रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 87

163 of 606 · 54 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तया महत्या यायिन्या ध्वजिन्या वनवासिनः । (१।१)

tayā mahatyā yāyinyā dhvajinyā vanavāsinaḥ |

1.2१.२

अर्दिता यूथपा मत्ताः सयूथाः सम्प्रदुद्रुवुः ॥ (१।२)

arditā yūthapā mattāḥ sayūthāḥ sampradudruvuḥ ||

2.1२.१

ऋक्षाः पृषतसंघाश् च रुरवश् च समन्ततः । (२।१)

ṛkṣāḥ pṛṣatasaṃghāś ca ruravaś ca samantataḥ |

2.2२.२

दृश्यन्ते वनराजीषु गिरिष्व् अपि नदीषु च ॥ (२।२)

dṛśyante vanarājīṣu giriṣv api nadīṣu ca ||

3.1३.१

स सम्प्रतस्थे धर्मात्मा प्रीतो दशरथात्मजः । (३।१)

sa sampratasthe dharmātmā prīto daśarathātmajaḥ |

3.2३.२

वृतो महत्या नादिन्या सेनया चतुरङ्गया ॥ (३।२)

vṛto mahatyā nādinyā senayā caturaṅgayā ||

4.1४.१

सागरौघनिभा सेना भरतस्य महात्मनः । (४।१)

sāgaraughanibhā senā bharatasya mahātmanaḥ |

4.2४.२

महीं संछादयामास प्रावृषि द्याम् इवाम्बुदः ॥ (४।२)

mahīṃ saṃchādayāmāsa prāvṛṣi dyām ivāmbudaḥ ||

5.1५.१

तुरंगौघैर् अवतता वारणैश् च महाजवैः । (५।१)

turaṃgaughair avatatā vāraṇaiś ca mahājavaiḥ |

5.2५.२

अनालक्ष्या चिरं कालं तस्मिन् काले बभूव भूः ॥ (५।२)

anālakṣyā ciraṃ kālaṃ tasmin kāle babhūva bhūḥ ||

6.1६.१

स यात्वा दूरम् अध्वानं सुपरिश्रान्तवाहनः । (६।१)

sa yātvā dūram adhvānaṃ supariśrāntavāhanaḥ |

6.2६.२

उवाच भरतः श्रीमान् वसिष्ठं मन्त्रिणां वरम् ॥ (६।२)

uvāca bharataḥ śrīmān vasiṣṭhaṃ mantriṇāṃ varam ||

7.1७.१

यादृशं लक्ष्यते रूपं यथा चैव श्रुतं मया । (७।१)

yādṛśaṃ lakṣyate rūpaṃ yathā caiva śrutaṃ mayā |

7.2७.२

व्यक्तं प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यम् अब्रवीत् ॥ (७।२)

vyaktaṃ prāptāḥ sma taṃ deśaṃ bharadvājo yam abravīt ||

8.1८.१

अयं गिरिश् चित्रकूटस् तथा मन्दाकिनी नदी । (८।१)

ayaṃ giriś citrakūṭas tathā mandākinī nadī |

8.2८.२

एतत् प्रकाशते दूरान् नीलमेघनिभं वनम् ॥ (८।२)

etat prakāśate dūrān nīlameghanibhaṃ vanam ||

9.1९.१

गिरेः सानूनि रम्याणि चित्रकूटस्य सम्प्रति । (९।१)

gireḥ sānūni ramyāṇi citrakūṭasya samprati |

9.2९.२

वारणैर् अवमृद्यन्ते मामकैः पर्वतोपमैः ॥ (९।२)

vāraṇair avamṛdyante māmakaiḥ parvatopamaiḥ ||

10.1१०.१

मुञ्चन्ति कुसुमान्य् एते नगाः पर्वतसानुषु । (१०।१)

muñcanti kusumāny ete nagāḥ parvatasānuṣu |

10.2१०.२

नीला इवातपापाये तोयं तोयधरा घनाः ॥ (१०।२)

nīlā ivātapāpāye toyaṃ toyadharā ghanāḥ ||

11.1११.१

किंनराचरितोद्देशं पश्य शत्रुघ्न पर्वतम् । (११।१)

kiṃnarācaritoddeśaṃ paśya śatrughna parvatam |

11.2११.२

हयैः समन्ताद् आकीर्णं मकरैर् इव सागरम् ॥ (११।२)

hayaiḥ samantād ākīrṇaṃ makarair iva sāgaram ||

12.1१२.१

एते मृगगणा भान्ति शीघ्रवेगाः प्रचोदिताः । (१२।१)

ete mṛgagaṇā bhānti śīghravegāḥ pracoditāḥ |

12.2१२.२

वायुप्रविद्धाः शरदि मेघराजिर् इवाम्बरे ॥ (१२।२)

vāyupraviddhāḥ śaradi megharājir ivāmbare ||

13.1१३.१

कुर्वन्ति कुसुमापीडाञ् शिरःसु सुरभीन् अमी । (१३।१)

kurvanti kusumāpīḍāñ śiraḥsu surabhīn amī |

13.2१३.२

मेघप्रकाशैः फलकैर् दाक्षिणात्या यथा नराः ॥ (१३।२)

meghaprakāśaiḥ phalakair dākṣiṇātyā yathā narāḥ ||

14.1१४.१

निष्कूजम् इव भूत्वेदं वनं घोरप्रदर्शनम् । (१४।१)

niṣkūjam iva bhūtvedaṃ vanaṃ ghorapradarśanam |

14.2१४.२

अयोध्येव जनाकीर्णा सम्प्रति प्रतिभाति मा ॥ (१४।२)

ayodhyeva janākīrṇā samprati pratibhāti mā ||

15.1१५.१

खुरैर् उदीरितो रेणुर् दिवं प्रच्छाद्य तिष्ठति । (१५।१)

khurair udīrito reṇur divaṃ pracchādya tiṣṭhati |

15.2१५.२

तं वहत्य् अनिलः शीघ्रं कुर्वन्न् इव मम प्रियम् ॥ (१५।२)

taṃ vahaty anilaḥ śīghraṃ kurvann iva mama priyam ||

16.1१६.१

स्यन्दनांस् तुरगोपेतान् सूतमुख्यैर् अधिष्ठितान् । (१६।१)

syandanāṃs turagopetān sūtamukhyair adhiṣṭhitān |

16.2१६.२

एतान् संपततः शीघ्रं पश्य शत्रुघ्न कानने ॥ (१६।२)

etān saṃpatataḥ śīghraṃ paśya śatrughna kānane ||

17.1१७.१

एतान् वित्रासितान् पश्य बर्हिणः प्रियदर्शनान् । (१७।१)

etān vitrāsitān paśya barhiṇaḥ priyadarśanān |

17.2१७.२

एतम् आविशतः शैलम् अधिवासं पतत्रिणाम् ॥ (१७।२)

etam āviśataḥ śailam adhivāsaṃ patatriṇām ||

18.1१८.१

अतिमात्रम् अयं देशो मनोज्ञः प्रतिभाति मा । (१८।१)

atimātram ayaṃ deśo manojñaḥ pratibhāti mā |

18.2१८.२

तापसानां निवासो ऽयं व्यक्तं स्वर्गपथो यथा ॥ (१८।२)

tāpasānāṃ nivāso 'yaṃ vyaktaṃ svargapatho yathā ||

19.1१९.१

मृगा मृगीभिः सहिता बहवः पृषता वने । (१९।१)

mṛgā mṛgībhiḥ sahitā bahavaḥ pṛṣatā vane |

19.2१९.२

मनोज्ञरूपा लक्ष्यन्ते कुसुमैर् इव चित्रिताः ॥ (१९।२)

manojñarūpā lakṣyante kusumair iva citritāḥ ||

20.1२०.१

साधु सैन्याः प्रतिष्ठन्तां विचिन्वन्तु च काननम् । (२०।१)

sādhu sainyāḥ pratiṣṭhantāṃ vicinvantu ca kānanam |

20.2२०.२

यथा तौ पुरुषव्याघ्रौ दृश्येते रामलक्ष्मणौ ॥ (२०।२)

yathā tau puruṣavyāghrau dṛśyete rāmalakṣmaṇau ||

21.1२१.१

भरतस्य वचः श्रुत्वा पुरुषाः शस्त्रपाणयः । (२१।१)

bharatasya vacaḥ śrutvā puruṣāḥ śastrapāṇayaḥ |

21.2२१.२

विविशुस् तद् वनं शूरा धूमं च ददृशुस् ततः ॥ (२१।२)

viviśus tad vanaṃ śūrā dhūmaṃ ca dadṛśus tataḥ ||

22.1२२.१

ते समालोक्य धूमाग्रम् ऊचुर् भरतम् आगताः । (२२।१)

te samālokya dhūmāgram ūcur bharatam āgatāḥ |

22.2२२.२

नामनुष्ये भवत्य् अग्निर् व्यक्तम् अत्रैव राघवौ ॥ (२२।२)

nāmanuṣye bhavaty agnir vyaktam atraiva rāghavau ||

23.1२३.१

अथ नात्र नरव्याघ्रौ राजपुत्रौ परंतपौ । (२३।१)

atha nātra naravyāghrau rājaputrau paraṃtapau |

23.2२३.२

अन्ये रामोपमाः सन्ति व्यक्तम् अत्र तपस्विनः ॥ (२३।२)

anye rāmopamāḥ santi vyaktam atra tapasvinaḥ ||

24.1२४.१

तच् छ्रुत्वा भरतस् तेषां वचनं साधुसंमतम् । (२४।१)

tac chrutvā bharatas teṣāṃ vacanaṃ sādhusaṃmatam |

24.2२४.२

सैन्यान् उवाच सर्वांस् तान् अमित्रबलमर्दनः ॥ (२४।२)

sainyān uvāca sarvāṃs tān amitrabalamardanaḥ ||

25.1२५.१

यत्ता भवन्तस् तिष्ठन्तु नेतो गन्तव्यम् अग्रतः । (२५।१)

yattā bhavantas tiṣṭhantu neto gantavyam agrataḥ |

25.2२५.२

अहम् एव गमिष्यामि सुमन्त्रो गुरुर् एव च ॥ (२५।२)

aham eva gamiṣyāmi sumantro gurur eva ca ||

26.1२६.१

एवम् उक्तास् ततः सर्वे तत्र तस्थुः समन्ततः । (२६।१)

evam uktās tataḥ sarve tatra tasthuḥ samantataḥ |

26.2२६.२

भरतो यत्र धूमाग्रं तत्र दृष्टिं समादधात् ॥ (२६।२)

bharato yatra dhūmāgraṃ tatra dṛṣṭiṃ samādadhāt ||

27.1२७.१

व्यवस्थिता या भरतेन सा चमूर् निरीक्षमाणापि च धूमम् अग्रतः । (२७।१)

vyavasthitā yā bharatena sā camūr nirīkṣamāṇāpi ca dhūmam agrataḥ |

27.2२७.२

बभूव हृष्टा नचिरेण जानती प्रियस्य रामस्य समागमं तदा ॥ (२७।२)

babhūva hṛṣṭā nacireṇa jānatī priyasya rāmasya samāgamaṃ tadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 87

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit