रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 66

390 of 606 · 58 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथाहम् उत्तरं देव्या पुनर् उक्तः ससंभ्रमम् । (१।१)

athāham uttaraṃ devyā punar uktaḥ sasaṃbhramam |

1.2१.२

तव स्नेहान् नरव्याघ्र सौहार्दाद् अनुमान्य च ॥ (१।२)

tava snehān naravyāghra sauhārdād anumānya ca ||

2.1२.१

एवं बहुविधं वाच्यो रामो दाशरथिस्त्वया । (२।१)

evaṃ bahuvidhaṃ vācyo rāmo dāśarathistvayā |

2.2२.२

यथा माम् आप्नुयाच्छीघ्रं हत्वा रावणम् आहवे ॥ (२।२)

yathā mām āpnuyācchīghraṃ hatvā rāvaṇam āhave ||

3.1३.१

यदि वा मन्यसे वीर वसैकाहम् अरिंदम । (३।१)

yadi vā manyase vīra vasaikāham ariṃdama |

3.2३.२

कस्मिंश्चित् संवृते देशे विश्रान्तः श्वो गमिष्यसि ॥ (३।२)

kasmiṃścit saṃvṛte deśe viśrāntaḥ śvo gamiṣyasi ||

4.1४.१

मम चाप्यल्पभाग्यायाः सांनिध्यात् तव वानर । (४।१)

mama cāpyalpabhāgyāyāḥ sāṃnidhyāt tava vānara |

4.2४.२

अस्य शोकविपाकस्य मुहूर्तं स्याद् विमोक्षणम् ॥ (४।२)

asya śokavipākasya muhūrtaṃ syād vimokṣaṇam ||

5.1५.१

गते हि त्वयि विक्रान्ते पुनरागमनाय वै । (५।१)

gate hi tvayi vikrānte punarāgamanāya vai |

5.2५.२

प्राणानाम् अपि संदेहो मम स्यान् नात्र संशयः ॥ (५।२)

prāṇānām api saṃdeho mama syān nātra saṃśayaḥ ||

6.1६.१

तवादर्शनजः शोको भूयो मां परितापयेत् । (६।१)

tavādarśanajaḥ śoko bhūyo māṃ paritāpayet |

6.2६.२

दुःखाद् दुःखपराभूतां दुर्गतां दुःखभागिनीम् ॥ (६।२)

duḥkhād duḥkhaparābhūtāṃ durgatāṃ duḥkhabhāginīm ||

7.1७.१

अयं तु वीरसंदेहस्तिष्ठतीव ममाग्रतः । (७।१)

ayaṃ tu vīrasaṃdehastiṣṭhatīva mamāgrataḥ |

7.2७.२

सुमहांस् त्वत्सहायेषु हर्यृक्षेषु असंशयः ॥ (७।२)

sumahāṃs tvatsahāyeṣu haryṛkṣeṣu asaṃśayaḥ ||

8.1८.१

कथं नु खलु दुष्पारं तरिष्यन्ति महोदधिम् । (८।१)

kathaṃ nu khalu duṣpāraṃ tariṣyanti mahodadhim |

8.2८.२

तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ ॥ (८।२)

tāni haryṛkṣasainyāni tau vā naravarātmajau ||

9.1९.१

त्रयाणाम् एव भूतानां सागरस्यास्य लङ्घने । (९।१)

trayāṇām eva bhūtānāṃ sāgarasyāsya laṅghane |

9.2९.२

शक्तिः स्याद् वैनतेयस्य वायोर् वा तव वानघ ॥ (९।२)

śaktiḥ syād vainateyasya vāyor vā tava vānagha ||

10.1१०.१

तद् अस्मिन् कार्यनियोगे वीरैवं दुरतिक्रमे । (१०।१)

tad asmin kāryaniyoge vīraivaṃ duratikrame |

10.2१०.२

किं पश्यसि समाधानं ब्रूहि कार्यविदां वर ॥ (१०।२)

kiṃ paśyasi samādhānaṃ brūhi kāryavidāṃ vara ||

11.1११.१

कामम् अस्य त्वम् एवैकः कार्यस्य परिसाधने । (११।१)

kāmam asya tvam evaikaḥ kāryasya parisādhane |

11.2११.२

पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस् ते बलोदयः ॥ (११।२)

paryāptaḥ paravīraghna yaśasyas te balodayaḥ ||

12.1१२.१

बलैः समग्रैर् यदि मां हत्वा रावणम् आहवे । (१२।१)

balaiḥ samagrair yadi māṃ hatvā rāvaṇam āhave |

12.2१२.२

विजयी स्वां पुरीं रामो नयेत् तत् स्याद् यशस्करम् ॥ (१२।२)

vijayī svāṃ purīṃ rāmo nayet tat syād yaśaskaram ||

13.1१३.१

यथाहं तस्य वीरस्य वनाद् उपधिना हृता । (१३।१)

yathāhaṃ tasya vīrasya vanād upadhinā hṛtā |

13.2१३.२

रक्षसा तद्भयाद् एव तथा नार्हति राघवः ॥ (१३।२)

rakṣasā tadbhayād eva tathā nārhati rāghavaḥ ||

14.1१४.१

बलैस् तु संकुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः । (१४।१)

balais tu saṃkulāṃ kṛtvā laṅkāṃ parabalārdanaḥ |

14.2१४.२

मां नयेद् यदि काकुत्स्थस् तत् तस्य सदृशं भवेत् ॥ (१४।२)

māṃ nayed yadi kākutsthas tat tasya sadṛśaṃ bhavet ||

15.1१५.१

तद् यथा तस्य विक्रान्तम् अनुरूपं महात्मनः । (१५।१)

tad yathā tasya vikrāntam anurūpaṃ mahātmanaḥ |

15.2१५.२

भवत्य् आहवशूरस्य तथा त्वम् उपपादय ॥ (१५।२)

bhavaty āhavaśūrasya tathā tvam upapādaya ||

16.1१६.१

तद् अर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम् । (१६।१)

tad arthopahitaṃ vākyaṃ praśritaṃ hetusaṃhitam |

16.2१६.२

निशम्याहं ततः शेषं वाक्यम् उत्तरम् अब्रुवम् ॥ (१६।२)

niśamyāhaṃ tataḥ śeṣaṃ vākyam uttaram abruvam ||

17.1१७.१

देवि हर्यृक्षसैन्यानाम् ईश्वरः प्लवतां वरः । (१७।१)

devi haryṛkṣasainyānām īśvaraḥ plavatāṃ varaḥ |

17.2१७.२

सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नस् तवार्थे कृतनिश्चयः ॥ (१७।२)

sugrīvaḥ sattvasampannas tavārthe kṛtaniścayaḥ ||

18.1१८.१

तस्य विक्रमसम्पन्नाः सत्त्ववन्तो महाबलाः । (१८।१)

tasya vikramasampannāḥ sattvavanto mahābalāḥ |

18.2१८.२

मनःसंकल्पसंपाता निदेशे हरयः स्थिताः ॥ (१८।२)

manaḥsaṃkalpasaṃpātā nideśe harayaḥ sthitāḥ ||

19.1१९.१

येषां नोपरि नाधस्तान् न तिर्यक् सज्जते गतिः । (१९।१)

yeṣāṃ nopari nādhastān na tiryak sajjate gatiḥ |

19.2१९.२

न च कर्मसु सीदन्ति महत्स्व् अमिततेजसः ॥ (१९।२)

na ca karmasu sīdanti mahatsv amitatejasaḥ ||

20.1२०.१

असकृत् तैर् महाभागैर् वानरैर् बलसंयुतैः । (२०।१)

asakṛt tair mahābhāgair vānarair balasaṃyutaiḥ |

20.2२०.२

प्रदक्षिणीकृता भूमिर् वायुमार्गानुसारिभिः ॥ (२०।२)

pradakṣiṇīkṛtā bhūmir vāyumārgānusāribhiḥ ||

21.1२१.१

मद्विशिष्टाश् च तुल्याश् च सन्ति तत्र वनौकसः । (२१।१)

madviśiṣṭāś ca tulyāś ca santi tatra vanaukasaḥ |

21.2२१.२

मत्तः प्रत्यवरः कश्चिन् नास्ति सुग्रीवसंनिधौ ॥ (२१।२)

mattaḥ pratyavaraḥ kaścin nāsti sugrīvasaṃnidhau ||

22.1२२.१

अहं तावद् इह प्राप्तः किं पुनस् ते महाबलाः । (२२।१)

ahaṃ tāvad iha prāptaḥ kiṃ punas te mahābalāḥ |

22.2२२.२

न हि प्रकृष्टाः प्रेष्यन्ते प्रेष्यन्ते हीतरे जनाः ॥ (२२।२)

na hi prakṛṣṭāḥ preṣyante preṣyante hītare janāḥ ||

23.1२३.१

तद् अलं परितापेन देवि मन्युर् व्यपैतु ते । (२३।१)

tad alaṃ paritāpena devi manyur vyapaitu te |

23.2२३.२

एकोत्पातेन ते लङ्काम् एष्यन्ति हरियूथपाः ॥ (२३।२)

ekotpātena te laṅkām eṣyanti hariyūthapāḥ ||

24.1२४.१

मम पृष्ठगतौ तौ च चन्द्रसूर्याव् इवोदितौ । (२४।१)

mama pṛṣṭhagatau tau ca candrasūryāv ivoditau |

24.2२४.२

त्वत्सकाशं महाभागे नृसिंहाव् आगमिष्यतः ॥ (२४।२)

tvatsakāśaṃ mahābhāge nṛsiṃhāv āgamiṣyataḥ ||

25.1२५.१

अरिघ्नं सिंहसंकाशं क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम् । (२५।१)

arighnaṃ siṃhasaṃkāśaṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam |

25.2२५.२

लक्ष्मणं च धनुष्पाणिं लङ्काद्वारम् उपस्थितम् ॥ (२५।२)

lakṣmaṇaṃ ca dhanuṣpāṇiṃ laṅkādvāram upasthitam ||

26.1२६.१

नखदंष्ट्रायुधान् वीरान् सिंहशार्दूलविक्रमान् । (२६।१)

nakhadaṃṣṭrāyudhān vīrān siṃhaśārdūlavikramān |

26.2२६.२

वानरान् वानरेन्द्राभान् क्षिप्रं द्रक्ष्यसि संगतान् ॥ (२६।२)

vānarān vānarendrābhān kṣipraṃ drakṣyasi saṃgatān ||

27.1२७.१

शैलाम्बुदनिकाशानां लङ्कामलयसानुषु । (२७।१)

śailāmbudanikāśānāṃ laṅkāmalayasānuṣu |

27.2२७.२

नर्दतां कपिमुख्यानाम् अचिराच्छ्रोष्यसे स्वनम् ॥ (२७।२)

nardatāṃ kapimukhyānām acirācchroṣyase svanam ||

28.1२८.१

निवृत्तवनवासं च त्वया सार्धम् अरिंदमम् । (२८।१)

nivṛttavanavāsaṃ ca tvayā sārdham ariṃdamam |

28.2२८.२

अभिषिक्तम् अयोध्यायां क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम् ॥ (२८।२)

abhiṣiktam ayodhyāyāṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam ||

29.1२९.१

ततो मया वाग्भिर् अदीनभाषिणी शिवाभिर् इष्टाभिर् अभिप्रसादिता । (२९।१)

tato mayā vāgbhir adīnabhāṣiṇī śivābhir iṣṭābhir abhiprasāditā |

29.2२९.२

जगाम शान्तिं मम मैथिलात्मजा तवापि शोकेन तथाभिपीडिता ॥ (२९।२)

jagāma śāntiṃ mama maithilātmajā tavāpi śokena tathābhipīḍitā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 66

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit