रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 98

604 of 606 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ते दूता रामवाक्येन चोदिता लघुविक्रमाः । (१।१)

te dūtā rāmavākyena coditā laghuvikramāḥ |

1.2१.२

प्रजग्मुर् मधुरां शीघ्रं चक्रुर् वासं न चाध्वनि ॥ (१।२)

prajagmur madhurāṃ śīghraṃ cakrur vāsaṃ na cādhvani ||

2.1२.१

ततस्त्रिभिर् अहोरात्रैः सम्प्राप्य मधुराम् अथ । (२।१)

tatastribhir ahorātraiḥ samprāpya madhurām atha |

2.2२.२

शत्रुघ्नाय यथावृत्तम् आचख्युः सर्वम् एव तत् ॥ (२।२)

śatrughnāya yathāvṛttam ācakhyuḥ sarvam eva tat ||

3.1३.१

लक्ष्मणस्य परित्यागं प्रतिज्ञां राघवस्य च । (३।१)

lakṣmaṇasya parityāgaṃ pratijñāṃ rāghavasya ca |

3.2३.२

पुत्रयोर् अभिषेकं च पौरानुगमनं तथा ॥ (३।२)

putrayor abhiṣekaṃ ca paurānugamanaṃ tathā ||

4.1४.१

कुशस्य नगरी रम्या विन्ध्यपर्वतरोधसि । (४।१)

kuśasya nagarī ramyā vindhyaparvatarodhasi |

4.2४.२

कुशावतीति नाम्ना सा कृता रामेण धीमता ॥ (४।२)

kuśāvatīti nāmnā sā kṛtā rāmeṇa dhīmatā ||

5.1५.१

श्राविता च पुरी रम्या श्रावतीति लवस्य च । (५।१)

śrāvitā ca purī ramyā śrāvatīti lavasya ca |

5.2५.२

अयोध्यां विजनां चैव भरतं राघवानुगम् ॥ (५।२)

ayodhyāṃ vijanāṃ caiva bharataṃ rāghavānugam ||

6.1६.१

एवं सर्वं निवेद्याशु शत्रुघ्नाय महात्मने । (६।१)

evaṃ sarvaṃ nivedyāśu śatrughnāya mahātmane |

6.2६.२

विरेमुस्ते ततो दूतास्त्वर राजन्न् इति ब्रुवन् ॥ (६।२)

viremuste tato dūtāstvara rājann iti bruvan ||

7.1७.१

श्रुत्वा तं घोरसंकाशं कुलक्षयम् उपस्थितम् । (७।१)

śrutvā taṃ ghorasaṃkāśaṃ kulakṣayam upasthitam |

7.2७.२

प्रकृतीस्तु समानीय काञ्चनं च पुरोहितम् ॥ (७।२)

prakṛtīstu samānīya kāñcanaṃ ca purohitam ||

8.1८.१

तेषां सर्वं यथावृत्तम् आख्याय रघुनन्दनः । (८।१)

teṣāṃ sarvaṃ yathāvṛttam ākhyāya raghunandanaḥ |

8.2८.२

आत्मनश्च विपर्यासं भविष्यं भ्रातृभिः सह ॥ (८।२)

ātmanaśca viparyāsaṃ bhaviṣyaṃ bhrātṛbhiḥ saha ||

9.1९.१

ततः पुत्रद्वयं वीरः सो ऽभ्यषिञ्चन्नराधिपः । (९।१)

tataḥ putradvayaṃ vīraḥ so 'bhyaṣiñcannarādhipaḥ |

9.2९.२

सुबाहुर् मधुरां लेभे शत्रुघाती च वैदिशम् ॥ (९।२)

subāhur madhurāṃ lebhe śatrughātī ca vaidiśam ||

10.1१०.१

द्विधाकृत्वा तु तां सेनां माधुरीं पुत्रयोर् द्वयोः । (१०।१)

dvidhākṛtvā tu tāṃ senāṃ mādhurīṃ putrayor dvayoḥ |

10.2१०.२

धनधान्यसमायुक्तौ स्थापयामास पार्थिवौ ॥ (१०।२)

dhanadhānyasamāyuktau sthāpayāmāsa pārthivau ||

11.1११.१

ततो विसृज्य राजानं वैदिशे शत्रुघातिनम् । (११।१)

tato visṛjya rājānaṃ vaidiśe śatrughātinam |

11.2११.२

जगाम त्वरितो ऽयोध्यां रथेनैकेन राघवः ॥ (११।२)

jagāma tvarito 'yodhyāṃ rathenaikena rāghavaḥ ||

12.1१२.१

स ददर्श महात्मानं ज्वलन्तम् इव पावकम् । (१२।१)

sa dadarśa mahātmānaṃ jvalantam iva pāvakam |

12.2१२.२

क्षौमसूक्ष्माम्बरधरं मुनिभिः सार्धम् अक्षयैः ॥ (१२।२)

kṣaumasūkṣmāmbaradharaṃ munibhiḥ sārdham akṣayaiḥ ||

13.1१३.१

सो ऽभिवाद्य ततो रामं प्राञ्जलिः प्रयतेन्द्रियः । (१३।१)

so 'bhivādya tato rāmaṃ prāñjaliḥ prayatendriyaḥ |

13.2१३.२

उवाच वाक्यं धर्मज्ञो धर्मम् एवानुचिन्तयन् ॥ (१३।२)

uvāca vākyaṃ dharmajño dharmam evānucintayan ||

14.1१४.१

कृत्वाभिषेकं सुतयोर् युक्तं राघवयोर् धनैः । (१४।१)

kṛtvābhiṣekaṃ sutayor yuktaṃ rāghavayor dhanaiḥ |

14.2१४.२

तवानुगमने राजन् विद्धि मां कृतनिश्चयम् ॥ (१४।२)

tavānugamane rājan viddhi māṃ kṛtaniścayam ||

15.1१५.१

न चान्यद् अत्र वक्तव्यं दुस्तरं तव शासनम् । (१५।१)

na cānyad atra vaktavyaṃ dustaraṃ tava śāsanam |

15.2१५.२

त्यक्तुं नार्हसि मां वीर भक्तिमन्तं विशेषतः ॥ (१५।२)

tyaktuṃ nārhasi māṃ vīra bhaktimantaṃ viśeṣataḥ ||

16.1१६.१

तस्य तां बुद्धिम् अक्लीबां विज्ञाय रघुनन्दनः । (१६।१)

tasya tāṃ buddhim aklībāṃ vijñāya raghunandanaḥ |

16.2१६.२

बाढम् इत्येव शत्रुघ्नं रामो वचनम् अब्रवीत् ॥ (१६।२)

bāḍham ityeva śatrughnaṃ rāmo vacanam abravīt ||

17.1१७.१

तस्य वाक्यस्य वाक्यान्ते वानराः कामरूपिणः । (१७।१)

tasya vākyasya vākyānte vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ |

17.2१७.२

ऋक्षराक्षससंघाश्च समापेतुर् अनेकशः ॥ (१७।२)

ṛkṣarākṣasasaṃghāśca samāpetur anekaśaḥ ||

18.1१८.१

देवपुत्रा ऋषिसुता गन्धर्वाणां सुतास्तथा । (१८।१)

devaputrā ṛṣisutā gandharvāṇāṃ sutāstathā |

18.2१८.२

रामक्षयं विदित्वा ते सर्व एव समागताः ॥ (१८।२)

rāmakṣayaṃ viditvā te sarva eva samāgatāḥ ||

19.1१९.१

ते रामम् अभिवाद्याहुः सर्व एव समागताः । (१९।१)

te rāmam abhivādyāhuḥ sarva eva samāgatāḥ |

19.2१९.२

तवानुगमने राजन् सम्प्राप्ताः स्म महायशः ॥ (१९।२)

tavānugamane rājan samprāptāḥ sma mahāyaśaḥ ||

20.1२०.१

यदि राम विनास्माभिर् गच्छेस्त्वं पुरुषर्षभ । (२०।१)

yadi rāma vināsmābhir gacchestvaṃ puruṣarṣabha |

20.2२०.२

यमदण्डम् इवोद्यम्य त्वया स्म विनिपातिताः ॥ (२०।२)

yamadaṇḍam ivodyamya tvayā sma vinipātitāḥ ||

21.1२१.१

एवं तेषां वचः श्रुत्वा ऋक्षवानररक्षसाम् । (२१।१)

evaṃ teṣāṃ vacaḥ śrutvā ṛkṣavānararakṣasām |

21.2२१.२

विभीषणम् अथोवाच मधुरं श्लक्ष्णया गिरा ॥ (२१।२)

vibhīṣaṇam athovāca madhuraṃ ślakṣṇayā girā ||

22.1२२.१

यावत् प्रजा धरिष्यन्ति तावत् त्वं वै विभीषण । (२२।१)

yāvat prajā dhariṣyanti tāvat tvaṃ vai vibhīṣaṇa |

22.2२२.२

राक्षसेन्द्र महावीर्य लङ्कास्थः स्वं धरिष्यसि ॥ (२२।२)

rākṣasendra mahāvīrya laṅkāsthaḥ svaṃ dhariṣyasi ||

23.1२३.१

प्रजाः संरक्ष धर्मेण नोत्तरं वक्तुम् अर्हसि ॥ (२३।१)

prajāḥ saṃrakṣa dharmeṇa nottaraṃ vaktum arhasi ||

24.1२४.१

तम् एवम् उक्त्वा काकुत्स्थो हनूमन्तम् अथाब्रवीत् । (२४।१)

tam evam uktvā kākutstho hanūmantam athābravīt |

24.2२४.२

जीविते कृतबुद्धिस्त्वं मा प्रतिज्ञां विलोपय ॥ (२४।२)

jīvite kṛtabuddhistvaṃ mā pratijñāṃ vilopaya ||

25.1२५.१

मत्कथाः प्रचरिष्यन्ति यावल्लोके हरीश्वर । (२५।१)

matkathāḥ pracariṣyanti yāvalloke harīśvara |

25.2२५.२

तावत् त्वं धारयन् प्राणान् प्रतिज्ञाम् अनुपालय ॥ (२५।२)

tāvat tvaṃ dhārayan prāṇān pratijñām anupālaya ||

26.1२६.१

तथैवम् उक्त्वा काकुत्स्थः सर्वांस्तान् ऋक्षवानरान् । (२६।१)

tathaivam uktvā kākutsthaḥ sarvāṃstān ṛkṣavānarān |

26.2२६.२

मया सार्धं प्रयातेति तदा तान् राघवो ऽब्रवीत् ॥ (२६।२)

mayā sārdhaṃ prayāteti tadā tān rāghavo 'bravīt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 98

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit