रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 59

317 of 606 · 42 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततः कृतोदकं स्नातं तं गृध्रं हरियूथपाः । (१।१)

tataḥ kṛtodakaṃ snātaṃ taṃ gṛdhraṃ hariyūthapāḥ |

1.2१.२

उपविष्टा गिरौ दुर्गे परिवार्य समन्ततः ॥ (१।२)

upaviṣṭā girau durge parivārya samantataḥ ||

2.1२.१

तम् अङ्गदम् उपासीनं तैः सर्वैर् हरिभिर् वृतम् । (२।१)

tam aṅgadam upāsīnaṃ taiḥ sarvair haribhir vṛtam |

2.2२.२

जनितप्रत्ययो हर्षात् संपातिः पुनर् अब्रवीत् ॥ (२।२)

janitapratyayo harṣāt saṃpātiḥ punar abravīt ||

3.1३.१

कृत्वा निःशब्दम् एकाग्राः शृण्वन्तु हरयो मम । (३।१)

kṛtvā niḥśabdam ekāgrāḥ śṛṇvantu harayo mama |

3.2३.२

तत्त्वं संकीर्तयिष्यामि यथा जानामि मैथिलीम् ॥ (३।२)

tattvaṃ saṃkīrtayiṣyāmi yathā jānāmi maithilīm ||

4.1४.१

अस्य विन्ध्यस्य शिखरे पतितो ऽस्मि पुरा वने । (४।१)

asya vindhyasya śikhare patito 'smi purā vane |

4.2४.२

सूर्यातपपरीताङ्गो निर्दग्धः सूर्यरश्मिभिः ॥ (४।२)

sūryātapaparītāṅgo nirdagdhaḥ sūryaraśmibhiḥ ||

5.1५.१

लब्धसंज्ञस्तु षड्रात्राद् विवशो विह्वलन्न् इव । (५।१)

labdhasaṃjñastu ṣaḍrātrād vivaśo vihvalann iva |

5.2५.२

वीक्षमाणो दिशः सर्वा नाभिजानामि किंचन ॥ (५।२)

vīkṣamāṇo diśaḥ sarvā nābhijānāmi kiṃcana ||

6.1६.१

ततस्तु सागराञ् शैलान्नदीः सर्वाः सरांसि च । (६।१)

tatastu sāgarāñ śailānnadīḥ sarvāḥ sarāṃsi ca |

6.2६.२

वनान्यटविदेशांश्च समीक्ष्य मतिर् आगमत् ॥ (६।२)

vanānyaṭavideśāṃśca samīkṣya matir āgamat ||

7.1७.१

हृष्टपक्षिगणाकीर्णः कन्दरान्तरकूटवान् । (७।१)

hṛṣṭapakṣigaṇākīrṇaḥ kandarāntarakūṭavān |

7.2७.२

दक्षिणस्योदधेस्तीरे विन्ध्यो ऽयम् इति निश्चितः ॥ (७।२)

dakṣiṇasyodadhestīre vindhyo 'yam iti niścitaḥ ||

8.1८.१

आसीच्चात्राश्रमं पुण्यं सुरैर् अपि सुपूजितम् । (८।१)

āsīccātrāśramaṃ puṇyaṃ surair api supūjitam |

8.2८.२

ऋषिर् निशाकरो नाम यस्मिन्न् उग्रतपाभवत् ॥ (८।२)

ṛṣir niśākaro nāma yasminn ugratapābhavat ||

9.1९.१

अष्टौ वर्षसहस्राणि तेनास्मिन्न् ऋषिणा विना । (९।१)

aṣṭau varṣasahasrāṇi tenāsminn ṛṣiṇā vinā |

9.2९.२

वसतो मम धर्मज्ञाः स्वर्गते तु निशाकरे ॥ (९।२)

vasato mama dharmajñāḥ svargate tu niśākare ||

10.1१०.१

अवतीर्य च विन्ध्याग्रात् कृच्छ्रेण विषमाच्छनैः । (१०।१)

avatīrya ca vindhyāgrāt kṛcchreṇa viṣamācchanaiḥ |

10.2१०.२

तीक्ष्णदर्भां वसुमतीं दुःखेन पुनर् आगतः ॥ (१०।२)

tīkṣṇadarbhāṃ vasumatīṃ duḥkhena punar āgataḥ ||

11.1११.१

तम् ऋषिं द्रष्टुकामो ऽस्मि दुःखेनाभ्यागतो भृशम् । (११।१)

tam ṛṣiṃ draṣṭukāmo 'smi duḥkhenābhyāgato bhṛśam |

11.2११.२

जटायुषा मया चैव बहुशो ऽभिगतो हि सः ॥ (११।२)

jaṭāyuṣā mayā caiva bahuśo 'bhigato hi saḥ ||

12.1१२.१

तस्याश्रमपदाभ्याशे ववुर् वाताः सुगन्धिनः । (१२।१)

tasyāśramapadābhyāśe vavur vātāḥ sugandhinaḥ |

12.2१२.२

वृक्षो नापुष्पितः कश्चिद् अफलो वा न दृश्यते ॥ (१२।२)

vṛkṣo nāpuṣpitaḥ kaścid aphalo vā na dṛśyate ||

13.1१३.१

उपेत्य चाश्रमं पुण्यं वृक्षमूलम् उपाश्रितः । (१३।१)

upetya cāśramaṃ puṇyaṃ vṛkṣamūlam upāśritaḥ |

13.2१३.२

द्रष्टुकामः प्रतीक्षे च भगवन्तं निशाकरम् ॥ (१३।२)

draṣṭukāmaḥ pratīkṣe ca bhagavantaṃ niśākaram ||

14.1१४.१

अथापश्यम् अदूरस्थम् ऋषिं ज्वलिततेजसम् । (१४।१)

athāpaśyam adūrastham ṛṣiṃ jvalitatejasam |

14.2१४.२

कृताभिषेकं दुर्धर्षम् उपावृत्तम् उदङ्मुखम् ॥ (१४।२)

kṛtābhiṣekaṃ durdharṣam upāvṛttam udaṅmukham ||

15.1१५.१

तम् ऋक्षाः सृमरा व्याघ्राः सिंहा नागाः सरीसृपाः । (१५।१)

tam ṛkṣāḥ sṛmarā vyāghrāḥ siṃhā nāgāḥ sarīsṛpāḥ |

15.2१५.२

परिवार्योपगच्छन्ति दातारं प्राणिनो यथा ॥ (१५।२)

parivāryopagacchanti dātāraṃ prāṇino yathā ||

16.1१६.१

ततः प्राप्तम् ऋषिं ज्ञात्वा तानि सत्त्वानि वै ययुः । (१६।१)

tataḥ prāptam ṛṣiṃ jñātvā tāni sattvāni vai yayuḥ |

16.2१६.२

प्रविष्टे राजनि यथा सर्वं सामात्यकं बलम् ॥ (१६।२)

praviṣṭe rājani yathā sarvaṃ sāmātyakaṃ balam ||

17.1१७.१

ऋषिस्तु दृष्ट्वा मां तुष्टः प्रविष्टश्चाश्रमं पुनः । (१७।१)

ṛṣistu dṛṣṭvā māṃ tuṣṭaḥ praviṣṭaścāśramaṃ punaḥ |

17.2१७.२

मुहूर्तमात्रान्निष्क्रम्य ततः कार्यम् अपृच्छत ॥ (१७।२)

muhūrtamātrānniṣkramya tataḥ kāryam apṛcchata ||

18.1१८.१

सौम्य वैकल्यतां दृष्ट्वा रोम्णां ते नावगम्यते । (१८।१)

saumya vaikalyatāṃ dṛṣṭvā romṇāṃ te nāvagamyate |

18.2१८.२

अग्निदग्धाविमौ पक्षौ त्वक् चैव व्रणिता तव ॥ (१८।२)

agnidagdhāvimau pakṣau tvak caiva vraṇitā tava ||

19.1१९.१

द्वौ गृध्रौ दृष्टपूर्वौ मे मातरिश्वसमौ जवे । (१९।१)

dvau gṛdhrau dṛṣṭapūrvau me mātariśvasamau jave |

19.2१९.२

गृध्राणां चैव राजानौ भ्रातरौ कामरूपिणौ ॥ (१९।२)

gṛdhrāṇāṃ caiva rājānau bhrātarau kāmarūpiṇau ||

20.1२०.१

ज्येष्ठस्त्वं तु च संपातिर् जटायुर् अनुजस्तव । (२०।१)

jyeṣṭhastvaṃ tu ca saṃpātir jaṭāyur anujastava |

20.2२०.२

मानुषं रूपम् आस्थाय गृह्णीतां चरणौ मम ॥ (२०।२)

mānuṣaṃ rūpam āsthāya gṛhṇītāṃ caraṇau mama ||

21.1२१.१

किं ते व्याधिसमुत्थानं पक्षयोः पतनं कथम् । (२१।१)

kiṃ te vyādhisamutthānaṃ pakṣayoḥ patanaṃ katham |

21.2२१.२

दण्डो वायं धृतः केन सर्वम् आख्याहि पृच्छतः ॥ (२१।२)

daṇḍo vāyaṃ dhṛtaḥ kena sarvam ākhyāhi pṛcchataḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 59

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit