रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 86

476 of 606 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

महोदरे तु निहते महापार्श्वो महाबलः । (१।१)

mahodare tu nihate mahāpārśvo mahābalaḥ |

1.2१.२

अङ्गदस्य चमूं भीमां क्षोभयामास सायकैः ॥ (१।२)

aṅgadasya camūṃ bhīmāṃ kṣobhayāmāsa sāyakaiḥ ||

2.1२.१

स वानराणां मुख्यानाम् उत्तमाङ्गानि सर्वशः । (२।१)

sa vānarāṇāṃ mukhyānām uttamāṅgāni sarvaśaḥ |

2.2२.२

पातयामास कायेभ्यः फलं वृन्ताद् इवानिलः ॥ (२।२)

pātayāmāsa kāyebhyaḥ phalaṃ vṛntād ivānilaḥ ||

3.1३.१

केषांचिद् इषुभिर् बाहून् स्कन्धांश्चिछेद राक्षसः । (३।१)

keṣāṃcid iṣubhir bāhūn skandhāṃścicheda rākṣasaḥ |

3.2३.२

वानराणां सुसंक्रुद्धः पार्श्वं केषां व्यदारयत् ॥ (३।२)

vānarāṇāṃ susaṃkruddhaḥ pārśvaṃ keṣāṃ vyadārayat ||

4.1४.१

ते ऽर्दिता बाणवर्षेण महापार्श्वेन वानराः । (४।१)

te 'rditā bāṇavarṣeṇa mahāpārśvena vānarāḥ |

4.2४.२

विषादविमुखाः सर्वे बभूवुर् गतचेतसः ॥ (४।२)

viṣādavimukhāḥ sarve babhūvur gatacetasaḥ ||

5.1५.१

निरीक्ष्य बलम् उद्विग्नम् अङ्गदो राक्षसार्दितम् । (५।१)

nirīkṣya balam udvignam aṅgado rākṣasārditam |

5.2५.२

वेगं चक्रे महाबाहुः समुद्र इव पर्वणि ॥ (५।२)

vegaṃ cakre mahābāhuḥ samudra iva parvaṇi ||

6.1६.१

आयसं परिघं गृह्य सूर्यरश्मिसमप्रभम् । (६।१)

āyasaṃ parighaṃ gṛhya sūryaraśmisamaprabham |

6.2६.२

समरे वानरश्रेष्ठो महापार्श्वे न्यपातयत् ॥ (६।२)

samare vānaraśreṣṭho mahāpārśve nyapātayat ||

7.1७.१

स तु तेन प्रहारेण महापार्श्वो विचेतनः । (७।१)

sa tu tena prahāreṇa mahāpārśvo vicetanaḥ |

7.2७.२

ससूतः स्यन्दनात् तस्माद् विसंज्ञः प्रापतद् भुवि ॥ (७।२)

sasūtaḥ syandanāt tasmād visaṃjñaḥ prāpatad bhuvi ||

8.1८.१

सर्क्षराजस्तु तेजस्वी नीलाञ्जनचयोपमः । (८।१)

sarkṣarājastu tejasvī nīlāñjanacayopamaḥ |

8.2८.२

निष्पत्य सुमहावीर्यः स्वाद् यूथान्मेघसंनिभात् ॥ (८।२)

niṣpatya sumahāvīryaḥ svād yūthānmeghasaṃnibhāt ||

9.1९.१

प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभां क्रुद्धः स विपुलां शिलाम् । (९।१)

pragṛhya giriśṛṅgābhāṃ kruddhaḥ sa vipulāṃ śilām |

9.2९.२

अश्वाञ् जघान तरसा स्यन्दनं च बभञ्ज तम् ॥ (९।२)

aśvāñ jaghāna tarasā syandanaṃ ca babhañja tam ||

10.1१०.१

मुहूर्ताल् लब्धसंज्ञस्तु महापार्श्वो महाबलः । (१०।१)

muhūrtāl labdhasaṃjñastu mahāpārśvo mahābalaḥ |

10.2१०.२

अङ्गदं बहुभिर् बाणैर् भूयस्तं प्रत्यविध्यत ॥ (१०।२)

aṅgadaṃ bahubhir bāṇair bhūyastaṃ pratyavidhyata ||

11.1११.१

जाम्बवन्तं त्रिभिर् बाणैर् आजघान स्तनान्तरे । (११।१)

jāmbavantaṃ tribhir bāṇair ājaghāna stanāntare |

11.2११.२

ऋक्षराजं गवाक्षं च जघान बहुभिः शरैः ॥ (११।२)

ṛkṣarājaṃ gavākṣaṃ ca jaghāna bahubhiḥ śaraiḥ ||

12.1१२.१

गवाक्षं जाम्बवन्तं च स दृष्ट्वा शरपीडितौ । (१२।१)

gavākṣaṃ jāmbavantaṃ ca sa dṛṣṭvā śarapīḍitau |

12.2१२.२

जग्राह परिघं घोरम् अङ्गदः क्रोधमूर्छितः ॥ (१२।२)

jagrāha parighaṃ ghoram aṅgadaḥ krodhamūrchitaḥ ||

13.1१३.१

तस्याङ्गदः प्रकुपितो राक्षसस्य तम् आयसं । (१३।१)

tasyāṅgadaḥ prakupito rākṣasasya tam āyasaṃ |

13.2१३.२

दूरस्थितस्य परिघं रविरश्मिसमप्रभम् ॥ (१३।२)

dūrasthitasya parighaṃ raviraśmisamaprabham ||

14.1१४.१

द्वाभ्यां भुजाभ्यां संगृह्य भ्रामयित्वा च वेगवान् । (१४।१)

dvābhyāṃ bhujābhyāṃ saṃgṛhya bhrāmayitvā ca vegavān |

14.2१४.२

महापार्श्वाय चिक्षेप वधार्थं वालिनः सुतः ॥ (१४।२)

mahāpārśvāya cikṣepa vadhārthaṃ vālinaḥ sutaḥ ||

15.1१५.१

स तु क्षिप्तो बलवता परिघस्तस्य रक्षसः । (१५।१)

sa tu kṣipto balavatā parighastasya rakṣasaḥ |

15.2१५.२

धनुश्च सशरं हस्ताच्छिरस्त्रं चाप्यपातयत् ॥ (१५।२)

dhanuśca saśaraṃ hastācchirastraṃ cāpyapātayat ||

16.1१६.१

तं समासाद्य वेगेन वालिपुत्रः प्रतापवान् । (१६।१)

taṃ samāsādya vegena vāliputraḥ pratāpavān |

16.2१६.२

तलेनाभ्यहनत् क्रुद्धः कर्णमूले सकुण्डले ॥ (१६।२)

talenābhyahanat kruddhaḥ karṇamūle sakuṇḍale ||

17.1१७.१

स तु क्रुद्धो महावेगो महापार्श्वो महाद्युतिः । (१७।१)

sa tu kruddho mahāvego mahāpārśvo mahādyutiḥ |

17.2१७.२

करेणैकेन जग्राह सुमहान्तं परश्वधम् ॥ (१७।२)

kareṇaikena jagrāha sumahāntaṃ paraśvadham ||

18.1१८.१

तं तैलधौतं विमलं शैलसारमयं दृढम् । (१८।१)

taṃ tailadhautaṃ vimalaṃ śailasāramayaṃ dṛḍham |

18.2१८.२

राक्षसः परमक्रुद्धो वालिपुत्रे न्यपातयत् ॥ (१८।२)

rākṣasaḥ paramakruddho vāliputre nyapātayat ||

19.1१९.१

तेन वामांसफलके भृशं प्रत्यवपातितम् । (१९।१)

tena vāmāṃsaphalake bhṛśaṃ pratyavapātitam |

19.2१९.२

अङ्गदो मोक्षयामास सरोषः स परश्वधम् ॥ (१९।२)

aṅgado mokṣayāmāsa saroṣaḥ sa paraśvadham ||

20.1२०.१

स वीरो वज्रसंकाशम् अङ्गदो मुष्टिम् आत्मनः । (२०।१)

sa vīro vajrasaṃkāśam aṅgado muṣṭim ātmanaḥ |

20.2२०.२

संवर्तयन् सुसंक्रुद्धः पितुस्तुल्यपराक्रमः ॥ (२०।२)

saṃvartayan susaṃkruddhaḥ pitustulyaparākramaḥ ||

21.1२१.१

राक्षसस्य स्तनाभ्याशे मर्मज्ञो हृदयं प्रति । (२१।१)

rākṣasasya stanābhyāśe marmajño hṛdayaṃ prati |

21.2२१.२

इन्द्राशनिसमस्पर्शं स मुष्टिं विन्यपातयत् ॥ (२१।२)

indrāśanisamasparśaṃ sa muṣṭiṃ vinyapātayat ||

22.1२२.१

तेन तस्य निपातेन राक्षसस्य महामृधे । (२२।१)

tena tasya nipātena rākṣasasya mahāmṛdhe |

22.2२२.२

पफाल हृदयं चाशु स पपात हतो भुवि ॥ (२२।२)

paphāla hṛdayaṃ cāśu sa papāta hato bhuvi ||

23.1२३.१

तस्मिन्निपतिते भूमौ तत् सैन्यं सम्प्रचुक्षुभे । (२३।१)

tasminnipatite bhūmau tat sainyaṃ sampracukṣubhe |

23.2२३.२

अभवच्च महान् क्रोधः समरे रावणस्य तु ॥ (२३।२)

abhavacca mahān krodhaḥ samare rāvaṇasya tu ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 86

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit