रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 50

374 of 606 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वानरस्य महात्मनः । (१।१)

tasya tadvacanaṃ śrutvā vānarasya mahātmanaḥ |

1.2१.२

आज्ञापयद् वधं तस्य रावणः क्रोधमूर्छितः ॥ (१।२)

ājñāpayad vadhaṃ tasya rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ ||

2.1२.१

वधे तस्य समाज्ञप्ते रावणेन दुरात्मना । (२।१)

vadhe tasya samājñapte rāvaṇena durātmanā |

2.2२.२

निवेदितवतो दौत्यं नानुमेने विभीषणः ॥ (२।२)

niveditavato dautyaṃ nānumene vibhīṣaṇaḥ ||

3.1३.१

तं रक्षोऽधिपतिं क्रुद्धं तच्च कार्यम् उपस्थितम् । (३।१)

taṃ rakṣo'dhipatiṃ kruddhaṃ tacca kāryam upasthitam |

3.2३.२

विदित्वा चिन्तयामास कार्यं कार्यविधौ स्थितः ॥ (३।२)

viditvā cintayāmāsa kāryaṃ kāryavidhau sthitaḥ ||

4.1४.१

निश्चितार्थस्ततः साम्नापूज्य शत्रुजिदग्रजम् । (४।१)

niścitārthastataḥ sāmnāpūjya śatrujidagrajam |

4.2४.२

उवाच हितम् अत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ (४।२)

uvāca hitam atyarthaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ ||

5.1५.१

राजन् धर्मविरुद्धं च लोकवृत्तेश्च गर्हितम् । (५।१)

rājan dharmaviruddhaṃ ca lokavṛtteśca garhitam |

5.2५.२

तव चासदृशं वीर कपेर् अस्य प्रमापणम् ॥ (५।२)

tava cāsadṛśaṃ vīra kaper asya pramāpaṇam ||

6.1६.१

असंशयं शत्रुर् अयं प्रवृद्धः कृतं ह्यनेनाप्रियम् अप्रमेयम् । (६।१)

asaṃśayaṃ śatrur ayaṃ pravṛddhaḥ kṛtaṃ hyanenāpriyam aprameyam |

6.2६.२

न दूतवध्यां प्रवदन्ति सन्तो दूतस्य दृष्टा बहवो हि दण्डाः ॥ (६।२)

na dūtavadhyāṃ pravadanti santo dūtasya dṛṣṭā bahavo hi daṇḍāḥ ||

7.1७.१

वैरूप्यम् अङ्गेषु कशाभिघातो मौण्ड्यं तथा लक्षणसंनिपातः । (७।१)

vairūpyam aṅgeṣu kaśābhighāto mauṇḍyaṃ tathā lakṣaṇasaṃnipātaḥ |

7.2७.२

एतान् हि दूते प्रवदन्ति दण्डान् वधस्तु दूतस्य न नः श्रुतो ऽपि ॥ (७।२)

etān hi dūte pravadanti daṇḍān vadhastu dūtasya na naḥ śruto 'pi ||

8.1८.१

कथं च धर्मार्थविनीतबुद्धिः परावरप्रत्ययनिश्चितार्थः । (८।१)

kathaṃ ca dharmārthavinītabuddhiḥ parāvarapratyayaniścitārthaḥ |

8.2८.२

भवद्विधः कोपवशे हि तिष्ठेत् कोपं नियच्छन्ति हि सत्त्ववन्तः ॥ (८।२)

bhavadvidhaḥ kopavaśe hi tiṣṭhet kopaṃ niyacchanti hi sattvavantaḥ ||

9.1९.१

न धर्मवादे न च लोकवृत्ते न शास्त्रबुद्धिग्रहणेषु वापि । (९।१)

na dharmavāde na ca lokavṛtte na śāstrabuddhigrahaṇeṣu vāpi |

9.2९.२

विद्येत कश्चित् तव वीर तुल्यस् त्वं ह्युत्तमः सर्वसुरासुराणाम् ॥ (९।२)

vidyeta kaścit tava vīra tulyas tvaṃ hyuttamaḥ sarvasurāsurāṇām ||

10.1१०.१

न चाप्यस्य कपेर् घाते कंचित् पश्याम्यहं गुणम् । (१०।१)

na cāpyasya kaper ghāte kaṃcit paśyāmyahaṃ guṇam |

10.2१०.२

तेष्वयं पात्यतां दण्डो यैर् अयं प्रेषितः कपिः ॥ (१०।२)

teṣvayaṃ pātyatāṃ daṇḍo yair ayaṃ preṣitaḥ kapiḥ ||

11.1११.१

साधुर् वा यदि वासाधुः परैर् एष समर्पितः । (११।१)

sādhur vā yadi vāsādhuḥ parair eṣa samarpitaḥ |

11.2११.२

ब्रुवन् परार्थं परवान्न दूतो वधम् अर्हति ॥ (११।२)

bruvan parārthaṃ paravānna dūto vadham arhati ||

12.1१२.१

अपि चास्मिन् हते राजन्नान्यं पश्यामि खेचरम् । (१२।१)

api cāsmin hate rājannānyaṃ paśyāmi khecaram |

12.2१२.२

इह यः पुनर् आगच्छेत् परं पारं महोदधिः ॥ (१२।२)

iha yaḥ punar āgacchet paraṃ pāraṃ mahodadhiḥ ||

13.1१३.१

तस्मान्नास्य वधे यत्नः कार्यः परपुरंजय । (१३।१)

tasmānnāsya vadhe yatnaḥ kāryaḥ parapuraṃjaya |

13.2१३.२

भवान् सेन्द्रेषु देवेषु यत्नम् आस्थातुम् अर्हति ॥ (१३।२)

bhavān sendreṣu deveṣu yatnam āsthātum arhati ||

14.1१४.१

अस्मिन् विनष्टे न हि दूतम् अन्यं पश्यामि यस्तौ नरराजपुत्रौ । (१४।१)

asmin vinaṣṭe na hi dūtam anyaṃ paśyāmi yastau nararājaputrau |

14.2१४.२

युद्धाय युद्धप्रियदुर्विनीताव् उद्योजयेद् दीर्घपथावरुद्धौ ॥ (१४।२)

yuddhāya yuddhapriyadurvinītāv udyojayed dīrghapathāvaruddhau ||

15.1१५.१

पराक्रमोत्साहमनस्विनां च सुरासुराणाम् अपि दुर्जयेन । (१५।१)

parākramotsāhamanasvināṃ ca surāsurāṇām api durjayena |

15.2१५.२

त्वया मनोनन्दन नैरृतानां युद्धायतिर् नाशयितुं न युक्ता ॥ (१५।२)

tvayā manonandana nairṛtānāṃ yuddhāyatir nāśayituṃ na yuktā ||

16.1१६.१

हिताश्च शूराश्च समाहिताश्च कुलेषु जाताश्च महागुणेषु । (१६।१)

hitāśca śūrāśca samāhitāśca kuleṣu jātāśca mahāguṇeṣu |

16.2१६.२

मनस्विनः शस्त्रभृतां वरिष्ठाः कोट्यग्रशस्ते सुभृताश्च योधाः ॥ (१६।२)

manasvinaḥ śastrabhṛtāṃ variṣṭhāḥ koṭyagraśaste subhṛtāśca yodhāḥ ||

17.1१७.१

तद् एकदेशेन बलस्य तावत् केचित् तवादेशकृतो ऽपयान्तु । (१७।१)

tad ekadeśena balasya tāvat kecit tavādeśakṛto 'payāntu |

17.2१७.२

तौ राजपुत्रौ विनिगृह्य मूढौ परेषु ते भावयितुं प्रभावम् ॥ (१७।२)

tau rājaputrau vinigṛhya mūḍhau pareṣu te bhāvayituṃ prabhāvam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 50

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit