Rām, 4, 50
Select a line for its word-by-word analysis.
इत्य् उक्त्वा हनुमांस् तत्र पुनः कृष्णाजिनाम्बराम् । (१।१)
ity uktvā hanumāṃs tatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām |
अब्रवीत् तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ (१।२)
abravīt tāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm ||
क्षुत्पिपासापरिश्रान्ताः परिखिन्नाश् च सर्वशः ॥ (२।२)
kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāś ca sarvaśaḥ ||
महद्धरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः । (३।१)
mahaddharaṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ |
इमांस् त्व् एवंविधान् भावान् विविधान् अद्भुतोपमान् । (३।२)
imāṃs tv evaṃvidhān bhāvān vividhān adbhutopamān |
दृष्ट्वा वयं प्रव्यथिताः संभ्रान्ता नष्टचेतसः ॥ (३।३)
dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāḥ saṃbhrāntā naṣṭacetasaḥ ||
कस्येमे काञ्चना वृक्षास् तरुणादित्यसंनिभाः । (४।१)
kasyeme kāñcanā vṛkṣās taruṇādityasaṃnibhāḥ |
पुष्पिताः फलवन्तश् च पुण्याः सुरभिगन्धिनः । (६।१)
puṣpitāḥ phalavantaś ca puṇyāḥ surabhigandhinaḥ |
कथं मत्स्याश् च सौवर्णाश्चरन्ति सह कच्छपैः ॥ (७।२)
kathaṃ matsyāś ca sauvarṇāścaranti saha kacchapaiḥ ||
अजानतां नः सर्वेषां सर्वम् आख्यातुम् अर्हसि ॥ (८।२)
ajānatāṃ naḥ sarveṣāṃ sarvam ākhyātum arhasi ||
तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम् ॥ (१०।२)
tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam ||
येनेदं काञ्चनं दिव्यं निर्मितं भवनोत्तमम् ॥ (११।२)
yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam ||
पितामहाद् वरं लेभे सर्वम् औशनसं धनम् ॥ (१२।२)
pitāmahād varaṃ lebhe sarvam auśanasaṃ dhanam ||
उवास सुखितः कालं कंचिद् अस्मिन् महावने ॥ (१३।२)
uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kaṃcid asmin mahāvane ||
विक्रम्यैवाशनिं गृह्य जघानेशः पुरंदरः ॥ (१४।२)
vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghāneśaḥ puraṃdaraḥ ||
इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनम् उत्तमम् । (१५।१)
idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanam uttamam |
शाश्वतः कामभोगश् च गृहं चेदं हिरण्मयम् ॥ (१५।२)
śāśvataḥ kāmabhogaś ca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam ||
दुहिता मेरुसावर्णेर् अहं तस्याः स्वयं प्रभा । (१६।१)
duhitā merusāvarṇer ahaṃ tasyāḥ svayaṃ prabhā |
किं कार्यं कस्य वा हेतोः कान्ताराणि प्रपद्यथ । (१८।१)
kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapadyatha |
कथं चेदं वनं दुर्गं युष्माभिर् उपलक्षितम् ॥ (१८।२)
kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhir upalakṣitam ||
भुक्त्वा पीत्वा च पानीयं सर्वं मे वक्तुम् अर्हथ ॥ (१९।२)
bhuktvā pītvā ca pānīyaṃ sarvaṃ me vaktum arhatha ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.