Rām, 5, 30
Select a line for its word-by-word analysis.
सा ददर्श कपिं तत्र प्रश्रितं प्रियवादिनम् ॥ (१।२)
sā dadarśa kapiṃ tatra praśritaṃ priyavādinam ||
सा तु दृष्ट्वा हरिश्रेष्ठं विनीतवद् उपस्थितम् । (२।१)
sā tu dṛṣṭvā hariśreṣṭhaṃ vinītavad upasthitam |
मैथिली चिन्तयामास स्वप्नो ऽयम् इति भामिनी ॥ (२।२)
maithilī cintayāmāsa svapno 'yam iti bhāminī ||
सा तं समीक्ष्यैव भृशं विसंज्ञा गतासुकल्पेव बभूव सीता । (३।१)
sā taṃ samīkṣyaiva bhṛśaṃ visaṃjñā gatāsukalpeva babhūva sītā |
चिरेण संज्ञां प्रतिलभ्य चैव विचिन्तयामास विशालनेत्रा ॥ (३।२)
cireṇa saṃjñāṃ pratilabhya caiva vicintayāmāsa viśālanetrā ||
स्वप्नो मयायं विकृतो ऽद्य दृष्टः शाखामृगः शास्त्रगणैर् निषिद्धः । (४।१)
svapno mayāyaṃ vikṛto 'dya dṛṣṭaḥ śākhāmṛgaḥ śāstragaṇair niṣiddhaḥ |
स्वस्त्यस्तु रामाय सलक्ष्मणाय तथा पितुर् मे जनकस्य राज्ञः ॥ (४।२)
svastyastu rāmāya salakṣmaṇāya tathā pitur me janakasya rājñaḥ ||
स्वप्नो ऽपि नायं न हि मे ऽस्ति निद्रा शोकेन दुःखेन च पीडितायाः । (५।१)
svapno 'pi nāyaṃ na hi me 'sti nidrā śokena duḥkhena ca pīḍitāyāḥ |
सुखं हि मे नास्ति यतो ऽस्मि हीना तेनेन्दुपूर्णप्रतिमाननेन ॥ (५।२)
sukhaṃ hi me nāsti yato 'smi hīnā tenendupūrṇapratimānanena ||
अहं हि तस्याद्य मनोभवेन संपीडिता तद्गतसर्वभावा । (६।१)
ahaṃ hi tasyādya manobhavena saṃpīḍitā tadgatasarvabhāvā |
विचिन्तयन्ती सततं तम् एव तथैव पश्यामि तथा शृणोमि ॥ (६।२)
vicintayantī satataṃ tam eva tathaiva paśyāmi tathā śṛṇomi ||
मनोरथः स्याद् इति चिन्तयामि तथापि बुद्ध्या च वितर्कयामि । (७।१)
manorathaḥ syād iti cintayāmi tathāpi buddhyā ca vitarkayāmi |
किं कारणं तस्य हि नास्ति रूपं सुव्यक्तरूपश्च वदत्ययं माम् ॥ (७।२)
kiṃ kāraṇaṃ tasya hi nāsti rūpaṃ suvyaktarūpaśca vadatyayaṃ mām ||
नमो ऽस्तु वाचस्पतये सवज्रिणे स्वयम्भुवे चैव हुताशनाय । (८।१)
namo 'stu vācaspataye savajriṇe svayambhuve caiva hutāśanāya |
अनेन चोक्तं यद् इदं ममाग्रतो वनौकसा तच्च तथास्तु नान्यथा ॥ (८।२)
anena coktaṃ yad idaṃ mamāgrato vanaukasā tacca tathāstu nānyathā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.