रामायणRāmāyaṇa

Rām, 3, 36

223 of 606 · 59 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

कदाचिद् अप्य् अहं वीर्यात् पर्यटन् पृथिवीम् इमाम् । (१।१)

kadācid apy ahaṃ vīryāt paryaṭan pṛthivīm imām |

1.2१.२

बलं नागसहस्रस्य धारयन् पर्वतोपमः ॥ (१।२)

balaṃ nāgasahasrasya dhārayan parvatopamaḥ ||

2.1२.१

नीलजीमूतसंकाशस् तप्तकाञ्चनकुण्डलः । (२।१)

nīlajīmūtasaṃkāśas taptakāñcanakuṇḍalaḥ |

2.2२.२

भयं लोकस्य जनयन् किरीटी परिघायुधः । (२।२)

bhayaṃ lokasya janayan kirīṭī parighāyudhaḥ |

2.3२.३

व्यचरं दण्डकारण्यम् ऋषिमांसानि भक्षयन् ॥ (२।३)

vyacaraṃ daṇḍakāraṇyam ṛṣimāṃsāni bhakṣayan ||

3.1३.१

विश्वामित्रो ऽथ धर्मात्मा मद्वित्रस्तो महामुनिः । (३।१)

viśvāmitro 'tha dharmātmā madvitrasto mahāmuniḥ |

3.2३.२

स्वयं गत्वा दशरथं नरेन्द्रम् इदम् अब्रवीत् ॥ (३।२)

svayaṃ gatvā daśarathaṃ narendram idam abravīt ||

4.1४.१

अयं रक्षतु मां रामः पर्वकाले समाहितः । (४।१)

ayaṃ rakṣatu māṃ rāmaḥ parvakāle samāhitaḥ |

4.2४.२

मारीचान् मे भयं घोरं समुत्पन्नं नरेश्वर ॥ (४।२)

mārīcān me bhayaṃ ghoraṃ samutpannaṃ nareśvara ||

5.1५.१

इत्य् एवम् उक्तो धर्मात्मा राजा दशरथस् तदा । (५।१)

ity evam ukto dharmātmā rājā daśarathas tadā |

5.2५.२

प्रत्युवाच महाभागं विश्वामित्रं महामुनिम् ॥ (५।२)

pratyuvāca mahābhāgaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim ||

6.1६.१

ऊनषोडशवर्षो ऽयम् अकृतास्त्रश् च राघवः । (६।१)

ūnaṣoḍaśavarṣo 'yam akṛtāstraś ca rāghavaḥ |

6.2६.२

कामं तु मम यत् सैन्यं मया सह गमिष्यति । (६।२)

kāmaṃ tu mama yat sainyaṃ mayā saha gamiṣyati |

6.3६.३

वधिष्यामि मुनिश्रेष्ठ शत्रुं तव यथेप्सितम् ॥ (६।३)

vadhiṣyāmi muniśreṣṭha śatruṃ tava yathepsitam ||

7.1७.१

इत्य् एवम् उक्तः स मुनी राजानं पुनर् अब्रवीत् । (७।१)

ity evam uktaḥ sa munī rājānaṃ punar abravīt |

7.2७.२

रामान् नान्यद् बलं लोके पर्याप्तं तस्य रक्षसः ॥ (७।२)

rāmān nānyad balaṃ loke paryāptaṃ tasya rakṣasaḥ ||

8.1८.१

बालो ऽप्य् एष महातेजाः समर्थस् तस्य निग्रहे । (८।१)

bālo 'py eṣa mahātejāḥ samarthas tasya nigrahe |

8.2८.२

गमिष्ये रामम् आदाय स्वस्ति ते ऽस्तु परंतप ॥ (८।२)

gamiṣye rāmam ādāya svasti te 'stu paraṃtapa ||

9.1९.१

इत्य् एवम् उक्त्वा स मुनिस् तम् आदाय नृपात्मजम् । (९।१)

ity evam uktvā sa munis tam ādāya nṛpātmajam |

9.2९.२

जगाम परमप्रीतो विश्वामित्रः स्वम् आश्रमम् ॥ (९।२)

jagāma paramaprīto viśvāmitraḥ svam āśramam ||

10.1१०.१

तं तदा दण्डकारण्ये यज्ञम् उद्दिश्य दीक्षितम् । (१०।१)

taṃ tadā daṇḍakāraṇye yajñam uddiśya dīkṣitam |

10.2१०.२

बभूवावस्थितो रामश् चित्रं विस्फारयन् धनुः ॥ (१०।२)

babhūvāvasthito rāmaś citraṃ visphārayan dhanuḥ ||

11.1११.१

अजातव्यञ्जनः श्रीमान् बालः श्यामः शुभेक्षणः । (११।१)

ajātavyañjanaḥ śrīmān bālaḥ śyāmaḥ śubhekṣaṇaḥ |

11.2११.२

एकवस्त्रधरो धन्वी शिखी कनकमालया ॥ (११।२)

ekavastradharo dhanvī śikhī kanakamālayā ||

12.1१२.१

शोभयन् दण्डकारण्यं दीप्तेन स्वेन तेजसा । (१२।१)

śobhayan daṇḍakāraṇyaṃ dīptena svena tejasā |

12.2१२.२

अदृश्यत तदा रामो बालचन्द्र इवोदितः ॥ (१२।२)

adṛśyata tadā rāmo bālacandra ivoditaḥ ||

13.1१३.१

ततो ऽहं मेघसंकाशस् तप्तकाञ्चनकुण्डलः । (१३।१)

tato 'haṃ meghasaṃkāśas taptakāñcanakuṇḍalaḥ |

13.2१३.२

बली दत्तवरो दर्पाद् आजगाम तदाश्रमम् ॥ (१३।२)

balī dattavaro darpād ājagāma tadāśramam ||

14.1१४.१

तेन दृष्टः प्रविष्टो ऽहं सहसैवोद्यतायुधः । (१४।१)

tena dṛṣṭaḥ praviṣṭo 'haṃ sahasaivodyatāyudhaḥ |

14.2१४.२

मां तु दृष्ट्वा धनुः सज्यम् असम्भ्रान्तश् चकार ह ॥ (१४।२)

māṃ tu dṛṣṭvā dhanuḥ sajyam asambhrāntaś cakāra ha ||

15.1१५.१

अवजानन्न् अहं मोहाद् बालो ऽयम् इति राघवम् । (१५।१)

avajānann ahaṃ mohād bālo 'yam iti rāghavam |

15.2१५.२

विश्वामित्रस्य तां वेदिम् अध्यधावं कृतत्वरः ॥ (१५।२)

viśvāmitrasya tāṃ vedim adhyadhāvaṃ kṛtatvaraḥ ||

16.1१६.१

तेन मुक्तस् ततो बाणः शितः शत्रुनिबर्हणः । (१६।१)

tena muktas tato bāṇaḥ śitaḥ śatrunibarhaṇaḥ |

16.2१६.२

तेनाहं ताडितः क्षिप्तः समुद्रे शतयोजने ॥ (१६।२)

tenāhaṃ tāḍitaḥ kṣiptaḥ samudre śatayojane ||

17.1१७.१

रामस्य शरवेगेन निरस्तो भ्रान्तचेतनः । (१७।१)

rāmasya śaravegena nirasto bhrāntacetanaḥ |

17.2१७.२

पातितो ऽहं तदा तेन गम्भीरे सागराम्भसि । (१७।२)

pātito 'haṃ tadā tena gambhīre sāgarāmbhasi |

17.3१७.३

प्राप्य संज्ञां चिरात् तात लङ्कां प्रति गतः पुरीम् ॥ (१७।३)

prāpya saṃjñāṃ cirāt tāta laṅkāṃ prati gataḥ purīm ||

18.1१८.१

एवम् अस्मि तदा मुक्तः सहायास् ते निपातिताः । (१८।१)

evam asmi tadā muktaḥ sahāyās te nipātitāḥ |

18.2१८.२

अकृतास्त्रेण रामेण बालेनाक्लिष्टकर्मणा ॥ (१८।२)

akṛtāstreṇa rāmeṇa bālenākliṣṭakarmaṇā ||

19.1१९.१

तन् मया वार्यमाणस् त्वं यदि रामेण विग्रहम् । (१९।१)

tan mayā vāryamāṇas tvaṃ yadi rāmeṇa vigraham |

19.2१९.२

करिष्यस्य् आपदं घोरां क्षिप्रं प्राप्य नशिष्यसि ॥ (१९।२)

kariṣyasy āpadaṃ ghorāṃ kṣipraṃ prāpya naśiṣyasi ||

20.1२०.१

क्रीडारतिविधिज्ञानां समाजोत्सवशालिनाम् । (२०।१)

krīḍāratividhijñānāṃ samājotsavaśālinām |

20.2२०.२

रक्षसां चैव संतापम् अनर्थं चाहरिष्यसि ॥ (२०।२)

rakṣasāṃ caiva saṃtāpam anarthaṃ cāhariṣyasi ||

21.1२१.१

हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानारत्नविभूषिताम् । (२१।१)

harmyaprāsādasambādhāṃ nānāratnavibhūṣitām |

21.2२१.२

द्रक्ष्यसि त्वं पुरीं लङ्कां विनष्टां मैथिलीकृते ॥ (२१।२)

drakṣyasi tvaṃ purīṃ laṅkāṃ vinaṣṭāṃ maithilīkṛte ||

22.1२२.१

अकुर्वन्तो ऽपि पापानि शुचयः पापसंश्रयात् । (२२।१)

akurvanto 'pi pāpāni śucayaḥ pāpasaṃśrayāt |

22.2२२.२

परपापैर् विनश्यन्ति मत्स्या नागह्रदे यथा ॥ (२२।२)

parapāpair vinaśyanti matsyā nāgahrade yathā ||

23.1२३.१

दिव्यचन्दनदिग्धाङ्गान् दिव्याभरणभूषितान् । (२३।१)

divyacandanadigdhāṅgān divyābharaṇabhūṣitān |

23.2२३.२

द्रक्ष्यस्य् अभिहतान् भूमौ तव दोषात् तु राक्षसान् ॥ (२३।२)

drakṣyasy abhihatān bhūmau tava doṣāt tu rākṣasān ||

24.1२४.१

हृतदारान् सदारांश् च दश विद्रवतो दिशः । (२४।१)

hṛtadārān sadārāṃś ca daśa vidravato diśaḥ |

24.2२४.२

हतशेषान् अशरणान् द्रक्ष्यसि त्वं निशाचरान् ॥ (२४।२)

hataśeṣān aśaraṇān drakṣyasi tvaṃ niśācarān ||

25.1२५.१

शरजालपरिक्षिप्ताम् अग्निज्वालासमावृताम् । (२५।१)

śarajālaparikṣiptām agnijvālāsamāvṛtām |

25.2२५.२

प्रदग्धभवनां लङ्कां द्रक्ष्यसि त्वम् असंशयम् ॥ (२५।२)

pradagdhabhavanāṃ laṅkāṃ drakṣyasi tvam asaṃśayam ||

26.1२६.१

प्रमदानां सहस्राणि तव राजन् परिग्रहः । (२६।१)

pramadānāṃ sahasrāṇi tava rājan parigrahaḥ |

26.2२६.२

भव स्वदारनिरतः स्वकुलं रक्ष राक्षस ॥ (२६।२)

bhava svadāranirataḥ svakulaṃ rakṣa rākṣasa ||

27.1२७.१

मानं वृद्धिं च राज्यं च जीवितं चेष्टम् आत्मनः । (२७।१)

mānaṃ vṛddhiṃ ca rājyaṃ ca jīvitaṃ ceṣṭam ātmanaḥ |

27.2२७.२

यदीच्छसि चिरं भोक्तुं मा कृथा रामविप्रियम् ॥ (२७।२)

yadīcchasi ciraṃ bhoktuṃ mā kṛthā rāmavipriyam ||

28.1२८.१

निवार्यमाणः सुहृदा मया भृशं प्रसह्य सीतां यदि धर्षयिष्यसि । (२८।१)

nivāryamāṇaḥ suhṛdā mayā bhṛśaṃ prasahya sītāṃ yadi dharṣayiṣyasi |

28.2२८.२

गमिष्यसि क्षीणबलः सबान्धवो यमक्षयं रामशरात्तजीवितः ॥ (२८।२)

gamiṣyasi kṣīṇabalaḥ sabāndhavo yamakṣayaṃ rāmaśarāttajīvitaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 3, 36

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit