रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 3

393 of 606 · 64 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा हेतुमत् परमार्थवित् । (१।१)

sugrīvasya vacaḥ śrutvā hetumat paramārthavit |

1.2१.२

प्रतिजग्राह काकुत्स्थो हनूमन्तम् अथाब्रवीत् ॥ (१।२)

pratijagrāha kākutstho hanūmantam athābravīt ||

2.1२.१

तरसा सेतुबन्धेन सागरोच्छोषणेन वा । (२।१)

tarasā setubandhena sāgarocchoṣaṇena vā |

2.2२.२

सर्वथा सुसमर्थो ऽस्मि सागरस्यास्य लङ्घने ॥ (२।२)

sarvathā susamartho 'smi sāgarasyāsya laṅghane ||

3.1३.१

कति दुर्गाणि दुर्गाया लङ्कायास्तद् ब्रवीहि मे । (३।१)

kati durgāṇi durgāyā laṅkāyāstad bravīhi me |

3.2३.२

ज्ञातुम् इच्छामि तत् सर्वं दर्शनाद् इव वानर ॥ (३।२)

jñātum icchāmi tat sarvaṃ darśanād iva vānara ||

4.1४.१

बलस्य परिमाणं च द्वारदुर्गक्रियाम् अपि । (४।१)

balasya parimāṇaṃ ca dvāradurgakriyām api |

4.2४.२

गुप्तिकर्म च लङ्काया रक्षसां सदनानि च ॥ (४।२)

guptikarma ca laṅkāyā rakṣasāṃ sadanāni ca ||

5.1५.१

यथासुखं यथावच्च लङ्कायाम् असि दृष्टवान् । (५।१)

yathāsukhaṃ yathāvacca laṅkāyām asi dṛṣṭavān |

5.2५.२

सर्वम् आचक्ष्व तत्त्वेन सर्वथा कुशलो ह्यसि ॥ (५।२)

sarvam ācakṣva tattvena sarvathā kuśalo hyasi ||

6.1६.१

श्रुत्वा रामस्य वचनं हनूमान्मारुतात्मजः । (६।१)

śrutvā rāmasya vacanaṃ hanūmānmārutātmajaḥ |

6.2६.२

वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो रामं पुनर् अथाब्रवीत् ॥ (६।२)

vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho rāmaṃ punar athābravīt ||

7.1७.१

श्रूयतां सर्वम् आख्यास्ये दुर्गकर्मविधानतः । (७।१)

śrūyatāṃ sarvam ākhyāsye durgakarmavidhānataḥ |

7.2७.२

गुप्ता पुरी यथा लङ्का रक्षिता च यथा बलैः ॥ (७।२)

guptā purī yathā laṅkā rakṣitā ca yathā balaiḥ ||

8.1८.१

परां समृद्धिं लङ्कायाः सागरस्य च भीमताम् । (८।१)

parāṃ samṛddhiṃ laṅkāyāḥ sāgarasya ca bhīmatām |

8.2८.२

विभागं च बलौघस्य निर्देशं वाहनस्य च ॥ (८।२)

vibhāgaṃ ca balaughasya nirdeśaṃ vāhanasya ca ||

9.1९.१

प्रहृष्टा मुदिता लङ्का मत्तद्विपसमाकुला । (९।१)

prahṛṣṭā muditā laṅkā mattadvipasamākulā |

9.2९.२

महती रथसम्पूर्णा रक्षोगणसमाकुला ॥ (९।२)

mahatī rathasampūrṇā rakṣogaṇasamākulā ||

10.1१०.१

दृढबद्धकवाटानि महापरिघवन्ति च । (१०।१)

dṛḍhabaddhakavāṭāni mahāparighavanti ca |

10.2१०.२

द्वाराणि विपुलान्यस्याश्चत्वारि सुमहान्ति च ॥ (१०।२)

dvārāṇi vipulānyasyāścatvāri sumahānti ca ||

11.1११.१

वप्रेषूपलयन्त्राणि बलवन्ति महान्ति च । (११।१)

vapreṣūpalayantrāṇi balavanti mahānti ca |

11.2११.२

आगतं परसैन्यं तैस्तत्र प्रतिनिवार्यते ॥ (११।२)

āgataṃ parasainyaṃ taistatra pratinivāryate ||

12.1१२.१

द्वारेषु संस्कृता भीमाः कालायसमयाः शिताः । (१२।१)

dvāreṣu saṃskṛtā bhīmāḥ kālāyasamayāḥ śitāḥ |

12.2१२.२

शतशो रोचिता वीरैः शतघ्न्यो रक्षसां गणैः ॥ (१२।२)

śataśo rocitā vīraiḥ śataghnyo rakṣasāṃ gaṇaiḥ ||

13.1१३.१

सौवर्णश्च महांस्तस्याः प्राकारो दुष्प्रधर्षणः । (१३।१)

sauvarṇaśca mahāṃstasyāḥ prākāro duṣpradharṣaṇaḥ |

13.2१३.२

मणिविद्रुमवैदूर्यमुक्ताविचरितान्तरः ॥ (१३।२)

maṇividrumavaidūryamuktāvicaritāntaraḥ ||

14.1१४.१

सर्वतश्च महाभीमाः शीततोया महाशुभाः । (१४।१)

sarvataśca mahābhīmāḥ śītatoyā mahāśubhāḥ |

14.2१४.२

अगाधा ग्राहवत्यश्च परिखा मीनसेविताः ॥ (१४।२)

agādhā grāhavatyaśca parikhā mīnasevitāḥ ||

15.1१५.१

द्वारेषु तासां चत्वारः संक्रमाः परमायताः । (१५।१)

dvāreṣu tāsāṃ catvāraḥ saṃkramāḥ paramāyatāḥ |

15.2१५.२

यन्त्रैर् उपेता बहुभिर् महद्भिर् दृढसंधिभिः ॥ (१५।२)

yantrair upetā bahubhir mahadbhir dṛḍhasaṃdhibhiḥ ||

16.1१६.१

त्रायन्ते संक्रमास्तत्र परसैन्यागमे सति । (१६।१)

trāyante saṃkramāstatra parasainyāgame sati |

16.2१६.२

यन्त्रैस्तैर् अवकीर्यन्ते परिखासु समन्ततः ॥ (१६।२)

yantraistair avakīryante parikhāsu samantataḥ ||

17.1१७.१

एकस्त्वकम्प्यो बलवान् संक्रमः सुमहादृढः । (१७।१)

ekastvakampyo balavān saṃkramaḥ sumahādṛḍhaḥ |

17.2१७.२

काञ्चनैर् बहुभिः स्तम्भैर् वेदिकाभिश्च शोभितः ॥ (१७।२)

kāñcanair bahubhiḥ stambhair vedikābhiśca śobhitaḥ ||

18.1१८.१

स्वयं प्रकृतिसम्पन्नो युयुत्सू राम रावणः । (१८।१)

svayaṃ prakṛtisampanno yuyutsū rāma rāvaṇaḥ |

18.2१८.२

उत्थितश्चाप्रमत्तश्च बलानाम् अनुदर्शने ॥ (१८।२)

utthitaścāpramattaśca balānām anudarśane ||

19.1१९.१

लङ्का पुरी निरालम्बा देवदुर्गा भयावहा । (१९।१)

laṅkā purī nirālambā devadurgā bhayāvahā |

19.2१९.२

नादेयं पार्वतं वन्यं कृत्रिमं च चतुर्विधम् ॥ (१९।२)

nādeyaṃ pārvataṃ vanyaṃ kṛtrimaṃ ca caturvidham ||

20.1२०.१

स्थिता पारे समुद्रस्य दूरपारस्य राघव । (२०।१)

sthitā pāre samudrasya dūrapārasya rāghava |

20.2२०.२

नौपथश्चापि नास्त्यत्र निरादेशश्च सर्वतः ॥ (२०।२)

naupathaścāpi nāstyatra nirādeśaśca sarvataḥ ||

21.1२१.१

शैलाग्रे रचिता दुर्गा सा पूर् देवपुरोपमा । (२१।१)

śailāgre racitā durgā sā pūr devapuropamā |

21.2२१.२

वाजिवारणसम्पूर्णा लङ्का परमदुर्जया ॥ (२१।२)

vājivāraṇasampūrṇā laṅkā paramadurjayā ||

22.1२२.१

परिघाश्च शतघ्न्यश्च यन्त्राणि विविधानि च । (२२।१)

parighāśca śataghnyaśca yantrāṇi vividhāni ca |

22.2२२.२

शोभयन्ति पुरीं लङ्कां रावणस्य दुरात्मनः ॥ (२२।२)

śobhayanti purīṃ laṅkāṃ rāvaṇasya durātmanaḥ ||

23.1२३.१

अयुतं रक्षसाम् अत्र पश्चिमद्वारम् आश्रितम् । (२३।१)

ayutaṃ rakṣasām atra paścimadvāram āśritam |

23.2२३.२

शूलहस्ता दुराधर्षाः सर्वे खड्गाग्रयोधिनः ॥ (२३।२)

śūlahastā durādharṣāḥ sarve khaḍgāgrayodhinaḥ ||

24.1२४.१

नियुतं रक्षसाम् अत्र दक्षिणद्वारम् आश्रितम् । (२४।१)

niyutaṃ rakṣasām atra dakṣiṇadvāram āśritam |

24.2२४.२

चतुरङ्गेण सैन्येन योधास्तत्राप्यनुत्तमाः ॥ (२४।२)

caturaṅgeṇa sainyena yodhāstatrāpyanuttamāḥ ||

25.1२५.१

प्रयुतं रक्षसाम् अत्र पूर्वद्वारं समाश्रितम् । (२५।१)

prayutaṃ rakṣasām atra pūrvadvāraṃ samāśritam |

25.2२५.२

चर्मखड्गधराः सर्वे तथा सर्वास्त्रकोविदाः ॥ (२५।२)

carmakhaḍgadharāḥ sarve tathā sarvāstrakovidāḥ ||

26.1२६.१

अर्बुदं रक्षसाम् अत्र उत्तरद्वारम् आश्रितम् । (२६।१)

arbudaṃ rakṣasām atra uttaradvāram āśritam |

26.2२६.२

रथिनश्चाश्ववाहाश्च कुलपुत्राः सुपूजिताः ॥ (२६।२)

rathinaścāśvavāhāśca kulaputrāḥ supūjitāḥ ||

27.1२७.१

शतं शतसहस्राणां मध्यमं गुल्मम् आश्रितम् । (२७।१)

śataṃ śatasahasrāṇāṃ madhyamaṃ gulmam āśritam |

27.2२७.२

यातुधाना दुराधर्षाः साग्रकोटिश्च रक्षसाम् ॥ (२७।२)

yātudhānā durādharṣāḥ sāgrakoṭiśca rakṣasām ||

28.1२८.१

ते मया संक्रमा भग्नाः परिखाश्चावपूरिताः । (२८।१)

te mayā saṃkramā bhagnāḥ parikhāścāvapūritāḥ |

28.2२८.२

दग्धा च नगरी लङ्का प्राकाराश्चावसादिताः ॥ (२८।२)

dagdhā ca nagarī laṅkā prākārāścāvasāditāḥ ||

29.1२९.१

येन केन तु मार्गेण तराम वरुणालयम् । (२९।१)

yena kena tu mārgeṇa tarāma varuṇālayam |

29.2२९.२

हतेति नगरी लङ्का वानरैर् अवधार्यताम् ॥ (२९।२)

hateti nagarī laṅkā vānarair avadhāryatām ||

30.1३०.१

अङ्गदो द्विविदो मैन्दो जाम्बवान् पनसो नलः । (३०।१)

aṅgado dvivido maindo jāmbavān panaso nalaḥ |

30.2३०.२

नीलः सेनापतिश्चैव बलशेषेण किं तव ॥ (३०।२)

nīlaḥ senāpatiścaiva balaśeṣeṇa kiṃ tava ||

31.1३१.१

प्लवमाना हि गत्वा तां रावणस्य महापुरीम् । (३१।१)

plavamānā hi gatvā tāṃ rāvaṇasya mahāpurīm |

31.2३१.२

सप्रकारां सभवनाम् आनयिष्यन्ति मैथिलीम् ॥ (३१।२)

saprakārāṃ sabhavanām ānayiṣyanti maithilīm ||

32.1३२.१

एवम् आज्ञापय क्षिप्रं बलानां सर्वसंग्रहम् । (३२।१)

evam ājñāpaya kṣipraṃ balānāṃ sarvasaṃgraham |

32.2३२.२

मुहूर्तेन तु युक्तेन प्रस्थानम् अभिरोचय ॥ (३२।२)

muhūrtena tu yuktena prasthānam abhirocaya ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit