṣmaṇāgrajaḥ |

18.2१८.२

उवाच वचनं धीरो विकृष्य सशरं धनुः ॥ (१८।२)

uvāca vacanaṃ dhīro vikṛṣya saśaraṃ dhanuḥ ||

19.1१९.१

तान् अहं सुमहाभाग मृगसंघान् समागतान् । (१९।१)

tān ahaṃ sumahābhāga mṛgasaṃghān samāgatān |

19.2१९.२

हन्यां निशितधारेण शरेणाशनिवर्चसा ॥ (१९।२)

hanyāṃ niśitadhāreṇa śareṇāśanivarcasā ||

20.1२०.१

भवांस् तत्राभिषज्येत किं स्यात् कृच्छ्रतरं ततः । (२०।१)

bhavāṃs tatrābhiṣajyeta kiṃ syāt kṛcchrataraṃ tataḥ |

20.2२०.२

एतस्मिन्न् आश्रमे वासं चिरं तु न समर्थये ॥ (२०।२)

etasminn āśrame vāsaṃ ciraṃ tu na samarthaye ||

21.1२१.१

तम् एवम् उक्त्वा वरदं रामः संध्याम् उपागमत् । (२१।१)

tam evam uktvā varadaṃ rāmaḥ saṃdhyām upāgamat |

21.2२१.२

अन्वास्य पश्चिमां संध्यां तत्र वासम् अकल्पयत् ॥ (२१।२)

anvāsya paścimāṃ saṃdhyāṃ tatra vāsam akalpayat ||

22.1२२.१

ततः शुभं तापसभोज्यम् अन्नं स्वयं सुतीक्ष्णः पुरुषर्षभाभ्याम् । (२२।१)

tataḥ śubhaṃ tāpasabhojyam annaṃ svayaṃ sutīkṣṇaḥ puruṣarṣabhābhyām |

22.2२२.२

ताभ्यां सुसत्कृत्य ददौ महात्मा संध्यानिवृत्तौ रजनीं समीक्ष्य ॥ (२२।२)

tābhyāṃ susatkṛtya dadau mahātmā saṃdhyānivṛttau rajanīṃ samīkṣya ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 3, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit