Rām, 6, 97
Select a line for its word-by-word analysis.
विसृजास्मै वधाय त्वम् अस्त्रं पैतामहं प्रभो । (२।१)
visṛjāsmai vadhāya tvam astraṃ paitāmahaṃ prabho |
विनाशकालः कथितो यः सुरैः सो ऽद्य वर्तते ॥ (२।२)
vināśakālaḥ kathito yaḥ suraiḥ so 'dya vartate ||
जग्राह स शरं दीप्तं निश्वसन्तम् इवोरगम् ॥ (३।२)
jagrāha sa śaraṃ dīptaṃ niśvasantam ivoragam ||
यम् अस्मै प्रथमं प्रादाद् अगस्त्यो भगवान् ऋषिः । (४।१)
yam asmai prathamaṃ prādād agastyo bhagavān ṛṣiḥ |
ब्रह्मदत्तं महद्बाणम् अमोघं युधि वीर्यवान् ॥ (४।२)
brahmadattaṃ mahadbāṇam amoghaṃ yudhi vīryavān ||
ब्रह्मणा निर्मितं पूर्वम् इन्द्रार्थम् अमितौजसा । (५।१)
brahmaṇā nirmitaṃ pūrvam indrārtham amitaujasā |
दत्तं सुरपतेः पूर्वं त्रिलोकजयकाङ्क्षिणः ॥ (५।२)
dattaṃ surapateḥ pūrvaṃ trilokajayakāṅkṣiṇaḥ ||
सर्ववित्रासनं भीमं श्वसन्तम् इव पन्नगम् ॥ (१०।२)
sarvavitrāsanaṃ bhīmaṃ śvasantam iva pannagam ||
नित्यं भक्षप्रदं युद्धे यमरूपं भयावहम् ॥ (११।२)
nityaṃ bhakṣapradaṃ yuddhe yamarūpaṃ bhayāvaham ||
नन्दनं वानरेन्द्राणां रक्षसाम् अवसादनम् । (१२।१)
nandanaṃ vānarendrāṇāṃ rakṣasām avasādanam |
वाजितं विविधैर् वाजैश्चारुचित्रैर् गरुत्मतः ॥ (१२।२)
vājitaṃ vividhair vājaiścārucitrair garutmataḥ ||
तम् उत्तमेषुं लोकानाम् इक्ष्वाकुभयनाशनम् । (१३।१)
tam uttameṣuṃ lokānām ikṣvākubhayanāśanam |
द्विषतां कीर्तिहरणं प्रहर्षकरम् आत्मनः ॥ (१३।२)
dviṣatāṃ kīrtiharaṇaṃ praharṣakaram ātmanaḥ ||
वेदप्रोक्तेन विधिना संदधे कार्मुके बली ॥ (१४।२)
vedaproktena vidhinā saṃdadhe kārmuke balī ||
स रावणाय संक्रुद्धो भृशम् आयम्य कार्मुकम् । (१५।१)
sa rāvaṇāya saṃkruddho bhṛśam āyamya kārmukam |
चिक्षेप परम् आयत्तस्तं शरं मर्मघातिनम् ॥ (१५।२)
cikṣepa param āyattastaṃ śaraṃ marmaghātinam ||
स शरो रावणं हत्वा रुधिरार्द्रकृतच्छविः । (१९।१)
sa śaro rāvaṇaṃ hatvā rudhirārdrakṛtacchaviḥ |
कृतकर्मा निभृतवत् स्वतूणीं पुनर् आविशत् ॥ (१९।२)
kṛtakarmā nibhṛtavat svatūṇīṃ punar āviśat ||
तस्य हस्ताद्धतस्याशु कार्मुकं तत् ससायकम् । (२०।१)
tasya hastāddhatasyāśu kārmukaṃ tat sasāyakam |
निपपात सह प्राणैर् भ्रश्यमानस्य जीवितात् ॥ (२०।२)
nipapāta saha prāṇair bhraśyamānasya jīvitāt ||
गतासुर् भीमवेगस्तु नैरृतेन्द्रो महाद्युतिः । (२१।१)
gatāsur bhīmavegastu nairṛtendro mahādyutiḥ |
पपात स्यन्दनाद् भूमौ वृत्रो वज्रहतो यथा ॥ (२१।२)
papāta syandanād bhūmau vṛtro vajrahato yathā ||
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ हतशेषा निशाचराः । (२२।१)
taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau hataśeṣā niśācarāḥ |
हतनाथा भयत्रस्ताः सर्वतः सम्प्रदुद्रुवुः ॥ (२२।२)
hatanāthā bhayatrastāḥ sarvataḥ sampradudruvuḥ ||
नर्दन्तश्चाभिपेतुस्तान् वानरा द्रुमयोधिनः । (२३।१)
nardantaścābhipetustān vānarā drumayodhinaḥ |
अर्दिता वानरैर् हृष्टैर् लङ्काम् अभ्यपतन् भयात् । (२४।१)
arditā vānarair hṛṣṭair laṅkām abhyapatan bhayāt |
हताश्रयत्वात् करुणैर् बाष्पप्रस्रवणैर् मुखैः ॥ (२४।२)
hatāśrayatvāt karuṇair bāṣpaprasravaṇair mukhaiḥ ||
अथान्तरिक्षे व्यनदत् सौम्यस्त्रिदशदुन्दुभिः । (२६।१)
athāntarikṣe vyanadat saumyastridaśadundubhiḥ |
निपपातान्तरिक्षाच्च पुष्पवृष्टिस्तदा भुवि । (२७।१)
nipapātāntarikṣācca puṣpavṛṣṭistadā bhuvi |
साधु साध्विति वाग् अग्र्या देवतानां महात्मनाम् ॥ (२८।२)
sādhu sādhviti vāg agryā devatānāṃ mahātmanām ||
चकार राघवः प्रीतो हत्वा राक्षसपुंगवम् ॥ (३०।२)
cakāra rāghavaḥ prīto hatvā rākṣasapuṃgavam ||
ततः प्रजग्मुः प्रशमं मरुद्गणा दिशः प्रसेदुर् विमलं नभोऽभवत् । (३१।१)
tataḥ prajagmuḥ praśamaṃ marudgaṇā diśaḥ prasedur vimalaṃ nabho'bhavat |
मही चकम्पे न च मारुता ववुः स्थिरप्रभश्चाप्यभवद् दिवाकरः ॥ (३१।२)
mahī cakampe na ca mārutā vavuḥ sthiraprabhaścāpyabhavad divākaraḥ ||
ततस्तु सुग्रीवविभीषणादयः सुहृद्विशेषाः सहलक्ष्मणास्तदा । (३२।१)
tatastu sugrīvavibhīṣaṇādayaḥ suhṛdviśeṣāḥ sahalakṣmaṇāstadā |
समेत्य हृष्टा विजयेन राघवं रणे ऽभिरामं विधिनाभ्यपूजयन् ॥ (३२।२)
sametya hṛṣṭā vijayena rāghavaṃ raṇe 'bhirāmaṃ vidhinābhyapūjayan ||
स तु निहतरिपुः स्थिरप्रतिज्ञः स्वजनबलाभिवृतो रणे रराज । (३३।१)
sa tu nihataripuḥ sthirapratijñaḥ svajanabalābhivṛto raṇe rarāja |
रघुकुलनृपनन्दनो महौजास् त्रिदशगणैर् अभिसंवृतो यथेन्द्रः ॥ (३३।२)
raghukulanṛpanandano mahaujās tridaśagaṇair abhisaṃvṛto yathendraḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.