रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 33

33 of 606 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

कृतोद्वाहे गते तस्मिन् ब्रह्मदत्ते च राघव । (१।१)

kṛtodvāhe gate tasmin brahmadatte ca rāghava |

1.2१.२

अपुत्रः पुत्रलाभाय पौत्रीम् इष्टिम् अकल्पयत् ॥ (१।२)

aputraḥ putralābhāya pautrīm iṣṭim akalpayat ||

2.1२.१

इष्ट्यां तु वर्तमानायां कुशनाभं महीपतिम् । (२।१)

iṣṭyāṃ tu vartamānāyāṃ kuśanābhaṃ mahīpatim |

2.2२.२

उवाच परमप्रीतः कुशो ब्रह्मसुतस् तदा ॥ (२।२)

uvāca paramaprītaḥ kuśo brahmasutas tadā ||

3.1३.१

पुत्रस् ते सदृशः पुत्र भविष्यति सुधार्मिकः । (३।१)

putras te sadṛśaḥ putra bhaviṣyati sudhārmikaḥ |

3.2३.२

गाधिं प्राप्स्यसि तेन त्वं कीर्तिं लोके च शाश्वतीम् ॥ (३।२)

gādhiṃ prāpsyasi tena tvaṃ kīrtiṃ loke ca śāśvatīm ||

4.1४.१

एवम् उक्त्वा कुशो राम कुशनाभं महीपतिम् । (४।१)

evam uktvā kuśo rāma kuśanābhaṃ mahīpatim |

4.2४.२

जगामाकाशम् आविश्य ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥ (४।२)

jagāmākāśam āviśya brahmalokaṃ sanātanam ||

5.1५.१

कस्यचित् त्व् अथ कालस्य कुशनाभस्य धीमतः । (५।१)

kasyacit tv atha kālasya kuśanābhasya dhīmataḥ |

5.2५.२

जज्ञे परमधर्मिष्ठो गाधिर् इत्य् एव नामतः ॥ (५।२)

jajñe paramadharmiṣṭho gādhir ity eva nāmataḥ ||

6.1६.१

स पिता मम काकुत्स्थ गाधिः परमधार्मिकः । (६।१)

sa pitā mama kākutstha gādhiḥ paramadhārmikaḥ |

6.2६.२

कुशवंशप्रसूतो ऽस्मि कौशिको रघुनन्दन ॥ (६।२)

kuśavaṃśaprasūto 'smi kauśiko raghunandana ||

7.1७.१

पूर्वजा भगिनी चापि मम राघव सुव्रता । (७।१)

pūrvajā bhaginī cāpi mama rāghava suvratā |

7.2७.२

नाम्ना सत्यवती नाम ऋचीके प्रतिपादिता ॥ (७।२)

nāmnā satyavatī nāma ṛcīke pratipāditā ||

8.1८.१

सशरीरा गता स्वर्गं भर्तारम् अनुवर्तिनी । (८।१)

saśarīrā gatā svargaṃ bhartāram anuvartinī |

8.2८.२

कौशिकी परमोदारा सा प्रवृत्ता महानदी ॥ (८।२)

kauśikī paramodārā sā pravṛttā mahānadī ||

9.1९.१

दिव्या पुण्योदका रम्या हिमवन्तम् उपाश्रिता । (९।१)

divyā puṇyodakā ramyā himavantam upāśritā |

9.2९.२

लोकस्य हितकामार्थं प्रवृत्ता भगिनी मम ॥ (९।२)

lokasya hitakāmārthaṃ pravṛttā bhaginī mama ||

10.1१०.१

ततो ऽहं हिमवत्पार्श्वे वसामि नियतः सुखम् । (१०।१)

tato 'haṃ himavatpārśve vasāmi niyataḥ sukham |

10.2१०.२

भगिन्याः स्नेहसंयुक्तः कौशिक्या रघुनन्दन ॥ (१०।२)

bhaginyāḥ snehasaṃyuktaḥ kauśikyā raghunandana ||

11.1११.१

सा तु सत्यवती पुण्या सत्ये धर्मे प्रतिष्ठिता । (११।१)

sā tu satyavatī puṇyā satye dharme pratiṣṭhitā |

11.2११.२

पतिव्रता महाभागा कौशिकी सरितां वरा ॥ (११।२)

pativratā mahābhāgā kauśikī saritāṃ varā ||

12.1१२.१

अहं हि नियमाद् राम हित्वा तां समुपागतः । (१२।१)

ahaṃ hi niyamād rāma hitvā tāṃ samupāgataḥ |

12.2१२.२

सिद्धाश्रमम् अनुप्राप्य सिद्धो ऽस्मि तव तेजसा ॥ (१२।२)

siddhāśramam anuprāpya siddho 'smi tava tejasā ||

13.1१३.१

एषा राम ममोत्पत्तिः स्वस्य वंशस्य कीर्तिता । (१३।१)

eṣā rāma mamotpattiḥ svasya vaṃśasya kīrtitā |

13.2१३.२

देशस्य च महाबाहो यन् मां त्वं परिपृच्छसि ॥ (१३।२)

deśasya ca mahābāho yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi ||

14.1१४.१

गतो ऽर्धरात्रः काकुत्स्थ कथाः कथयतो मम । (१४।१)

gato 'rdharātraḥ kākutstha kathāḥ kathayato mama |

14.2१४.२

निद्राम् अभ्येहि भद्रं ते मा भूद् विघ्नो ऽध्वनीह नः ॥ (१४।२)

nidrām abhyehi bhadraṃ te mā bhūd vighno 'dhvanīha naḥ ||

15.1१५.१

निष्पन्दास् तरवः सर्वे निलीना मृगपक्षिणः । (१५।१)

niṣpandās taravaḥ sarve nilīnā mṛgapakṣiṇaḥ |

15.2१५.२

नैशेन तमसा व्याप्ता दिशश् च रघुनन्दन ॥ (१५।२)

naiśena tamasā vyāptā diśaś ca raghunandana ||

16.1१६.१

शनैर् वियुज्यते संध्या नभो नेत्रैर् इवावृतम् । (१६।१)

śanair viyujyate saṃdhyā nabho netrair ivāvṛtam |

16.2१६.२

नक्षत्रतारागहनं ज्योतिर्भिर् अवभासते ॥ (१६।२)

nakṣatratārāgahanaṃ jyotirbhir avabhāsate ||

17.1१७.१

उत्तिष्ठति च शीतांशुः शशी लोकतमोनुदः । (१७।१)

uttiṣṭhati ca śītāṃśuḥ śaśī lokatamonudaḥ |

17.2१७.२

ह्लादयन् प्राणिनां लोके मनांसि प्रभया विभो ॥ (१७।२)

hlādayan prāṇināṃ loke manāṃsi prabhayā vibho ||

18.1१८.१

नैशानि सर्वभूतानि प्रचरन्ति ततस् ततः । (१८।१)

naiśāni sarvabhūtāni pracaranti tatas tataḥ |

18.2१८.२

यक्षराक्षससंघाश् च रौद्राश् च पिशिताशनाः ॥ (१८।२)

yakṣarākṣasasaṃghāś ca raudrāś ca piśitāśanāḥ ||

19.1१९.१

एवम् उक्त्वा महातेजा विरराम महामुनिः । (१९।१)

evam uktvā mahātejā virarāma mahāmuniḥ |

19.2१९.२

साधु साध्व् इति तं सर्वे मुनयो ह्य् अभ्यपूजयन् ॥ (१९।२)

sādhu sādhv iti taṃ sarve munayo hy abhyapūjayan ||

20.1२०.१

रामो ऽपि सह सौमित्रिः किंचिद् आगतविस्मयः । (२०।१)

rāmo 'pi saha saumitriḥ kiṃcid āgatavismayaḥ |

20.2२०.२

प्रशस्य मुनिशार्दूलं निद्रां समुपसेवते ॥ (२०।२)

praśasya muniśārdūlaṃ nidrāṃ samupasevate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 33

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit