रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 6

396 of 606 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लङ्कायां तु कृतं कर्म घोरं दृष्ट्वा भयावहम् । (१।१)

laṅkāyāṃ tu kṛtaṃ karma ghoraṃ dṛṣṭvā bhayāvaham |

1.2१.२

राक्षसेन्द्रो हनुमता शक्रेणेव महात्मना । (१।२)

rākṣasendro hanumatā śakreṇeva mahātmanā |

1.3१.३

अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् ह्रिया किंचिद् अवाङ्मुखः ॥ (१।३)

abravīd rākṣasān sarvān hriyā kiṃcid avāṅmukhaḥ ||

2.1२.१

धर्षिता च प्रविष्टा च लङ्का दुष्प्रसहा पुरी । (२।१)

dharṣitā ca praviṣṭā ca laṅkā duṣprasahā purī |

2.2२.२

तेन वानरमात्रेण दृष्टा सीता च जानकी ॥ (२।२)

tena vānaramātreṇa dṛṣṭā sītā ca jānakī ||

3.1३.१

प्रसादो धर्षितश्चैत्यः प्रवरा राक्षसा हताः । (३।१)

prasādo dharṣitaścaityaḥ pravarā rākṣasā hatāḥ |

3.2३.२

आविला च पुरी लङ्का सर्वा हनुमता कृता ॥ (३।२)

āvilā ca purī laṅkā sarvā hanumatā kṛtā ||

4.1४.१

किं करिष्यामि भद्रं वः किं वा युक्तम् अनन्तरम् । (४।१)

kiṃ kariṣyāmi bhadraṃ vaḥ kiṃ vā yuktam anantaram |

4.2४.२

उच्यतां नः समर्थं यत् कृतं च सुकृतं भवेत् ॥ (४।२)

ucyatāṃ naḥ samarthaṃ yat kṛtaṃ ca sukṛtaṃ bhavet ||

5.1५.१

मन्त्रमूलं हि विजयं प्राहुर् आर्या मनस्विनः । (५।१)

mantramūlaṃ hi vijayaṃ prāhur āryā manasvinaḥ |

5.2५.२

तस्माद् वै रोचये मन्त्रं रामं प्रति महाबलाः ॥ (५।२)

tasmād vai rocaye mantraṃ rāmaṃ prati mahābalāḥ ||

6.1६.१

त्रिविधाः पुरुषा लोके उत्तमाधममध्यमाः । (६।१)

trividhāḥ puruṣā loke uttamādhamamadhyamāḥ |

6.2६.२

तेषां तु समवेतानां गुणदोषं वदाम्यहम् ॥ (६।२)

teṣāṃ tu samavetānāṃ guṇadoṣaṃ vadāmyaham ||

7.1७.१

मन्त्रिभिर् हितसंयुक्तैः समर्थैर् मन्त्रनिर्णये । (७।१)

mantribhir hitasaṃyuktaiḥ samarthair mantranirṇaye |

7.2७.२

मित्रैर् वापि समानार्थैर् बान्धवैर् अपि वा हितैः ॥ (७।२)

mitrair vāpi samānārthair bāndhavair api vā hitaiḥ ||

8.1८.१

सहितो मन्त्रयित्वा यः कर्मारम्भान् प्रवर्तयेत् । (८।१)

sahito mantrayitvā yaḥ karmārambhān pravartayet |

8.2८.२

दैवे च कुरुते यत्नं तम् आहुः पुरुषोत्तमम् ॥ (८।२)

daive ca kurute yatnaṃ tam āhuḥ puruṣottamam ||

9.1९.१

एको ऽर्थं विमृशेद् एको धर्मे प्रकुरुते मनः । (९।१)

eko 'rthaṃ vimṛśed eko dharme prakurute manaḥ |

9.2९.२

एकः कार्याणि कुरुते तम् आहुर् मध्यमं नरम् ॥ (९।२)

ekaḥ kāryāṇi kurute tam āhur madhyamaṃ naram ||

10.1१०.१

गुणदोषावनिश्चित्य त्यक्त्वा दैवव्यपाश्रयम् । (१०।१)

guṇadoṣāvaniścitya tyaktvā daivavyapāśrayam |

10.2१०.२

करिष्यामीति यः कार्यम् उपेक्षेत् स नराधमः ॥ (१०।२)

kariṣyāmīti yaḥ kāryam upekṣet sa narādhamaḥ ||

11.1११.१

यथेमे पुरुषा नित्यम् उत्तमाधममध्यमाः । (११।१)

yatheme puruṣā nityam uttamādhamamadhyamāḥ |

11.2११.२

एवं मन्त्रो ऽपि विज्ञेय उत्तमाधममध्यमः ॥ (११।२)

evaṃ mantro 'pi vijñeya uttamādhamamadhyamaḥ ||

12.1१२.१

ऐकमत्यम् उपागम्य शास्त्रदृष्टेन चक्षुषा । (१२।१)

aikamatyam upāgamya śāstradṛṣṭena cakṣuṣā |

12.2१२.२

मन्त्रिणो यत्र निरस्तास्तम् आहुर् मन्त्रम् उत्तमम् ॥ (१२।२)

mantriṇo yatra nirastāstam āhur mantram uttamam ||

13.1१३.१

बह्व्यो ऽपि मतयो गत्वा मन्त्रिणो ह्यर्थनिर्णये । (१३।१)

bahvyo 'pi matayo gatvā mantriṇo hyarthanirṇaye |

13.2१३.२

पुनर् यत्रैकतां प्राप्तः स मन्त्रो मध्यमः स्मृतः ॥ (१३।२)

punar yatraikatāṃ prāptaḥ sa mantro madhyamaḥ smṛtaḥ ||

14.1१४.१

अन्योन्यमतिम् आस्थाय यत्र सम्प्रतिभाष्यते । (१४।१)

anyonyamatim āsthāya yatra sampratibhāṣyate |

14.2१४.२

न चैकमत्ये श्रेयो ऽस्ति मन्त्रः सो ऽधम उच्यते ॥ (१४।२)

na caikamatye śreyo 'sti mantraḥ so 'dhama ucyate ||

15.1१५.१

तस्मात् सुमन्त्रितं साधु भवन्तो मन्त्रिसत्तमाः । (१५।१)

tasmāt sumantritaṃ sādhu bhavanto mantrisattamāḥ |

15.2१५.२

कार्यं सम्प्रतिपद्यन्ताम् एतत् कृत्यतमं मम ॥ (१५।२)

kāryaṃ sampratipadyantām etat kṛtyatamaṃ mama ||

16.1१६.१

वानराणां हि वीराणां सहस्रैः परिवारितः । (१६।१)

vānarāṇāṃ hi vīrāṇāṃ sahasraiḥ parivāritaḥ |

16.2१६.२

रामो ऽभ्येति पुरीं लङ्काम् अस्माकम् उपरोधकः ॥ (१६।२)

rāmo 'bhyeti purīṃ laṅkām asmākam uparodhakaḥ ||

17.1१७.१

तरिष्यति च सुव्यक्तं राघवः सागरं सुखम् । (१७।१)

tariṣyati ca suvyaktaṃ rāghavaḥ sāgaraṃ sukham |

17.2१७.२

तरसा युक्तरूपेण सानुजः सबलानुगः ॥ (१७।२)

tarasā yuktarūpeṇa sānujaḥ sabalānugaḥ ||

18.1१८.१

अस्मिन्न् एवंगते कार्ये विरुद्धे वानरैः सह । (१८।१)

asminn evaṃgate kārye viruddhe vānaraiḥ saha |

18.2१८.२

हितं पुरे च सैन्ये च सर्वं संमन्त्र्यतां मम ॥ (१८।२)

hitaṃ pure ca sainye ca sarvaṃ saṃmantryatāṃ mama ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit