रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 33

109 of 606 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

महामात्रवचः श्रुत्वा रामो दशरथं तदा । (१।१)

mahāmātravacaḥ śrutvā rāmo daśarathaṃ tadā |

1.2१.२

अन्वभाषत वाक्यं तु विनयज्ञो विनीतवत् ॥ (१।२)

anvabhāṣata vākyaṃ tu vinayajño vinītavat ||

2.1२.१

त्यक्तभोगस्य मे राजन् वने वन्येन जीवतः । (२।१)

tyaktabhogasya me rājan vane vanyena jīvataḥ |

2.2२.२

किं कार्यम् अनुयात्रेण त्यक्तसङ्गस्य सर्वतः ॥ (२।२)

kiṃ kāryam anuyātreṇa tyaktasaṅgasya sarvataḥ ||

3.1३.१

यो हि दत्त्वा द्विपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः । (३।१)

yo hi dattvā dvipaśreṣṭhaṃ kakṣyāyāṃ kurute manaḥ |

3.2३.२

रज्जुस्नेहेन किं तस्य त्यजतः कुञ्जरोत्तमम् ॥ (३।२)

rajjusnehena kiṃ tasya tyajataḥ kuñjarottamam ||

4.1४.१

तथा मम सतां श्रेष्ठ किं ध्वजिन्या जगत्पते । (४।१)

tathā mama satāṃ śreṣṭha kiṃ dhvajinyā jagatpate |

4.2४.२

सर्वाण्य् एवानुजानामि चीराण्य् एवानयन्तु मे ॥ (४।२)

sarvāṇy evānujānāmi cīrāṇy evānayantu me ||

5.1५.१

खनित्रपिटके चोभे ममानयत गच्छतः । (५।१)

khanitrapiṭake cobhe mamānayata gacchataḥ |

5.2५.२

चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वसतो मम ॥ (५।२)

caturdaśa vane vāsaṃ varṣāṇi vasato mama ||

6.1६.१

अथ चीराणि कैकेयी स्वयम् आहृत्य राघवम् । (६।१)

atha cīrāṇi kaikeyī svayam āhṛtya rāghavam |

6.2६.२

उवाच परिधत्स्वेति जनौघे निरपत्रपा ॥ (६।२)

uvāca paridhatsveti janaughe nirapatrapā ||

7.1७.१

स चीरे पुरुषव्याघ्रः कैकेय्याः प्रतिगृह्य ते । (७।१)

sa cīre puruṣavyāghraḥ kaikeyyāḥ pratigṛhya te |

7.2७.२

सूक्ष्मवस्त्रम् अवक्षिप्य मुनिवस्त्राण्य् अवस्त ह ॥ (७।२)

sūkṣmavastram avakṣipya munivastrāṇy avasta ha ||

8.1८.१

लक्ष्मणश् चापि तत्रैव विहाय वसने शुभे । (८।१)

lakṣmaṇaś cāpi tatraiva vihāya vasane śubhe |

8.2८.२

तापसाच् छादने चैव जग्राह पितुर् अग्रतः ॥ (८।२)

tāpasāc chādane caiva jagrāha pitur agrataḥ ||

9.1९.१

अथात्मपरिधानार्थं सीता कौशेयवासिनी । (९।१)

athātmaparidhānārthaṃ sītā kauśeyavāsinī |

9.2९.२

समीक्ष्य चीरं संत्रस्ता पृषती वागुराम् इव ॥ (९।२)

samīkṣya cīraṃ saṃtrastā pṛṣatī vāgurām iva ||

10.1१०.१

सा व्यपत्रपमाणेव प्रतिगृह्य च दुर्मनाः । (१०।१)

sā vyapatrapamāṇeva pratigṛhya ca durmanāḥ |

10.2१०.२

गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारम् इदम् अब्रवीत् । (१०।२)

gandharvarājapratimaṃ bhartāram idam abravīt |

10.3१०.३

कथं नु चीरं बध्नन्ति मुनयो वनवासिनः ॥ (१०।३)

kathaṃ nu cīraṃ badhnanti munayo vanavāsinaḥ ||

11.1११.१

कृत्वा कण्ठे च सा चीरम् एकम् आदाय पाणिना । (११।१)

kṛtvā kaṇṭhe ca sā cīram ekam ādāya pāṇinā |

11.2११.२

तस्थौ ह्य् अकुशला तत्र व्रीडिता जनकात्मजा ॥ (११।२)

tasthau hy akuśalā tatra vrīḍitā janakātmajā ||

12.1१२.१

तस्यास् तत् क्षिप्रम् आगम्य रामो धर्मभृतां वरः । (१२।१)

tasyās tat kṣipram āgamya rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ |

12.2१२.२

चीरं बबन्ध सीतायाः कौशेयस्योपरि स्वयम् ॥ (१२।२)

cīraṃ babandha sītāyāḥ kauśeyasyopari svayam ||

13.1१३.१

तस्यां चीरं वसानायां नाथवत्याम् अनाथवत् । (१३।१)

tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyām anāthavat |

13.2१३.२

प्रचुक्रोश जनः सर्वो धिक् त्वां दशरथं त्व् इति ॥ (१३।२)

pracukrośa janaḥ sarvo dhik tvāṃ daśarathaṃ tv iti ||

14.1१४.१

स निःश्वस्योष्णम् ऐक्ष्वाकस् तां भार्याम् इदम् अब्रवीत् । (१४।१)

sa niḥśvasyoṣṇam aikṣvākas tāṃ bhāryām idam abravīt |

14.2१४.२

कैकेयि कुशचीरेण न सीता गन्तुम् अर्हति ॥ (१४।२)

kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantum arhati ||

15.1१५.१

ननु पर्याप्तम् एतत् ते पापे रामविवासनम् । (१५।१)

nanu paryāptam etat te pāpe rāmavivāsanam |

15.2१५.२

किम् एभिः कृपणैर् भूयः पातकैर् अपि ते कृतैः ॥ (१५।२)

kim ebhiḥ kṛpaṇair bhūyaḥ pātakair api te kṛtaiḥ ||

16.1१६.१

एवं ब्रुवन्तं पितरं रामः सम्प्रस्थितो वनम् । (१६।१)

evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmaḥ samprasthito vanam |

16.2१६.२

अवाक्शिरसम् आसीनम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१६।२)

avākśirasam āsīnam idaṃ vacanam abravīt ||

17.1१७.१

इयं धार्मिक कौसल्या मम माता यशस्विनी । (१७।१)

iyaṃ dhārmika kausalyā mama mātā yaśasvinī |

17.2१७.२

वृद्धा चाक्षुद्रशीला च न च त्वां देवगर्हिते ॥ (१७।२)

vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ devagarhite ||

18.1१८.१

मया विहीनां वरद प्रपन्नां शोकसागरम् । (१८।१)

mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram |

18.2१८.२

अदृष्टपूर्वव्यसनां भूयः संमन्तुम् अर्हसि ॥ (१८।२)

adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyaḥ saṃmantum arhasi ||

19.1१९.१

इमां महेन्द्रोपमजातगर्भिणीं तथा विधातुं जननीं ममार्हसि । (१९।१)

imāṃ mahendropamajātagarbhiṇīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi |

19.2१९.२

यथा वनस्थे मयि शोककर्शिता न जीवितं न्यस्य यमक्षयं व्रजेत् ॥ (१९।२)

yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 33

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit