रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 50

308 of 606 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

इत्य् उक्त्वा हनुमांस् तत्र पुनः कृष्णाजिनाम्बराम् । (१।१)

ity uktvā hanumāṃs tatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām |

1.2१.२

अब्रवीत् तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ (१।२)

abravīt tāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm ||

2.1२.१

इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम् । (२।१)

idaṃ praviṣṭāḥ sahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |

2.2२.२

क्षुत्पिपासापरिश्रान्ताः परिखिन्नाश् च सर्वशः ॥ (२।२)

kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāś ca sarvaśaḥ ||

3.1३.१

महद्धरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः । (३।१)

mahaddharaṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ |

3.2३.२

इमांस् त्व् एवंविधान् भावान् विविधान् अद्भुतोपमान् । (३।२)

imāṃs tv evaṃvidhān bhāvān vividhān adbhutopamān |

3.3३.३

दृष्ट्वा वयं प्रव्यथिताः संभ्रान्ता नष्टचेतसः ॥ (३।३)

dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāḥ saṃbhrāntā naṣṭacetasaḥ ||

4.1४.१

कस्येमे काञ्चना वृक्षास् तरुणादित्यसंनिभाः । (४।१)

kasyeme kāñcanā vṛkṣās taruṇādityasaṃnibhāḥ |

4.2४.२

शुचीन्य् अभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च ॥ (४।२)

śucīny abhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca ||

5.1५.१

काञ्चनानि विमानानि राजतानि गृहाणि च । (५।१)

kāñcanāni vimānāni rājatāni gṛhāṇi ca |

5.2५.२

तपनीयगवाक्षाणि मणिजालावृतानि च ॥ (५।२)

tapanīyagavākṣāṇi maṇijālāvṛtāni ca ||

6.1६.१

पुष्पिताः फलवन्तश् च पुण्याः सुरभिगन्धिनः । (६।१)

puṣpitāḥ phalavantaś ca puṇyāḥ surabhigandhinaḥ |

6.2६.२

इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा ॥ (६।२)

ime jāmbūnadamayāḥ pādapāḥ kasya tejasā ||

7.1७.१

काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले । (७।१)

kāñcanāni ca padmāni jātāni vimale jale |

7.2७.२

कथं मत्स्याश् च सौवर्णाश्चरन्ति सह कच्छपैः ॥ (७।२)

kathaṃ matsyāś ca sauvarṇāścaranti saha kacchapaiḥ ||

8.1८.१

आत्मानम् अनुभावं च कस्य चैतत् तपोबलम् । (८।१)

ātmānam anubhāvaṃ ca kasya caitat tapobalam |

8.2८.२

अजानतां नः सर्वेषां सर्वम् आख्यातुम् अर्हसि ॥ (८।२)

ajānatāṃ naḥ sarveṣāṃ sarvam ākhyātum arhasi ||

9.1९.१

एवम् उक्ता हनुमता तापसी धर्मचारिणी । (९।१)

evam uktā hanumatā tāpasī dharmacāriṇī |

9.2९.२

प्रत्युवाच हनूमन्तं सर्वभूतहिते रता ॥ (९।२)

pratyuvāca hanūmantaṃ sarvabhūtahite ratā ||

10.1१०.१

मयो नाम महातेजा मायावी दानवर्षभः । (१०।१)

mayo nāma mahātejā māyāvī dānavarṣabhaḥ |

10.2१०.२

तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम् ॥ (१०।२)

tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam ||

11.1११.१

पुरा दानवमुख्यानां विश्वकर्मा बभूव ह । (११।१)

purā dānavamukhyānāṃ viśvakarmā babhūva ha |

11.2११.२

येनेदं काञ्चनं दिव्यं निर्मितं भवनोत्तमम् ॥ (११।२)

yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam ||

12.1१२.१

स तु वर्षसहस्राणि तपस् तप्त्वा महावने । (१२।१)

sa tu varṣasahasrāṇi tapas taptvā mahāvane |

12.2१२.२

पितामहाद् वरं लेभे सर्वम् औशनसं धनम् ॥ (१२।२)

pitāmahād varaṃ lebhe sarvam auśanasaṃ dhanam ||

13.1१३.१

विधाय सर्वं बलवान् सर्वकामेश्वरस् तदा । (१३।१)

vidhāya sarvaṃ balavān sarvakāmeśvaras tadā |

13.2१३.२

उवास सुखितः कालं कंचिद् अस्मिन् महावने ॥ (१३।२)

uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kaṃcid asmin mahāvane ||

14.1१४.१

तम् अप्सरसि हेमायां सक्तं दानवपुंगवम् । (१४।१)

tam apsarasi hemāyāṃ saktaṃ dānavapuṃgavam |

14.2१४.२

विक्रम्यैवाशनिं गृह्य जघानेशः पुरंदरः ॥ (१४।२)

vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghāneśaḥ puraṃdaraḥ ||

15.1१५.१

इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनम् उत्तमम् । (१५।१)

idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanam uttamam |

15.2१५.२

शाश्वतः कामभोगश् च गृहं चेदं हिरण्मयम् ॥ (१५।२)

śāśvataḥ kāmabhogaś ca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam ||

16.1१६.१

दुहिता मेरुसावर्णेर् अहं तस्याः स्वयं प्रभा । (१६।१)

duhitā merusāvarṇer ahaṃ tasyāḥ svayaṃ prabhā |

16.2१६.२

इदं रक्षामि भवनं हेमाया वानरोत्तम ॥ (१६।२)

idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama ||

17.1१७.१

मम प्रियसखी हेमा नृत्तगीतविशारदा । (१७।१)

mama priyasakhī hemā nṛttagītaviśāradā |

17.2१७.२

तया दत्तवरा चास्मि रक्षामि भवनोत्तमम् ॥ (१७।२)

tayā dattavarā cāsmi rakṣāmi bhavanottamam ||

18.1१८.१

किं कार्यं कस्य वा हेतोः कान्ताराणि प्रपद्यथ । (१८।१)

kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapadyatha |

18.2१८.२

कथं चेदं वनं दुर्गं युष्माभिर् उपलक्षितम् ॥ (१८।२)

kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhir upalakṣitam ||

19.1१९.१

इमान्य् अभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च । (१९।१)

imāny abhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca |

19.2१९.२

भुक्त्वा पीत्वा च पानीयं सर्वं मे वक्तुम् अर्हथ ॥ (१९।२)

bhuktvā pītvā ca pānīyaṃ sarvaṃ me vaktum arhatha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 50

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit