गुहां प्रविष्टे सुग्रीवे विमुक्ते गगने घनैः । (१।१)

वर्षरात्रोषितो रामः कामशोकाभिपीडितः ॥ (१।२)

पाण्डुरं गगनं दृष्ट्वा विमलं चन्द्रमण्डलम् । (२।१)

शारदीं रजनीं चैव दृष्ट्वा ज्योत्स्नानुलेपनाम् ॥ (२।२)

कामवृत्तं च सुग्रीवं नष्टां च जनकात्मजाम् । (३।१)

बुद्ध्वा कालम् अतीतं च मुमोह परमातुरः ॥ (३।२)

स तु संज्ञाम् उपागम्य मुहूर्तान् मतिमान् पुनः । (४।१)

मनःस्थाम् अपि वैदेहीं चिन्तयामास राघवः ॥ (४।२)

आसीनः पर्वतस्याग्रे हेमधातुविभूषिते । (५।१)

शारदं गगनं दृष्ट्वा जगाम मनसा प्रियाम् ॥ (५।२)

दृष्ट्वा च विमलं व्योम गतविद्युद्बलाहकम् । (६।१)

सारसारवसंघुष्टं विललापार्तया गिरा ॥ (६।२)

सारसारवसंनादैः सारसारवनादिनी । (७।१)

याश्रमे रमते बाला साद्य मे रमते कथम् ॥ (७।२)

पुष्पितांश् चासनान् दृष्ट्वा काञ्चनान् इव निर्मलान् । (८।१)

कथं सा रमते बाला पश्यन्ती माम् अपश्यती ॥ (८।२)

या पुरा कलहंसानां स्वरेण कलभाषिणी । (९।१)

बुध्यते चारुसर्वाङ्गी साद्य मे बुध्यते कथम् ॥ (९।२)

निःस्वनं चक्रवाकानां निशम्य सहचारिणाम् । (१०।१)

पुण्डरीकविशालाक्षी कथम् एषा भविष्यति ॥ (१०।२)

सरांसि सरितो वापीः काननानि वनानि च । (११।१)

तां विना मृगशावाक्षीं चरन् नाद्य सुखं लभे ॥ (११।२)

अपि तां मद्वियोगाच् च सौकुमार्याच् च भामिनीम् । (१२।१)

न दूरं पीडयेत् कामः शरद्गुणनिरन्तरः ॥ (१२।२)

एवमादि नरश्रेष्ठो विललाप नृपात्मजः । (१३।१)

विहंग इव सारङ्गः सलिलं त्रिदशेश्वरात् ॥ (१३।२)

ततश् चञ्चूर्य रम्येषु फलार्थी गिरिसानुषु । (१४।१)

ददर्श पर्युपावृत्तो लक्ष्मीवांल् लक्ष्मणो ऽग्रजम् ॥ (१४।२)

तं चिन्तया दुःसहया परीतं विसंज्ञम् एकं विजने मनस्वी । (१५।१)

भ्रातुर् विषादात् परितापदीनः समीक्ष्य सौमित्रिर् उवाच रामम् ॥ (१५।२)

किम् आर्य कामस्य वशंगतेन किम् आत्मपौरुष्यपराभवेन । (१६।१)

अयं सदा संह्रियते समाधिः किम् अत्र योगेन निवर्तितेन ॥ (१६।२)

क्रियाभियोगं मनसः प्रसादं समाधियोगानुगतं च कालम् । (१७।१)

सहायसामर्थ्यम् अदीनसत्त्व स्वकर्महेतुं च कुरुष्व हेतुम् ॥ (१७।२)

न जानकी मानववंशनाथ त्वया सनाथा सुलभा परेण । (१८।१)

न चाग्निचूडां ज्वलिताम् उपेत्य न दह्यते वीरवरार्ह कश्चित् ॥ (१८।२)

सलक्ष्मणं लक्ष्मणम् अप्रधृष्यं स्वभावजं वाक्यम् उवाच रामः । (१९।१)

हितं च पथ्यं च नयप्रसक्तं ससाम धर्मार्थसमाहितं च ॥ (१९।२)

निःसंशयं कार्यम् अवेक्षितव्यं क्रियाविशेषो ह्य् अनुवर्तितव्यः । (२०।१)

ननु प्रवृत्तस्य दुरासदस्य कुमारकार्यस्य फलं न चिन्त्यम् ॥ (२०।२)

अथ पद्मपलाशाक्षीं मैथिलीम् अनुचिन्तयन् । (२१।१)

उवाच लक्ष्मणं रामो मुखेन परिशुष्यता ॥ (२१।२)

तर्पयित्वा सहस्राक्षः सलिलेन वसुंधराम् । (२२।१)

निर्वर्तयित्वा सस्यानि कृतकर्मा व्यवस्थितः ॥ (२२।२)

स्निग्धगम्भीरनिर्घोषाः शैलद्रुमपुरोगमाः । (२३।१)

विसृज्य सलिलं मेघाः परिश्रान्ता नृपात्मज ॥ (२३।२)

नीलोत्पलदलश्यामः श्यामीकृत्वा दिशो दश । (२४।१)

विमदा इव मातंगाः शान्तवेगाः पयोधराः ॥ (२४।२)

जलगर्भा महावेगाः कुटजार्जुनगन्धिनः । (२५।१)

चरित्वा विरताः सौम्य वृष्टिवाताः समुद्यताः ॥ (२५।२)

घनानां वारणानां च मयूराणां च लक्ष्मण । (२६।१)

नादः प्रस्रवणानां च प्रशान्तः सहसानघ ॥ (२६।२)

अभिवृष्टा महामेघैर् निर्मलाश् चित्रसानवः । (२७।१)

अनुलिप्ता इवाभान्ति गिरयश् चन्द्ररश्मिभिः ॥ (२७।२)

दर्शयन्ति शरन्नद्यः पुलिनानि शनैः शनैः । (२८।१)

नवसंगमसव्रीडा जघनानीव योषितः ॥ (२८।२)

प्रसन्नसलिलाः सौम्य कुररीभिर् विनादिताः । (२९।१)

चक्रवाकगणाकीर्णा विभान्ति सलिलाशयाः ॥ (२९।२)

अन्योन्यबद्धवैराणां जिगीषूणां नृपात्मज । (३०।१)

उद्योगसमयः सौम्य पार्थिवानाम् उपस्थितः ॥ (३०।२)

इयं सा प्रथमा यात्रा पार्थिवानां नृपात्मज । (३१।१)

न च पश्यामि सुग्रीवम् उद्योगं वा तथाविधम् ॥ (३१।२)

चत्वारो वार्षिका मासा गता वर्षशतोपमाः । (३२।१)

मम शोकाभितप्तस्य सौम्य सीताम् अपश्यतः ॥ (३२।२)

प्रियाविहीने दुःखार्ते हृतराज्ये विवासिते । (३३।१)

कृपां न कुरुते राजा सुग्रीवो मयि लक्ष्मण ॥ (३३।२)

अनाथो हृतराज्यो ऽयं रावणेन च धर्षितः । (३४।१)

दीनो दूरगृहः कामी मां चैव शरणं गतः ॥ (३४।२)

इत्य् एतैः कारणैः सौम्य सुग्रीवस्य दुरात्मनः । (३५।१)

अहं वानरराजस्य परिभूतः परंतप ॥ (३५।२)

स कालं परिसंख्याय सीतायाः परिमार्गणे । (३६।१)

कृतार्थः समयं कृत्वा दुर्मतिर् नावबुध्यते ॥ (३६।२)

त्वं प्रविश्य च किष्किन्धां ब्रूहि वानरपुंगवम् । (३७।१)

मूर्खं ग्राम्यसुखे सक्तं सुग्रीवं वचनान् मम ॥ (३७।२)

अर्थिनाम् उपपन्नानां पूर्वं चाप्य् उपकारिणाम् । (३८।१)

आशां संश्रुत्य यो हन्ति स लोके पुरुषाधमः ॥ (३८।२)

शुभं वा यदि वा पापं यो हि वाक्यम् उदीरितम् । (३९।१)

सत्येन परिगृह्णाति स वीरः पुरुषोत्तमः ॥ (३९।२)

कृतार्था ह्य् अकृतार्थानां मित्राणां न भवन्ति ये । (४०।१)

तान् मृतान् अपि क्रव्यादः कृतघ्नान् नोपभुञ्जते ॥ (४०।२)

नूनं काञ्चनपृष्ठस्य विकृष्टस्य मया रणे । (४१।१)

द्रष्टुम् इच्छन्ति चापस्य रूपं विद्युद्गणोपमम् ॥ (४१।२)

घोरं ज्यातलनिर्घोषं क्रुद्धस्य मम संयुगे । (४२।१)

निर्घोषम् इव वज्रस्य पुनः संश्रोतुम् इच्छति ॥ (४२।२)

कामम् एवं गते ऽप्य् अस्य परिज्ञाते पराक्रमे । (४३।१)

त्वत्सहायस्य मे वीर न चिन्ता स्यान् नृपात्मज ॥ (४३।२)

यदर्थम् अयम् आरम्भः कृतः परपुरंजय । (४४।१)

समयं नाभिजानाति कृतार्थः प्लवगेश्वरः ॥ (४४।२)

वर्षासमयकालं तु प्रतिज्ञाय हरीश्वरः । (४५।१)

व्यतीतांश् चतुरो मासान् विहरन् नावबुध्यते ॥ (४५।२)

सामात्यपरिषत् क्रीडन् पानम् एवोपसेवते । (४६।१)

शोकदीनेषु नास्मासु सुग्रीवः कुरुते दयाम् ॥ (४६।२)

उच्यतां गच्छ सुग्रीवस् त्वया वत्स महाबल । (४७।१)

मम रोषस्य यद्रूपं ब्रूयाश् चैनम् इदं वचः ॥ (४७।२)

न च संकुचितः पन्था येन वाली हतो गतः । (४८।१)

समये तिष्ठ सुग्रीव मा वालिपथम् अन्वगाः ॥ (४८।२)

एक एव रणे वाली शरेण निहतो मया । (४९।१)

त्वां तु सत्याद् अतिक्रान्तं हनिष्यामि सबान्धवम् ॥ (४९।२)

तद् एवं विहिते कार्ये यद्धितं पुरुषर्षभ । (५०।१)

तत् तद् ब्रूहि नरश्रेष्ठ त्वर कालव्यतिक्रमः ॥ (५०।२)

कुरुष्व सत्यं मयि वानरेश्वर प्रतिश्रुतं धर्मम् अवेक्ष्य शाश्वतम् । (५१।१)

मा वालिनं प्रेत्य गतो यमक्षयं त्वम् अद्य पश्येर् मम चोदितैः शरैः ॥ (५१।२)

स पूर्वजं तीव्रविवृद्धकोपं लालप्यमानं प्रसमीक्ष्य दीनम् । (५२।१)

चकार तीव्रां मतिम् उग्रतेजा हरीश्वरमानववंशनाथः ॥ (५२।२)