रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 81

471 of 606 · 70 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

स प्रविश्य सभां राजा दीनः परमदुःखितः । (१।१)

sa praviśya sabhāṃ rājā dīnaḥ paramaduḥkhitaḥ |

1.2१.२

निषसादासने मुख्ये सिंहः क्रुद्ध इव श्वसन् ॥ (१।२)

niṣasādāsane mukhye siṃhaḥ kruddha iva śvasan ||

2.1२.१

अब्रवीच्च तदा सर्वान् बलमुख्यान् महाबलः । (२।१)

abravīcca tadā sarvān balamukhyān mahābalaḥ |

2.2२.२

रावणः प्राञ्जलीन् वाक्यं पुत्रव्यसनकर्शितः ॥ (२।२)

rāvaṇaḥ prāñjalīn vākyaṃ putravyasanakarśitaḥ ||

3.1३.१

सर्वे भवन्तः सर्वेण हस्त्यश्वेन समावृताः । (३।१)

sarve bhavantaḥ sarveṇa hastyaśvena samāvṛtāḥ |

3.2३.२

निर्यान्तु रथसंघैश्च पादातैश्चोपशोभिताः ॥ (३।२)

niryāntu rathasaṃghaiśca pādātaiścopaśobhitāḥ ||

4.1४.१

एकं रामं परिक्षिप्य समरे हन्तुम् अर्हथ । (४।१)

ekaṃ rāmaṃ parikṣipya samare hantum arhatha |

4.2४.२

प्रहृष्टा शरवर्षेण प्रावृट्काल इवाम्बुदाः ॥ (४।२)

prahṛṣṭā śaravarṣeṇa prāvṛṭkāla ivāmbudāḥ ||

5.1५.१

अथवाहं शरैस् तीक्ष्णैर् भिन्नगात्रं महारणे । (५।१)

athavāhaṃ śarais tīkṣṇair bhinnagātraṃ mahāraṇe |

5.2५.२

भवद्भिः श्वो निहन्तास्मि रामं लोकस्य पश्यतः ॥ (५।२)

bhavadbhiḥ śvo nihantāsmi rāmaṃ lokasya paśyataḥ ||

6.1६.१

इत्येवं राक्षसेन्द्रस्य वाक्यम् आदाय राक्षसाः । (६।१)

ityevaṃ rākṣasendrasya vākyam ādāya rākṣasāḥ |

6.2६.२

निर्ययुस्ते रथैः शीघ्रं नागानीकैश्च संवृताः ॥ (६।२)

niryayuste rathaiḥ śīghraṃ nāgānīkaiśca saṃvṛtāḥ ||

7.1७.१

स संग्रामो महाभीमः सूर्यस्योदयनं प्रति । (७।१)

sa saṃgrāmo mahābhīmaḥ sūryasyodayanaṃ prati |

7.2७.२

रक्षसां वानराणां च तुमुलः समपद्यत ॥ (७।२)

rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca tumulaḥ samapadyata ||

8.1८.१

ते गदाभिर् विचित्राभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः । (८।१)

te gadābhir vicitrābhiḥ prāsaiḥ khaḍgaiḥ paraśvadhaiḥ |

8.2८.२

अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तदा वानरराक्षसाः ॥ (८।२)

anyonyaṃ samare jaghnustadā vānararākṣasāḥ ||

9.1९.१

मातंगरथकूलाश्च वाजिमत्स्या ध्वजद्रुमाः । (९।१)

mātaṃgarathakūlāśca vājimatsyā dhvajadrumāḥ |

9.2९.२

शरीरसंघाटवहाः प्रसस्रुः शोणितापगाः ॥ (९।२)

śarīrasaṃghāṭavahāḥ prasasruḥ śoṇitāpagāḥ ||

10.1१०.१

ध्वजवर्मरथान् अश्वान्नानाप्रहरणानि च । (१०।१)

dhvajavarmarathān aśvānnānāpraharaṇāni ca |

10.2१०.२

आप्लुत्याप्लुत्य समरे वानरेन्द्रा बभञ्जिरे ॥ (१०।२)

āplutyāplutya samare vānarendrā babhañjire ||

11.1११.१

केशान् कर्णललाटांश्च नासिकाश्च प्लवंगमाः । (११।१)

keśān karṇalalāṭāṃśca nāsikāśca plavaṃgamāḥ |

11.2११.२

रक्षसां दशनैस्तीक्ष्णैर् नखैश्चापि व्यकर्तयन् ॥ (११।२)

rakṣasāṃ daśanaistīkṣṇair nakhaiścāpi vyakartayan ||

12.1१२.१

एकैकं राक्षसं संख्ये शतं वानरपुंगवाः । (१२।१)

ekaikaṃ rākṣasaṃ saṃkhye śataṃ vānarapuṃgavāḥ |

12.2१२.२

अभ्यधावन्त फलिनं वृक्षं शकुनयो यथा ॥ (१२।२)

abhyadhāvanta phalinaṃ vṛkṣaṃ śakunayo yathā ||

13.1१३.१

तथा गदाभिर् गुर्वीभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः । (१३।१)

tathā gadābhir gurvībhiḥ prāsaiḥ khaḍgaiḥ paraśvadhaiḥ |

13.2१३.२

निर्जघ्नुर् वानरान् घोरान् राक्षसाः पर्वतोपमाः ॥ (१३।२)

nirjaghnur vānarān ghorān rākṣasāḥ parvatopamāḥ ||

14.1१४.१

राक्षसैर् वध्यमानानां वानराणां महाचमूः । (१४।१)

rākṣasair vadhyamānānāṃ vānarāṇāṃ mahācamūḥ |

14.2१४.२

शरण्यं शरणं याता रामं दशरथात्मजम् ॥ (१४।२)

śaraṇyaṃ śaraṇaṃ yātā rāmaṃ daśarathātmajam ||

15.1१५.१

ततो रामो महातेजा धनुर् आदाय वीर्यवान् । (१५।१)

tato rāmo mahātejā dhanur ādāya vīryavān |

15.2१५.२

प्रविश्य राक्षसं सैन्यं शरवर्षं ववर्ष ह ॥ (१५।२)

praviśya rākṣasaṃ sainyaṃ śaravarṣaṃ vavarṣa ha ||

16.1१६.१

प्रविष्टं तु तदा रामं मेघाः सूर्यम् इवाम्बरे । (१६।१)

praviṣṭaṃ tu tadā rāmaṃ meghāḥ sūryam ivāmbare |

16.2१६.२

नाभिजग्मुर् महाघोरं निर्दहन्तं शराग्निना ॥ (१६।२)

nābhijagmur mahāghoraṃ nirdahantaṃ śarāgninā ||

17.1१७.१

कृतान्येव सुघोराणि रामेण रजनीचराः । (१७।१)

kṛtānyeva sughorāṇi rāmeṇa rajanīcarāḥ |

17.2१७.२

रणे रामस्य ददृशुः कर्माण्यसुकराणि च ॥ (१७।२)

raṇe rāmasya dadṛśuḥ karmāṇyasukarāṇi ca ||

18.1१८.१

चालयन्तं महानीकं विधमन्तं महारथान् । (१८।१)

cālayantaṃ mahānīkaṃ vidhamantaṃ mahārathān |

18.2१८.२

ददृशुस्ते न वै रामं वातं वनगतं यथा ॥ (१८।२)

dadṛśuste na vai rāmaṃ vātaṃ vanagataṃ yathā ||

19.1१९.१

छिन्नं भिन्नं शरैर् दग्धं प्रभग्नं शस्त्रपीडितम् । (१९।१)

chinnaṃ bhinnaṃ śarair dagdhaṃ prabhagnaṃ śastrapīḍitam |

19.2१९.२

बलं रामेण ददृशुर् न रामं शीघ्रकारिणम् ॥ (१९।२)

balaṃ rāmeṇa dadṛśur na rāmaṃ śīghrakāriṇam ||

20.1२०.१

प्रहरन्तं शरीरेषु न ते पश्यन्ति राघवम् । (२०।१)

praharantaṃ śarīreṣu na te paśyanti rāghavam |

20.2२०.२

इन्द्रियार्थेषु तिष्ठन्तं भूतात्मानम् इव प्रजाः ॥ (२०।२)

indriyārtheṣu tiṣṭhantaṃ bhūtātmānam iva prajāḥ ||

21.1२१.१

एष हन्ति गजानीकम् एष हन्ति महारथान् । (२१।१)

eṣa hanti gajānīkam eṣa hanti mahārathān |

21.2२१.२

एष हन्ति शरैस्तीक्ष्णैः पदातीन् वाजिभिः सह ॥ (२१।२)

eṣa hanti śaraistīkṣṇaiḥ padātīn vājibhiḥ saha ||

22.1२२.१

इति ते राक्षसाः सर्वे रामस्य सदृशान् रणे । (२२।१)

iti te rākṣasāḥ sarve rāmasya sadṛśān raṇe |

22.2२२.२

अन्योन्यकुपिता जघ्नुः सादृश्याद् राघवस्य ते ॥ (२२।२)

anyonyakupitā jaghnuḥ sādṛśyād rāghavasya te ||

23.1२३.१

न ते ददृशिरे रामं दहन्तम् अरिवाहिनीम् । (२३।१)

na te dadṛśire rāmaṃ dahantam arivāhinīm |

23.2२३.२

मोहिताः परमास्त्रेण गान्धर्वेण महात्मना ॥ (२३।२)

mohitāḥ paramāstreṇa gāndharveṇa mahātmanā ||

24.1२४.१

ते तु रामसहस्राणि रणे पश्यन्ति राक्षसाः । (२४।१)

te tu rāmasahasrāṇi raṇe paśyanti rākṣasāḥ |

24.2२४.२

पुनः पश्यन्ति काकुत्स्थम् एकम् एव महाहवे ॥ (२४।२)

punaḥ paśyanti kākutstham ekam eva mahāhave ||

25.1२५.१

भ्रमन्तीं काञ्चनीं कोटिं कार्मुकस्य महात्मनः । (२५।१)

bhramantīṃ kāñcanīṃ koṭiṃ kārmukasya mahātmanaḥ |

25.2२५.२

अलातचक्रप्रतिमां ददृशुस्ते न राघवम् ॥ (२५।२)

alātacakrapratimāṃ dadṛśuste na rāghavam ||

26.1२६.१

शरीरनाभि सत्त्वार्चिः शरारं नेमिकार्मुकम् । (२६।१)

śarīranābhi sattvārciḥ śarāraṃ nemikārmukam |

26.2२६.२

ज्याघोषतलनिर्घोषं तेजोबुद्धिगुणप्रभम् ॥ (२६।२)

jyāghoṣatalanirghoṣaṃ tejobuddhiguṇaprabham ||

27.1२७.१

दिव्यास्त्रगुणपर्यन्तं निघ्नन्तं युधि राक्षसान् । (२७।१)

divyāstraguṇaparyantaṃ nighnantaṃ yudhi rākṣasān |

27.2२७.२

ददृशू रामचक्रं तत् कालचक्रम् इव प्रजाः ॥ (२७।२)

dadṛśū rāmacakraṃ tat kālacakram iva prajāḥ ||

28.1२८.१

अनीकं दशसाहस्रं रथानां वातरंहसाम् । (२८।१)

anīkaṃ daśasāhasraṃ rathānāṃ vātaraṃhasām |

28.2२८.२

अष्टादशसहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ॥ (२८।२)

aṣṭādaśasahasrāṇi kuñjarāṇāṃ tarasvinām ||

29.1२९.१

चतुर्दशसहस्राणि सारोहाणां च वाजिनाम् । (२९।१)

caturdaśasahasrāṇi sārohāṇāṃ ca vājinām |

29.2२९.२

पूर्णे शतसहस्रे द्वे राक्षसानां पदातिनाम् ॥ (२९।२)

pūrṇe śatasahasre dve rākṣasānāṃ padātinām ||

30.1३०.१

दिवसस्याष्टमे भागे शरैर् अग्निशिखोपमैः । (३०।१)

divasasyāṣṭame bhāge śarair agniśikhopamaiḥ |

30.2३०.२

हतान्येकेन रामेण रक्षसां कामरूपिणाम् ॥ (३०।२)

hatānyekena rāmeṇa rakṣasāṃ kāmarūpiṇām ||

31.1३१.१

ते हताश्वा हतरथाः श्रान्ता विमथितध्वजाः । (३१।१)

te hatāśvā hatarathāḥ śrāntā vimathitadhvajāḥ |

31.2३१.२

अभिपेतुः पुरीं लङ्कां हतशेषा निशाचराः ॥ (३१।२)

abhipetuḥ purīṃ laṅkāṃ hataśeṣā niśācarāḥ ||

32.1३२.१

हतैर् गजपदात्यश्वैस्तद् बभूव रणाजिरम् । (३२।१)

hatair gajapadātyaśvaistad babhūva raṇājiram |

32.2३२.२

आक्रीडभूमी रुद्रस्य क्रुद्धस्येव पिनाकिनः ॥ (३२।२)

ākrīḍabhūmī rudrasya kruddhasyeva pinākinaḥ ||

33.1३३.१

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । (३३।१)

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |

33.2३३.२

साधु साध्विति रामस्य तत् कर्म समपूजयन् ॥ (३३।२)

sādhu sādhviti rāmasya tat karma samapūjayan ||

34.1३४.१

अब्रवीच्च तदा रामः सुग्रीवं प्रत्यनन्तरम् । (३४।१)

abravīcca tadā rāmaḥ sugrīvaṃ pratyanantaram |

34.2३४.२

एतद् अस्त्रबलं दिव्यं मम वा त्र्यम्बकस्य वा ॥ (३४।२)

etad astrabalaṃ divyaṃ mama vā tryambakasya vā ||

35.1३५.१

निहत्य तां राक्षसवाहिनीं तु रामस्तदा शक्रसमो महात्मा । (३५।१)

nihatya tāṃ rākṣasavāhinīṃ tu rāmastadā śakrasamo mahātmā |

35.2३५.२

अस्त्रेषु शस्त्रेषु जितक्लमश्च संस्तूयते देवगणैः प्रहृष्टैः ॥ (३५।२)

astreṣu śastreṣu jitaklamaśca saṃstūyate devagaṇaiḥ prahṛṣṭaiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 81

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit