रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 96

486 of 606 · 63 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तौ तथा युध्यमानौ तु समरे रामरावणौ । (१।१)

tau tathā yudhyamānau tu samare rāmarāvaṇau |

1.2१.२

ददृशुः सर्वभूतानि विस्मितेनान्तरात्मना ॥ (१।२)

dadṛśuḥ sarvabhūtāni vismitenāntarātmanā ||

2.1२.१

अर्दयन्तौ तु समरे तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ । (२।१)

ardayantau tu samare tayostau syandanottamau |

2.2२.२

परस्परवधे युक्तौ घोररूपौ बभूवतुः ॥ (२।२)

parasparavadhe yuktau ghorarūpau babhūvatuḥ ||

3.1३.१

मण्डलानि च वीथीश्च गतप्रत्यागतानि च । (३।१)

maṇḍalāni ca vīthīśca gatapratyāgatāni ca |

3.2३.२

दर्शयन्तौ बहुविधां सूतौ सारथ्यजां गतिम् ॥ (३।२)

darśayantau bahuvidhāṃ sūtau sārathyajāṃ gatim ||

4.1४.१

अर्दयन् रावणं रामो राघवं चापि रावणः । (४।१)

ardayan rāvaṇaṃ rāmo rāghavaṃ cāpi rāvaṇaḥ |

4.2४.२

गतिवेगं समापन्नौ प्रवर्तननिवर्तने ॥ (४।२)

gativegaṃ samāpannau pravartananivartane ||

5.1५.१

क्षिपतोः शरजालानि तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ । (५।१)

kṣipatoḥ śarajālāni tayostau syandanottamau |

5.2५.२

चेरतुः संयुगमहीं सासारौ जलदाविव ॥ (५।२)

ceratuḥ saṃyugamahīṃ sāsārau jaladāviva ||

6.1६.१

दर्शयित्वा तदा तौ तु गतिं बहुविधां रणे । (६।१)

darśayitvā tadā tau tu gatiṃ bahuvidhāṃ raṇe |

6.2६.२

परस्परस्याभिमुखौ पुनर् एव च तस्थतुः ॥ (६।२)

parasparasyābhimukhau punar eva ca tasthatuḥ ||

7.1७.१

धुरं धुरेण रथयोर् वक्त्रं वक्त्रेण वाजिनाम् । (७।१)

dhuraṃ dhureṇa rathayor vaktraṃ vaktreṇa vājinām |

7.2७.२

पताकाश्च पताकाभिः समेयुः स्थितयोस्तदा ॥ (७।२)

patākāśca patākābhiḥ sameyuḥ sthitayostadā ||

8.1८.१

रावणस्य ततो रामो धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः । (८।१)

rāvaṇasya tato rāmo dhanurmuktaiḥ śitaiḥ śaraiḥ |

8.2८.२

चतुर्भिश्चतुरो दीप्तान् हयान् प्रत्यपसर्पयत् ॥ (८।२)

caturbhiścaturo dīptān hayān pratyapasarpayat ||

9.1९.१

स क्रोधवशम् आपन्नो हयानाम् अपसर्पणे । (९।१)

sa krodhavaśam āpanno hayānām apasarpaṇe |

9.2९.२

मुमोच निशितान् बाणान् राघवाय निशाचरः ॥ (९।२)

mumoca niśitān bāṇān rāghavāya niśācaraḥ ||

10.1१०.१

सो ऽतिविद्धो बलवता दशग्रीवेण राघवः । (१०।१)

so 'tividdho balavatā daśagrīveṇa rāghavaḥ |

10.2१०.२

जगाम न विकारं च न चापि व्यथितो ऽभवत् ॥ (१०।२)

jagāma na vikāraṃ ca na cāpi vyathito 'bhavat ||

11.1११.१

चिक्षेप च पुनर् बाणान् वज्रपातसमस्वनान् । (११।१)

cikṣepa ca punar bāṇān vajrapātasamasvanān |

11.2११.२

सारथिं वज्रहस्तस्य समुद्दिश्य निशाचरः ॥ (११।२)

sārathiṃ vajrahastasya samuddiśya niśācaraḥ ||

12.1१२.१

मातलेस्तु महावेगाः शरीरे पतिताः शराः । (१२।१)

mātalestu mahāvegāḥ śarīre patitāḥ śarāḥ |

12.2१२.२

न सूक्ष्मम् अपि संमोहं व्यथां वा प्रददुर् युधि ॥ (१२।२)

na sūkṣmam api saṃmohaṃ vyathāṃ vā pradadur yudhi ||

13.1१३.१

तया धर्षणया क्रुद्धो मातलेर् न तथात्मनः । (१३।१)

tayā dharṣaṇayā kruddho mātaler na tathātmanaḥ |

13.2१३.२

चकार शरजालेन राघवो विमुखं रिपुम् ॥ (१३।२)

cakāra śarajālena rāghavo vimukhaṃ ripum ||

14.1१४.१

विंशतिं त्रिंशतं षष्टिं शतशो ऽथ सहस्रशः । (१४।१)

viṃśatiṃ triṃśataṃ ṣaṣṭiṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ |

14.2१४.२

मुमोच राघवो वीरः सायकान् स्यन्दने रिपोः ॥ (१४।२)

mumoca rāghavo vīraḥ sāyakān syandane ripoḥ ||

15.1१५.१

गदानां मुसलानां च परिघाणां च निस्वनैः । (१५।१)

gadānāṃ musalānāṃ ca parighāṇāṃ ca nisvanaiḥ |

15.2१५.२

शराणां पुङ्खवातैश्च क्षुभिताः सप्तसागराः ॥ (१५।२)

śarāṇāṃ puṅkhavātaiśca kṣubhitāḥ saptasāgarāḥ ||

16.1१६.१

क्षुब्धानां सागराणां च पातालतलवासिनः । (१६।१)

kṣubdhānāṃ sāgarāṇāṃ ca pātālatalavāsinaḥ |

16.2१६.२

व्यथिताः पन्नगाः सर्वे दानवाश्च सहस्रशः ॥ (१६।२)

vyathitāḥ pannagāḥ sarve dānavāśca sahasraśaḥ ||

17.1१७.१

चकम्पे मेदिनी कृत्स्ना सशैलवनकानना । (१७।१)

cakampe medinī kṛtsnā saśailavanakānanā |

17.2१७.२

भास्करो निष्प्रभश्चाभून्न ववौ चापि मारुतः ॥ (१७।२)

bhāskaro niṣprabhaścābhūnna vavau cāpi mārutaḥ ||

18.1१८.१

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । (१८।१)

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |

18.2१८.२

चिन्ताम् आपेदिरे सर्वे सकिंनरमहोरगाः ॥ (१८।२)

cintām āpedire sarve sakiṃnaramahoragāḥ ||

19.1१९.१

स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यो ऽस्तु लोकास्तिष्ठन्तु शाश्वताः । (१९।१)

svasti gobrāhmaṇebhyo 'stu lokāstiṣṭhantu śāśvatāḥ |

19.2१९.२

जयतां राघवः संख्ये रावणं राक्षसेश्वरम् ॥ (१९।२)

jayatāṃ rāghavaḥ saṃkhye rāvaṇaṃ rākṣaseśvaram ||

20.1२०.१

ततः क्रुद्धो महाबाहू रघूणां कीर्तिवर्धनः । (२०।१)

tataḥ kruddho mahābāhū raghūṇāṃ kīrtivardhanaḥ |

20.2२०.२

संधाय धनुषा रामः क्षुरम् आशीविषोपमम् । (२०।२)

saṃdhāya dhanuṣā rāmaḥ kṣuram āśīviṣopamam |

20.3२०.३

रावणस्य शिरो ऽछिन्दच्छ्रीमज्ज्वलितकुण्डलम् ॥ (२०।३)

rāvaṇasya śiro 'chindacchrīmajjvalitakuṇḍalam ||

21.1२१.१

तच्छिरः पतितं भूमौ दृष्टं लोकैस्त्रिभिस्तदा । (२१।१)

tacchiraḥ patitaṃ bhūmau dṛṣṭaṃ lokaistribhistadā |

21.2२१.२

तस्यैव सदृशं चान्यद् रावणस्योत्थितं शिरः ॥ (२१।२)

tasyaiva sadṛśaṃ cānyad rāvaṇasyotthitaṃ śiraḥ ||

22.1२२.१

तत् क्षिप्रं क्षिप्रहस्तेन रामेण क्षिप्रकारिणा । (२२।१)

tat kṣipraṃ kṣiprahastena rāmeṇa kṣiprakāriṇā |

22.2२२.२

द्वितीयं रावणशिरश्छिन्नं संयति सायकैः ॥ (२२।२)

dvitīyaṃ rāvaṇaśiraśchinnaṃ saṃyati sāyakaiḥ ||

23.1२३.१

छिन्नमात्रं च तच्छीर्षं पुनर् अन्यत् स्म दृश्यते । (२३।१)

chinnamātraṃ ca tacchīrṣaṃ punar anyat sma dṛśyate |

23.2२३.२

तद् अप्यशनिसंकाशैश्छिन्नं रामेण सायकैः ॥ (२३।२)

tad apyaśanisaṃkāśaiśchinnaṃ rāmeṇa sāyakaiḥ ||

24.1२४.१

एवम् एव शतं छिन्नं शिरसां तुल्यवर्चसाम् । (२४।१)

evam eva śataṃ chinnaṃ śirasāṃ tulyavarcasām |

24.2२४.२

न चैव रावणस्यान्तो दृश्यते जीवितक्षये ॥ (२४।२)

na caiva rāvaṇasyānto dṛśyate jīvitakṣaye ||

25.1२५.१

ततः सर्वास्त्रविद् वीरः कौसल्यानन्दिवर्धनः । (२५।१)

tataḥ sarvāstravid vīraḥ kausalyānandivardhanaḥ |

25.2२५.२

मार्गणैर् बहुभिर् युक्तश्चिन्तयामास राघवः ॥ (२५।२)

mārgaṇair bahubhir yuktaścintayāmāsa rāghavaḥ ||

26.1२६.१

मारीचो निहतो यैस्तु खरो यैस्तु सुदूषणः । (२६।१)

mārīco nihato yaistu kharo yaistu sudūṣaṇaḥ |

26.2२६.२

क्रौञ्चारण्ये विराधस्तु कबन्धो दण्डकावने ॥ (२६।२)

krauñcāraṇye virādhastu kabandho daṇḍakāvane ||

27.1२७.१

त इमे सायकाः सर्वे युद्धे प्रत्ययिका मम । (२७।१)

ta ime sāyakāḥ sarve yuddhe pratyayikā mama |

27.2२७.२

किं नु तत् कारणं येन रावणे मन्दतेजसः ॥ (२७।२)

kiṃ nu tat kāraṇaṃ yena rāvaṇe mandatejasaḥ ||

28.1२८.१

इति चिन्तापरश्चासीद् अप्रमत्तश्च संयुगे । (२८।१)

iti cintāparaścāsīd apramattaśca saṃyuge |

28.2२८.२

ववर्ष शरवर्षाणि राघवो रावणोरसि ॥ (२८।२)

vavarṣa śaravarṣāṇi rāghavo rāvaṇorasi ||

29.1२९.१

रावणो ऽपि ततः क्रुद्धो रथस्थो राक्षसेश्वरः । (२९।१)

rāvaṇo 'pi tataḥ kruddho rathastho rākṣaseśvaraḥ |

29.2२९.२

गदामुसलवर्षेण रामं प्रत्यर्दयद् रणे ॥ (२९।२)

gadāmusalavarṣeṇa rāmaṃ pratyardayad raṇe ||

30.1३०.१

देवदानवयक्षाणां पिशाचोरगरक्षसाम् । (३०।१)

devadānavayakṣāṇāṃ piśācoragarakṣasām |

30.2३०.२

पश्यतां तन्महद् युद्धं सर्वरात्रम् अवर्तत ॥ (३०।२)

paśyatāṃ tanmahad yuddhaṃ sarvarātram avartata ||

31.1३१.१

नैव रात्रिं न दिवसं न मुहूर्तं न च क्षणम् । (३१।१)

naiva rātriṃ na divasaṃ na muhūrtaṃ na ca kṣaṇam |

31.2३१.२

रामरावणयोर् युद्धं विरामम् उपगच्छति ॥ (३१।२)

rāmarāvaṇayor yuddhaṃ virāmam upagacchati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 96

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit