रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 63

387 of 606 · 53 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततः प्रस्रवणं शैलं ते गत्वा चित्रकाननम् । (१।१)

tataḥ prasravaṇaṃ śailaṃ te gatvā citrakānanam |

1.2१.२

प्रणम्य शिरसा रामं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ (१।२)

praṇamya śirasā rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam ||

2.1२.१

युवराजं पुरस्कृत्य सुग्रीवम् अभिवाद्य च । (२।१)

yuvarājaṃ puraskṛtya sugrīvam abhivādya ca |

2.2२.२

प्रवृत्तम् अथ सीतायाः प्रवक्तुम् उपचक्रमुः ॥ (२।२)

pravṛttam atha sītāyāḥ pravaktum upacakramuḥ ||

3.1३.१

रावणान्तःपुरे रोधं राक्षसीभिश्च तर्जनम् । (३।१)

rāvaṇāntaḥpure rodhaṃ rākṣasībhiśca tarjanam |

3.2३.२

रामे समनुरागं च यश्चापि समयः कृतः ॥ (३।२)

rāme samanurāgaṃ ca yaścāpi samayaḥ kṛtaḥ ||

4.1४.१

एतद् आख्यान्ति ते सर्वे हरयो रामसंनिधौ । (४।१)

etad ākhyānti te sarve harayo rāmasaṃnidhau |

4.2४.२

वैदेहीम् अक्षतां श्रुत्वा रामस्तूत्तरम् अब्रवीत् ॥ (४।२)

vaidehīm akṣatāṃ śrutvā rāmastūttaram abravīt ||

5.1५.१

क्व सीता वर्तते देवी कथं च मयि वर्तते । (५।१)

kva sītā vartate devī kathaṃ ca mayi vartate |

5.2५.२

एतन्मे सर्वम् आख्यात वैदेहीं प्रति वानराः ॥ (५।२)

etanme sarvam ākhyāta vaidehīṃ prati vānarāḥ ||

6.1६.१

रामस्य गदितं श्रुत्वा हरयो रामसंनिधौ । (६।१)

rāmasya gaditaṃ śrutvā harayo rāmasaṃnidhau |

6.2६.२

चोदयन्ति हनूमन्तं सीतावृत्तान्तकोविदम् ॥ (६।२)

codayanti hanūmantaṃ sītāvṛttāntakovidam ||

7.1७.१

श्रुत्वा तु वचनं तेषां हनूमान्मारुतात्मजः । (७।१)

śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ hanūmānmārutātmajaḥ |

7.2७.२

उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः सीताया दर्शनं यथा ॥ (७।२)

uvāca vākyaṃ vākyajñaḥ sītāyā darśanaṃ yathā ||

8.1८.१

समुद्रं लङ्घयित्वाहं शतयोजनम् आयतम् । (८।१)

samudraṃ laṅghayitvāhaṃ śatayojanam āyatam |

8.2८.२

अगच्छं जानकीं सीतां मार्गमाणो दिदृक्षया ॥ (८।२)

agacchaṃ jānakīṃ sītāṃ mārgamāṇo didṛkṣayā ||

9.1९.१

तत्र लङ्केति नगरी रावणस्य दुरात्मनः । (९।१)

tatra laṅketi nagarī rāvaṇasya durātmanaḥ |

9.2९.२

दक्षिणस्य समुद्रस्य तीरे वसति दक्षिणे ॥ (९।२)

dakṣiṇasya samudrasya tīre vasati dakṣiṇe ||

10.1१०.१

तत्र दृष्टा मया सीता रावणान्तःपुरे सती । (१०।१)

tatra dṛṣṭā mayā sītā rāvaṇāntaḥpure satī |

10.2१०.२

संन्यस्य त्वयि जीवन्ती रामा राम मनोरथम् ॥ (१०।२)

saṃnyasya tvayi jīvantī rāmā rāma manoratham ||

11.1११.१

दृष्टा मे राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर् मुहुः । (११।१)

dṛṣṭā me rākṣasīmadhye tarjyamānā muhur muhuḥ |

11.2११.२

राक्षसीभिर् विरूपाभी रक्षिता प्रमदावने ॥ (११।२)

rākṣasībhir virūpābhī rakṣitā pramadāvane ||

12.1१२.१

दुःखम् आपद्यते देवी तवादुःखोचिता सती । (१२।१)

duḥkham āpadyate devī tavāduḥkhocitā satī |

12.2१२.२

रावणान्तःपुरे रुद्ध्वा राक्षसीभिः सुरक्षिता ॥ (१२।२)

rāvaṇāntaḥpure ruddhvā rākṣasībhiḥ surakṣitā ||

13.1१३.१

एकवेणीधरा दीना त्वयि चिन्तापरायणा । (१३।१)

ekaveṇīdharā dīnā tvayi cintāparāyaṇā |

13.2१३.२

अधःशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे ॥ (१३।२)

adhaḥśayyā vivarṇāṅgī padminīva himāgame ||

14.1१४.१

रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्यकृतनिश्चया । (१४।१)

rāvaṇād vinivṛttārthā martavyakṛtaniścayā |

14.2१४.२

देवी कथंचित् काकुत्स्थ त्वन्मना मार्गिता मया ॥ (१४।२)

devī kathaṃcit kākutstha tvanmanā mārgitā mayā ||

15.1१५.१

इक्ष्वाकुवंशविख्यातिं शनैः कीर्तयतानघ । (१५।१)

ikṣvākuvaṃśavikhyātiṃ śanaiḥ kīrtayatānagha |

15.2१५.२

स मया नरशार्दूल विश्वासम् उपपादिता ॥ (१५।२)

sa mayā naraśārdūla viśvāsam upapāditā ||

16.1१६.१

ततः संभाषिता देवी सर्वम् अर्थं च दर्शिता । (१६।१)

tataḥ saṃbhāṣitā devī sarvam arthaṃ ca darśitā |

16.2१६.२

रामसुग्रीवसख्यं च श्रुत्वा प्रीतिम् उपागता ॥ (१६।२)

rāmasugrīvasakhyaṃ ca śrutvā prītim upāgatā ||

17.1१७.१

नियतः समुदाचारो भक्तिश्चास्यास्तथा त्वयि । (१७।१)

niyataḥ samudācāro bhaktiścāsyāstathā tvayi |

17.2१७.२

एवं मया महाभागा दृष्टा जनकनन्दिनी । (१७।२)

evaṃ mayā mahābhāgā dṛṣṭā janakanandinī |

17.3१७.३

उग्रेण तपसा युक्ता त्वद्भक्त्या पुरुषर्षभ ॥ (१७।३)

ugreṇa tapasā yuktā tvadbhaktyā puruṣarṣabha ||

18.1१८.१

अभिज्ञानं च मे दत्तं यथावृत्तं तवान्तिके । (१८।१)

abhijñānaṃ ca me dattaṃ yathāvṛttaṃ tavāntike |

18.2१८.२

चित्रकूटे महाप्राज्ञ वायसं प्रति राघव ॥ (१८।२)

citrakūṭe mahāprājña vāyasaṃ prati rāghava ||

19.1१९.१

विज्ञाप्यश्च नरव्याघ्रो रामो वायुसुत त्वया । (१९।१)

vijñāpyaśca naravyāghro rāmo vāyusuta tvayā |

19.2१९.२

अखिलेनेह यद् दृष्टम् इति माम् आह जानकी ॥ (१९।२)

akhileneha yad dṛṣṭam iti mām āha jānakī ||

20.1२०.१

इदं चास्मै प्रदातव्यं यत्नात् सुपरिरक्षितम् । (२०।१)

idaṃ cāsmai pradātavyaṃ yatnāt suparirakṣitam |

20.2२०.२

ब्रुवता वचनान्येवं सुग्रीवस्योपशृण्वतः ॥ (२०।२)

bruvatā vacanānyevaṃ sugrīvasyopaśṛṇvataḥ ||

21.1२१.१

एष चूडामणिः श्रीमान्मया ते यत्नरक्षितः । (२१।१)

eṣa cūḍāmaṇiḥ śrīmānmayā te yatnarakṣitaḥ |

21.2२१.२

मनःशिलायास्तिलकस्तं स्मरस्वेति चाब्रवीत् ॥ (२१।२)

manaḥśilāyāstilakastaṃ smarasveti cābravīt ||

22.1२२.१

एष निर्यातितः श्रीमान्मया ते वारिसंभवः । (२२।१)

eṣa niryātitaḥ śrīmānmayā te vārisaṃbhavaḥ |

22.2२२.२

एतं दृष्ट्वा प्रमोदिष्ये व्यसने त्वाम् इवानघ ॥ (२२।२)

etaṃ dṛṣṭvā pramodiṣye vyasane tvām ivānagha ||

23.1२३.१

जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज । (२३।१)

jīvitaṃ dhārayiṣyāmi māsaṃ daśarathātmaja |

23.2२३.२

ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं रक्षसां वशम् आगता ॥ (२३।२)

ūrdhvaṃ māsānna jīveyaṃ rakṣasāṃ vaśam āgatā ||

24.1२४.१

इति माम् अब्रवीत् सीता कृशाङ्गी धर्मचारिणी । (२४।१)

iti mām abravīt sītā kṛśāṅgī dharmacāriṇī |

24.2२४.२

रावणान्तःपुरे रुद्धा मृगीवोत्फुल्ललोचना ॥ (२४।२)

rāvaṇāntaḥpure ruddhā mṛgīvotphullalocanā ||

25.1२५.१

एतद् एव मयाख्यातं सर्वं राघव यद् यथा । (२५।१)

etad eva mayākhyātaṃ sarvaṃ rāghava yad yathā |

25.2२५.२

सर्वथा सागरजले संतारः प्रविधीयताम् ॥ (२५।२)

sarvathā sāgarajale saṃtāraḥ pravidhīyatām ||

26.1२६.१

तौ जाताश्वासौ राजपुत्रौ विदित्वा तच्चाभिज्ञानं राघवाय प्रदाय । (२६।१)

tau jātāśvāsau rājaputrau viditvā taccābhijñānaṃ rāghavāya pradāya |

26.2२६.२

देव्या चाख्यातं सर्वम् एवानुपूर्व्याद् वाचा सम्पूर्णं वायुपुत्रः शशंस ॥ (२६।२)

devyā cākhyātaṃ sarvam evānupūrvyād vācā sampūrṇaṃ vāyuputraḥ śaśaṃsa ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 63

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit