तां तथा गर्हयित्वा तु मातरं भरतस् तदा । (१।१)

रोषेण महताविष्टः पुनर् एवाब्रवीद् वचः ॥ (१।२)

राज्याद् भ्रंशस्व कैकेयि नृशंसे दुष्टचारिणि । (२।१)

परित्यक्ता च धर्मेण मा मृतं रुदती भव ॥ (२।२)

किं नु ते ऽदूषयद् राजा रामो वा भृशधार्मिकः । (३।१)

ययोर् मृत्युर् विवासश् च त्वत्कृते तुल्यम् आगतौ ॥ (३।२)

भ्रूणहत्याम् असि प्राप्ता कुलस्यास्य विनाशनात् । (४।१)

कैकेयि नरकं गच्छ मा च भर्तुः सलोकताम् ॥ (४।२)

यत् त्वया हीदृशं पापं कृतं घोरेण कर्मणा । (५।१)

सर्वलोकप्रियं हित्वा ममाप्य् आपादितं भयम् ॥ (५।२)

त्वत्कृते मे पिता वृत्तो रामश् चारण्यम् आश्रितः । (६।१)

अयशो जीवलोके च त्वयाहं प्रतिपादितः ॥ (६।२)

मातृरूपे ममामित्रे नृशंसे राज्यकामुके । (७।१)

न ते ऽहम् अभिभाष्यो ऽस्मि दुर्वृत्ते पतिघातिनि ॥ (७।२)

कौसल्या च सुमित्रा च याश् चान्या मम मातरः । (८।१)

दुःखेन महताविष्टास् त्वां प्राप्य कुलदूषिणीम् ॥ (८।२)

न त्वम् अश्वपतेः कन्या धर्मराजस्य धीमतः । (९।१)

राक्षसी तत्र जातासि कुलप्रध्वंसिनी पितुः ॥ (९।२)

यत् त्वया धार्मिको रामो नित्यं सत्यपरायणः । (१०।१)

वनं प्रस्थापितो दुःखात् पिता च त्रिदिवं गतः ॥ (१०।२)

यत्प्रधानासि तत् पापं मयि पित्रा विनाकृते । (११।१)

भ्रातृभ्यां च परित्यक्ते सर्वलोकस्य चाप्रिये ॥ (११।२)

कौसल्यां धर्मसंयुक्तां वियुक्तां पापनिश्चये । (१२।१)

कृत्वा कं प्राप्स्यसे त्व् अद्य लोकं निरयगामिनी ॥ (१२।२)

किं नावबुध्यसे क्रूरे नियतं बन्धुसंश्रयम् । (१३।१)

ज्येष्ठं पितृसमं रामं कौसल्याया आत्मसम्भवम् ॥ (१३।२)

अङ्गप्रत्यङ्गजः पुत्रो हृदयाच् चापि जायते । (१४।१)

तस्मात् प्रियतरो मातुः प्रियत्वान् न तु बान्धवः ॥ (१४।२)

अन्यदा किल धर्मज्ञा सुरभिः सुरसंमता । (१५।१)

वहमानौ ददर्शोर्व्यां पुत्रौ विगतचेतसौ ॥ (१५।२)

ताव् अर्धदिवसे श्रान्तौ दृष्ट्वा पुत्रौ महीतले । (१६।१)

रुरोद पुत्रशोकेन बाष्पपर्याकुलेक्षणा ॥ (१६।२)

अधस्ताद् व्रजतस् तस्याः सुरराज्ञो महात्मनः । (१७।१)

बिन्दवः पतिता गात्रे सूक्ष्माः सुरभिगन्धिनः ॥ (१७।२)

तां दृष्ट्वा शोकसंतप्तां वज्रपाणिर् यशस्विनीम् । (१८।१)

इन्द्रः प्राञ्जलिर् उद्विग्नः सुरराजो ऽब्रवीद् वचः ॥ (१८।२)

भयं कच्चिन् न चास्मासु कुतश्चिद् विद्यते महत् । (१९।१)

कुतोनिमित्तः शोकस् ते ब्रूहि सर्वहितैषिणि ॥ (१९।२)

एवम् उक्ता तु सुरभिः सुरराजेन धीमता । (२०।१)

प्रत्युवाच ततो धीरा वाक्यं वाक्यविशारदा ॥ (२०।२)

शान्तं पापं न वः किंचित् कुतश्चिद् अमराधिप । (२१।१)

अहं तु मग्नौ शोचामि स्वपुत्रौ विषमे स्थितौ ॥ (२१।२)

एतौ दृष्ट्वा कृषौ दीनौ सूर्यरश्मिप्रतापिनौ । (२२।१)

अर्द्यमानौ बलीवर्दौ कर्षकेण सुराधिप ॥ (२२।२)

मम कायात् प्रसूतौ हि दुःखितौ भारपीडितौ । (२३।१)

यौ दृष्ट्वा परितप्ये ऽहं नास्ति पुत्रसमः प्रियः ॥ (२३।२)

यस्याः पुत्रसहस्राणि सापि शोचति कामधुक् । (२४।१)

किं पुनर् या विना रामं कौसल्या वर्तयिष्यति ॥ (२४।२)

एकपुत्रा च साध्वी च विवत्सेयं त्वया कृता । (२५।१)

तस्मात् त्वं सततं दुःखं प्रेत्य चेह च लप्स्यसे ॥ (२५।२)

अहं ह्य् अपचितिं भ्रातुः पितुश् च सकलाम् इमाम् । (२६।१)

वर्धनं यशसश् चापि करिष्यामि न संशयः ॥ (२६।२)

आनाययित्वा तनयं कौसल्याया महाद्युतिम् । (२७।१)

स्वयम् एव प्रवेक्ष्यामि वनं मुनिनिषेवितम् ॥ (२७।२)

इति नाग इवारण्ये तोमराङ्कुशचोदितः । (२८।१)

पपात भुवि संक्रुद्धो निःश्वसन्न् इव पन्नगः ॥ (२८।२)

संरक्तनेत्रः शिथिलाम्बरस् तदा विधूतसर्वाभरणः परंतपः । (२९।१)

बभूव भूमौ पतितो नृपात्मजः शचीपतेः केतुर् इवोत्सवक्षये ॥ (२९।२)