श्रुत्वा तु पितरं वृत्तं भ्रातरौ च विवासितौ । (१।१)

भरतो दुःखसंतप्त इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

किं नु कार्यं हतस्येह मम राज्येन शोचतः । (२।१)

विहीनस्याथ पित्रा च भ्रात्रा पितृसमेन च ॥ (२।२)

दुःखे मे दुःखम् अकरोर् व्रणे क्षारम् इवादधाः । (३।१)

राजानं प्रेतभावस्थं कृत्वा रामं च तापसम् ॥ (३।२)

कुलस्य त्वम् अभावाय कालरात्रिर् इवागता । (४।१)

अङ्गारम् उपगूह्य स्म पिता मे नावबुद्धवान् ॥ (४।२)

कौसल्या च सुमित्रा च पुत्रशोकाभिपीडिते । (५।१)

दुष्करं यदि जीवेतां प्राप्य त्वां जननीं मम ॥ (५।२)

ननु त्व् आर्यो ऽपि धर्मात्मा त्वयि वृत्तिम् अनुत्तमाम् । (६।१)

वर्तते गुरुवृत्तिज्ञो यथा मातरि वर्तते ॥ (६।२)

तथा ज्येष्ठा हि मे माता कौसल्या दीर्घदर्शिनी । (७।१)

त्वयि धर्मं समास्थाय भगिन्याम् इव वर्तते ॥ (७।२)

तस्याः पुत्रं कृतात्मानं चीरवल्कलवाससम् । (८।१)

प्रस्थाप्य वनवासाय कथं पापे न शोचसि ॥ (८।२)

अपापदर्शिनं शूरं कृतात्मानं यशस्विनम् । (९।१)

प्रव्राज्य चीरवसनं किं नु पश्यसि कारणम् ॥ (९।२)

लुब्धाया विदितो मन्ये न ते ऽहं राघवं प्रति । (१०।१)

तथा ह्य् अनर्थो राज्यार्थं त्वया नीतो महान् अयम् ॥ (१०।२)

अहं हि पुरुषव्याघ्राव् अपश्यन् रामलक्ष्मणौ । (११।१)

केन शक्तिप्रभावेन राज्यं रक्षितुम् उत्सहे ॥ (११।२)

तं हि नित्यं महाराजो बलवन्तं महाबलः । (१२।१)

अपाश्रितो ऽभूद् धर्मात्मा मेरुर् मेरुवनं यथा ॥ (१२।२)

सो ऽहं कथम् इमं भारं महाधुर्यसमुद्यतम् । (१३।१)

दम्यो धुरम् इवासाद्य सहेयं केन चौजसा ॥ (१३।२)

अथवा मे भवेच् छक्तिर् योगैर् बुद्धिबलेन वा । (१४।१)

सकामां न करिष्यामि त्वाम् अहं पुत्रगर्धिनीम् । (१४।२)

निवर्तयिष्यामि वनाद् भ्रातरं स्वजनप्रियम् ॥ (१४।३)

इत्य् एवम् उक्त्वा भरतो महात्मा प्रियेतरैर् वाक्यगणैस् तुदंस् ताम् । (१५।१)

शोकातुरश् चापि ननाद भूयः सिंहो यथा पर्वतगह्वरस्थः ॥ (१५।२)