Rām, 1, 33
Select a line for its word-by-word analysis.
कृतोद्वाहे गते तस्मिन् ब्रह्मदत्ते च राघव । (१।१)
kṛtodvāhe gate tasmin brahmadatte ca rāghava |
अपुत्रः पुत्रलाभाय पौत्रीम् इष्टिम् अकल्पयत् ॥ (१।२)
aputraḥ putralābhāya pautrīm iṣṭim akalpayat ||
पुत्रस् ते सदृशः पुत्र भविष्यति सुधार्मिकः । (३।१)
putras te sadṛśaḥ putra bhaviṣyati sudhārmikaḥ |
गाधिं प्राप्स्यसि तेन त्वं कीर्तिं लोके च शाश्वतीम् ॥ (३।२)
gādhiṃ prāpsyasi tena tvaṃ kīrtiṃ loke ca śāśvatīm ||
कस्यचित् त्व् अथ कालस्य कुशनाभस्य धीमतः । (५।१)
kasyacit tv atha kālasya kuśanābhasya dhīmataḥ |
जज्ञे परमधर्मिष्ठो गाधिर् इत्य् एव नामतः ॥ (५।२)
jajñe paramadharmiṣṭho gādhir ity eva nāmataḥ ||
ततो ऽहं हिमवत्पार्श्वे वसामि नियतः सुखम् । (१०।१)
tato 'haṃ himavatpārśve vasāmi niyataḥ sukham |
भगिन्याः स्नेहसंयुक्तः कौशिक्या रघुनन्दन ॥ (१०।२)
bhaginyāḥ snehasaṃyuktaḥ kauśikyā raghunandana ||
सा तु सत्यवती पुण्या सत्ये धर्मे प्रतिष्ठिता । (११।१)
sā tu satyavatī puṇyā satye dharme pratiṣṭhitā |
सिद्धाश्रमम् अनुप्राप्य सिद्धो ऽस्मि तव तेजसा ॥ (१२।२)
siddhāśramam anuprāpya siddho 'smi tava tejasā ||
एषा राम ममोत्पत्तिः स्वस्य वंशस्य कीर्तिता । (१३।१)
eṣā rāma mamotpattiḥ svasya vaṃśasya kīrtitā |
देशस्य च महाबाहो यन् मां त्वं परिपृच्छसि ॥ (१३।२)
deśasya ca mahābāho yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi ||
गतो ऽर्धरात्रः काकुत्स्थ कथाः कथयतो मम । (१४।१)
gato 'rdharātraḥ kākutstha kathāḥ kathayato mama |
निद्राम् अभ्येहि भद्रं ते मा भूद् विघ्नो ऽध्वनीह नः ॥ (१४।२)
nidrām abhyehi bhadraṃ te mā bhūd vighno 'dhvanīha naḥ ||
निष्पन्दास् तरवः सर्वे निलीना मृगपक्षिणः । (१५।१)
niṣpandās taravaḥ sarve nilīnā mṛgapakṣiṇaḥ |
शनैर् वियुज्यते संध्या नभो नेत्रैर् इवावृतम् । (१६।१)
śanair viyujyate saṃdhyā nabho netrair ivāvṛtam |
ह्लादयन् प्राणिनां लोके मनांसि प्रभया विभो ॥ (१७।२)
hlādayan prāṇināṃ loke manāṃsi prabhayā vibho ||
यक्षराक्षससंघाश् च रौद्राश् च पिशिताशनाः ॥ (१८।२)
yakṣarākṣasasaṃghāś ca raudrāś ca piśitāśanāḥ ||
साधु साध्व् इति तं सर्वे मुनयो ह्य् अभ्यपूजयन् ॥ (१९।२)
sādhu sādhv iti taṃ sarve munayo hy abhyapūjayan ||
रामो ऽपि सह सौमित्रिः किंचिद् आगतविस्मयः । (२०।१)
rāmo 'pi saha saumitriḥ kiṃcid āgatavismayaḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.