रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 73

149 of 606 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततः प्रभातसमये दिवसे ऽथ चतुर्दशे । (१।१)

tataḥ prabhātasamaye divase 'tha caturdaśe |

1.2१.२

समेत्य राजकर्तारो भरतं वाक्यम् अब्रुवन् ॥ (१।२)

sametya rājakartāro bharataṃ vākyam abruvan ||

2.1२.१

गतो दशरथः स्वर्गं यो नो गुरुतरो गुरुः । (२।१)

gato daśarathaḥ svargaṃ yo no gurutaro guruḥ |

2.2२.२

रामं प्रव्राज्य वै ज्येष्ठं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ (२।२)

rāmaṃ pravrājya vai jyeṣṭhaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam ||

3.1३.१

त्वम् अद्य भव नो राजा राजपुत्र महायशः । (३।१)

tvam adya bhava no rājā rājaputra mahāyaśaḥ |

3.2३.२

संगत्या नापराध्नोति राज्यम् एतद् अनायकम् ॥ (३।२)

saṃgatyā nāparādhnoti rājyam etad anāyakam ||

4.1४.१

आभिषेचनिकं सर्वम् इदम् आदाय राघव । (४।१)

ābhiṣecanikaṃ sarvam idam ādāya rāghava |

4.2४.२

प्रतीक्षते त्वां स्वजनः श्रेणयश् च नृपात्मज ॥ (४।२)

pratīkṣate tvāṃ svajanaḥ śreṇayaś ca nṛpātmaja ||

5.1५.१

राज्यं गृहाण भरत पितृपैतामहं महत् । (५।१)

rājyaṃ gṛhāṇa bharata pitṛpaitāmahaṃ mahat |

5.2५.२

अभिषेचय चात्मानं पाहि चास्मान् नरर्षभ ॥ (५।२)

abhiṣecaya cātmānaṃ pāhi cāsmān nararṣabha ||

6.1६.१

आभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा सर्वं प्रदक्षिणम् । (६।१)

ābhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā sarvaṃ pradakṣiṇam |

6.2६.२

भरतस् तं जनं सर्वं प्रत्युवाच धृतव्रतः ॥ (६।२)

bharatas taṃ janaṃ sarvaṃ pratyuvāca dhṛtavrataḥ ||

7.1७.१

ज्येष्ठस्य राजता नित्यम् उचिता हि कुलस्य नः । (७।१)

jyeṣṭhasya rājatā nityam ucitā hi kulasya naḥ |

7.2७.२

नैवं भवन्तो मां वक्तुम् अर्हन्ति कुशला जनाः ॥ (७।२)

naivaṃ bhavanto māṃ vaktum arhanti kuśalā janāḥ ||

8.1८.१

रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति महीपतिः । (८।१)

rāmaḥ pūrvo hi no bhrātā bhaviṣyati mahīpatiḥ |

8.2८.२

अहं त्व् अरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पञ्च च ॥ (८।२)

ahaṃ tv araṇye vatsyāmi varṣāṇi nava pañca ca ||

9.1९.१

युज्यतां महती सेना चतुरङ्गमहाबला । (९।१)

yujyatāṃ mahatī senā caturaṅgamahābalā |

9.2९.२

आनयिष्याम्य् अहं ज्येष्ठं भ्रातरं राघवं वनात् ॥ (९।२)

ānayiṣyāmy ahaṃ jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ rāghavaṃ vanāt ||

10.1१०.१

आभिषेचनिकं चैव सर्वम् एतद् उपस्कृतम् । (१०।१)

ābhiṣecanikaṃ caiva sarvam etad upaskṛtam |

10.2१०.२

पुरस्कृत्य गमिष्यामि रामहेतोर् वनं प्रति ॥ (१०।२)

puraskṛtya gamiṣyāmi rāmahetor vanaṃ prati ||

11.1११.१

तत्रैव तं नरव्याघ्रम् अभिषिच्य पुरस्कृतम् । (११।१)

tatraiva taṃ naravyāghram abhiṣicya puraskṛtam |

11.2११.२

आनेष्यामि तु वै रामं हव्यवाहम् इवाध्वरात् ॥ (११।२)

āneṣyāmi tu vai rāmaṃ havyavāham ivādhvarāt ||

12.1१२.१

न सकामां करिष्यामि स्वाम् इमां मातृगन्धिनीम् । (१२।१)

na sakāmāṃ kariṣyāmi svām imāṃ mātṛgandhinīm |

12.2१२.२

वने वत्स्याम्य् अहं दुर्गे रामो राजा भविष्यति ॥ (१२।२)

vane vatsyāmy ahaṃ durge rāmo rājā bhaviṣyati ||

13.1१३.१

क्रियतां शिल्पिभिः पन्थाः समानि विषमाणि च । (१३।१)

kriyatāṃ śilpibhiḥ panthāḥ samāni viṣamāṇi ca |

13.2१३.२

रक्षिणश् चानुसंयान्तु पथि दुर्गविचारकाः ॥ (१३।२)

rakṣiṇaś cānusaṃyāntu pathi durgavicārakāḥ ||

14.1१४.१

एवं सम्भाषमाणं तं रामहेतोर् नृपात्मजम् । (१४।१)

evaṃ sambhāṣamāṇaṃ taṃ rāmahetor nṛpātmajam |

14.2१४.२

प्रत्युवाच जनः सर्वः श्रीमद्वाक्यम् अनुत्तमम् ॥ (१४।२)

pratyuvāca janaḥ sarvaḥ śrīmadvākyam anuttamam ||

15.1१५.१

एवं ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीर् उपतिष्ठताम् । (१५।१)

evaṃ te bhāṣamāṇasya padmā śrīr upatiṣṭhatām |

15.2१५.२

यस् त्वं ज्येष्ठे नृपसुते पृथिवीं दातुम् इच्छसि ॥ (१५।२)

yas tvaṃ jyeṣṭhe nṛpasute pṛthivīṃ dātum icchasi ||

16.1१६.१

अनुत्तमं तद् वचनं नृपात्मज प्रभाषितं संश्रवणे निशम्य च । (१६।१)

anuttamaṃ tad vacanaṃ nṛpātmaja prabhāṣitaṃ saṃśravaṇe niśamya ca |

16.2१६.२

प्रहर्षजास् तं प्रति बाष्पबिन्दवो निपेतुर् आर्यानननेत्रसम्भवाः ॥ (१६।२)

praharṣajās taṃ prati bāṣpabindavo nipetur āryānananetrasambhavāḥ ||

17.1१७.१

ऊचुस् ते वचनम् इदं निशम्य हृष्टाः सामात्याः सपरिषदो वियातशोकाः । (१७।१)

ūcus te vacanam idaṃ niśamya hṛṣṭāḥ sāmātyāḥ sapariṣado viyātaśokāḥ |

17.2१७.२

पन्थानं नरवरभक्तिमाञ् जनश् च व्यादिष्टस् तव वचनाच् च शिल्पिवर्गः ॥ (१७।२)

panthānaṃ naravarabhaktimāñ janaś ca vyādiṣṭas tava vacanāc ca śilpivargaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 73

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit