रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 97

487 of 606 · 66 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ संस्मारयामास राघवं मातलिस्तदा । (१।१)

atha saṃsmārayāmāsa rāghavaṃ mātalistadā |

1.2१.२

अजानन्न् इव किं वीर त्वम् एनम् अनुवर्तसे ॥ (१।२)

ajānann iva kiṃ vīra tvam enam anuvartase ||

2.1२.१

विसृजास्मै वधाय त्वम् अस्त्रं पैतामहं प्रभो । (२।१)

visṛjāsmai vadhāya tvam astraṃ paitāmahaṃ prabho |

2.2२.२

विनाशकालः कथितो यः सुरैः सो ऽद्य वर्तते ॥ (२।२)

vināśakālaḥ kathito yaḥ suraiḥ so 'dya vartate ||

3.1३.१

ततः संस्मारितो रामस्तेन वाक्येन मातलेः । (३।१)

tataḥ saṃsmārito rāmastena vākyena mātaleḥ |

3.2३.२

जग्राह स शरं दीप्तं निश्वसन्तम् इवोरगम् ॥ (३।२)

jagrāha sa śaraṃ dīptaṃ niśvasantam ivoragam ||

4.1४.१

यम् अस्मै प्रथमं प्रादाद् अगस्त्यो भगवान् ऋषिः । (४।१)

yam asmai prathamaṃ prādād agastyo bhagavān ṛṣiḥ |

4.2४.२

ब्रह्मदत्तं महद्बाणम् अमोघं युधि वीर्यवान् ॥ (४।२)

brahmadattaṃ mahadbāṇam amoghaṃ yudhi vīryavān ||

5.1५.१

ब्रह्मणा निर्मितं पूर्वम् इन्द्रार्थम् अमितौजसा । (५।१)

brahmaṇā nirmitaṃ pūrvam indrārtham amitaujasā |

5.2५.२

दत्तं सुरपतेः पूर्वं त्रिलोकजयकाङ्क्षिणः ॥ (५।२)

dattaṃ surapateḥ pūrvaṃ trilokajayakāṅkṣiṇaḥ ||

6.1६.१

यस्य वाजेषु पवनः फले पावकभास्करौ । (६।१)

yasya vājeṣu pavanaḥ phale pāvakabhāskarau |

6.2६.२

शरीरम् आकाशमयं गौरवे मेरुमन्दरौ ॥ (६।२)

śarīram ākāśamayaṃ gaurave merumandarau ||

7.1७.१

जाज्वल्यमानं वपुषा सुपुङ्खं हेमभूषितम् । (७।१)

jājvalyamānaṃ vapuṣā supuṅkhaṃ hemabhūṣitam |

7.2७.२

तेजसा सर्वभूतानां कृतं भास्करवर्चसं ॥ (७।२)

tejasā sarvabhūtānāṃ kṛtaṃ bhāskaravarcasaṃ ||

8.1८.१

सधूमम् इव कालाग्निं दीप्तम् आशीविषं यथा । (८।१)

sadhūmam iva kālāgniṃ dīptam āśīviṣaṃ yathā |

8.2८.२

रथनागाश्ववृन्दानां भेदनं क्षिप्रकारिणम् ॥ (८।२)

rathanāgāśvavṛndānāṃ bhedanaṃ kṣiprakāriṇam ||

9.1९.१

द्वाराणां परिघाणां च गिरीणाम् अपि भेदनम् । (९।१)

dvārāṇāṃ parighāṇāṃ ca girīṇām api bhedanam |

9.2९.२

नानारुधिरसिक्ताङ्गं मेदोदिग्धं सुदारुणम् ॥ (९।२)

nānārudhirasiktāṅgaṃ medodigdhaṃ sudāruṇam ||

10.1१०.१

वज्रसारं महानादं नानासमितिदारुणम् । (१०।१)

vajrasāraṃ mahānādaṃ nānāsamitidāruṇam |

10.2१०.२

सर्ववित्रासनं भीमं श्वसन्तम् इव पन्नगम् ॥ (१०।२)

sarvavitrāsanaṃ bhīmaṃ śvasantam iva pannagam ||

11.1११.१

कङ्कगृध्रबलानां च गोमायुगणरक्षसाम् । (११।१)

kaṅkagṛdhrabalānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām |

11.2११.२

नित्यं भक्षप्रदं युद्धे यमरूपं भयावहम् ॥ (११।२)

nityaṃ bhakṣapradaṃ yuddhe yamarūpaṃ bhayāvaham ||

12.1१२.१

नन्दनं वानरेन्द्राणां रक्षसाम् अवसादनम् । (१२।१)

nandanaṃ vānarendrāṇāṃ rakṣasām avasādanam |

12.2१२.२

वाजितं विविधैर् वाजैश्चारुचित्रैर् गरुत्मतः ॥ (१२।२)

vājitaṃ vividhair vājaiścārucitrair garutmataḥ ||

13.1१३.१

तम् उत्तमेषुं लोकानाम् इक्ष्वाकुभयनाशनम् । (१३।१)

tam uttameṣuṃ lokānām ikṣvākubhayanāśanam |

13.2१३.२

द्विषतां कीर्तिहरणं प्रहर्षकरम् आत्मनः ॥ (१३।२)

dviṣatāṃ kīrtiharaṇaṃ praharṣakaram ātmanaḥ ||

14.1१४.१

अभिमन्त्र्य ततो रामस्तं महेषुं महाबलः । (१४।१)

abhimantrya tato rāmastaṃ maheṣuṃ mahābalaḥ |

14.2१४.२

वेदप्रोक्तेन विधिना संदधे कार्मुके बली ॥ (१४।२)

vedaproktena vidhinā saṃdadhe kārmuke balī ||

15.1१५.१

स रावणाय संक्रुद्धो भृशम् आयम्य कार्मुकम् । (१५।१)

sa rāvaṇāya saṃkruddho bhṛśam āyamya kārmukam |

15.2१५.२

चिक्षेप परम् आयत्तस्तं शरं मर्मघातिनम् ॥ (१५।२)

cikṣepa param āyattastaṃ śaraṃ marmaghātinam ||

16.1१६.१

स वज्र इव दुर्धर्षो वज्रबाहुविसर्जितः । (१६।१)

sa vajra iva durdharṣo vajrabāhuvisarjitaḥ |

16.2१६.२

कृतान्त इव चावार्यो न्यपतद् रावणोरसि ॥ (१६।२)

kṛtānta iva cāvāryo nyapatad rāvaṇorasi ||

17.1१७.१

स विसृष्टो महावेगः शरीरान्तकरः शरः । (१७।१)

sa visṛṣṭo mahāvegaḥ śarīrāntakaraḥ śaraḥ |

17.2१७.२

बिभेद हृदयं तस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ (१७।२)

bibheda hṛdayaṃ tasya rāvaṇasya durātmanaḥ ||

18.1१८.१

रुधिराक्तः स वेगेन जीवितान्तकरः शरः । (१८।१)

rudhirāktaḥ sa vegena jīvitāntakaraḥ śaraḥ |

18.2१८.२

रावणस्य हरन् प्राणान् विवेश धरणीतलम् ॥ (१८।२)

rāvaṇasya haran prāṇān viveśa dharaṇītalam ||

19.1१९.१

स शरो रावणं हत्वा रुधिरार्द्रकृतच्छविः । (१९।१)

sa śaro rāvaṇaṃ hatvā rudhirārdrakṛtacchaviḥ |

19.2१९.२

कृतकर्मा निभृतवत् स्वतूणीं पुनर् आविशत् ॥ (१९।२)

kṛtakarmā nibhṛtavat svatūṇīṃ punar āviśat ||

20.1२०.१

तस्य हस्ताद्धतस्याशु कार्मुकं तत् ससायकम् । (२०।१)

tasya hastāddhatasyāśu kārmukaṃ tat sasāyakam |

20.2२०.२

निपपात सह प्राणैर् भ्रश्यमानस्य जीवितात् ॥ (२०।२)

nipapāta saha prāṇair bhraśyamānasya jīvitāt ||

21.1२१.१

गतासुर् भीमवेगस्तु नैरृतेन्द्रो महाद्युतिः । (२१।१)

gatāsur bhīmavegastu nairṛtendro mahādyutiḥ |

21.2२१.२

पपात स्यन्दनाद् भूमौ वृत्रो वज्रहतो यथा ॥ (२१।२)

papāta syandanād bhūmau vṛtro vajrahato yathā ||

22.1२२.१

तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ हतशेषा निशाचराः । (२२।१)

taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau hataśeṣā niśācarāḥ |

22.2२२.२

हतनाथा भयत्रस्ताः सर्वतः सम्प्रदुद्रुवुः ॥ (२२।२)

hatanāthā bhayatrastāḥ sarvataḥ sampradudruvuḥ ||

23.1२३.१

नर्दन्तश्चाभिपेतुस्तान् वानरा द्रुमयोधिनः । (२३।१)

nardantaścābhipetustān vānarā drumayodhinaḥ |

23.2२३.२

दशग्रीववधं दृष्ट्वा विजयं राघवस्य च ॥ (२३।२)

daśagrīvavadhaṃ dṛṣṭvā vijayaṃ rāghavasya ca ||

24.1२४.१

अर्दिता वानरैर् हृष्टैर् लङ्काम् अभ्यपतन् भयात् । (२४।१)

arditā vānarair hṛṣṭair laṅkām abhyapatan bhayāt |

24.2२४.२

हताश्रयत्वात् करुणैर् बाष्पप्रस्रवणैर् मुखैः ॥ (२४।२)

hatāśrayatvāt karuṇair bāṣpaprasravaṇair mukhaiḥ ||

25.1२५.१

ततो विनेदुः संहृष्टा वानरा जितकाशिनः । (२५।१)

tato vineduḥ saṃhṛṣṭā vānarā jitakāśinaḥ |

25.2२५.२

वदन्तो राघवजयं रावणस्य च तं वधम् ॥ (२५।२)

vadanto rāghavajayaṃ rāvaṇasya ca taṃ vadham ||

26.1२६.१

अथान्तरिक्षे व्यनदत् सौम्यस्त्रिदशदुन्दुभिः । (२६।१)

athāntarikṣe vyanadat saumyastridaśadundubhiḥ |

26.2२६.२

दिव्यगन्धवहस्तत्र मारुतः सुसुखो ववौ ॥ (२६।२)

divyagandhavahastatra mārutaḥ susukho vavau ||

27.1२७.१

निपपातान्तरिक्षाच्च पुष्पवृष्टिस्तदा भुवि । (२७।१)

nipapātāntarikṣācca puṣpavṛṣṭistadā bhuvi |

27.2२७.२

किरन्ती राघवरथं दुरवापा मनोहराः ॥ (२७।२)

kirantī rāghavarathaṃ duravāpā manoharāḥ ||

28.1२८.१

राघवस्तवसंयुक्ता गगने च विशुश्रुवे । (२८।१)

rāghavastavasaṃyuktā gagane ca viśuśruve |

28.2२८.२

साधु साध्विति वाग् अग्र्या देवतानां महात्मनाम् ॥ (२८।२)

sādhu sādhviti vāg agryā devatānāṃ mahātmanām ||

29.1२९.१

आविवेश महान् हर्षो देवानां चारणैः सह । (२९।१)

āviveśa mahān harṣo devānāṃ cāraṇaiḥ saha |

29.2२९.२

रावणे निहते रौद्रे सर्वलोकभयंकरे ॥ (२९।२)

rāvaṇe nihate raudre sarvalokabhayaṃkare ||

30.1३०.१

ततः सकामं सुग्रीवम् अङ्गदं च महाबलम् । (३०।१)

tataḥ sakāmaṃ sugrīvam aṅgadaṃ ca mahābalam |

30.2३०.२

चकार राघवः प्रीतो हत्वा राक्षसपुंगवम् ॥ (३०।२)

cakāra rāghavaḥ prīto hatvā rākṣasapuṃgavam ||

31.1३१.१

ततः प्रजग्मुः प्रशमं मरुद्गणा दिशः प्रसेदुर् विमलं नभोऽभवत् । (३१।१)

tataḥ prajagmuḥ praśamaṃ marudgaṇā diśaḥ prasedur vimalaṃ nabho'bhavat |

31.2३१.२

मही चकम्पे न च मारुता ववुः स्थिरप्रभश्चाप्यभवद् दिवाकरः ॥ (३१।२)

mahī cakampe na ca mārutā vavuḥ sthiraprabhaścāpyabhavad divākaraḥ ||

32.1३२.१

ततस्तु सुग्रीवविभीषणादयः सुहृद्विशेषाः सहलक्ष्मणास्तदा । (३२।१)

tatastu sugrīvavibhīṣaṇādayaḥ suhṛdviśeṣāḥ sahalakṣmaṇāstadā |

32.2३२.२

समेत्य हृष्टा विजयेन राघवं रणे ऽभिरामं विधिनाभ्यपूजयन् ॥ (३२।२)

sametya hṛṣṭā vijayena rāghavaṃ raṇe 'bhirāmaṃ vidhinābhyapūjayan ||

33.1३३.१

स तु निहतरिपुः स्थिरप्रतिज्ञः स्वजनबलाभिवृतो रणे रराज । (३३।१)

sa tu nihataripuḥ sthirapratijñaḥ svajanabalābhivṛto raṇe rarāja |

33.2३३.२

रघुकुलनृपनन्दनो महौजास् त्रिदशगणैर् अभिसंवृतो यथेन्द्रः ॥ (३३।२)

raghukulanṛpanandano mahaujās tridaśagaṇair abhisaṃvṛto yathendraḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 97

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit