Rām, 5, 27
Select a line for its word-by-word analysis.
तथागतां तां व्यथिताम् अनिन्दितां व्यपेतहर्षां परिदीनमानसाम् । (१।१)
tathāgatāṃ tāṃ vyathitām aninditāṃ vyapetaharṣāṃ paridīnamānasām |
शुभां निमित्तानि शुभानि भेजिरे नरं श्रिया जुष्टम् इवोपजीविनः ॥ (१।२)
śubhāṃ nimittāni śubhāni bhejire naraṃ śriyā juṣṭam ivopajīvinaḥ ||
तस्याः शुभं वामम् अरालपक्ष्म राजीवृतं कृष्णविशालशुक्लम् । (२।१)
tasyāḥ śubhaṃ vāmam arālapakṣma rājīvṛtaṃ kṛṣṇaviśālaśuklam |
प्रास्पन्दतैकं नयनं सुकेश्या मीनाहतं पद्मम् इवाभिताम्रम् ॥ (२।२)
prāspandataikaṃ nayanaṃ sukeśyā mīnāhataṃ padmam ivābhitāmram ||
भुजश्च चार्वञ्चितपीनवृत्तः परार्ध्यकालागुरुचन्दनार्हः । (३।१)
bhujaśca cārvañcitapīnavṛttaḥ parārdhyakālāgurucandanārhaḥ |
अनुत्तमेनाध्युषितः प्रियेण चिरेण वामः समवेपताशु ॥ (३।२)
anuttamenādhyuṣitaḥ priyeṇa cireṇa vāmaḥ samavepatāśu ||
गजेन्द्रहस्तप्रतिमश्च पीनस् तयोर् द्वयोः संहतयोः सुजातः । (४।१)
gajendrahastapratimaśca pīnas tayor dvayoḥ saṃhatayoḥ sujātaḥ |
प्रस्पन्दमानः पुनर् ऊरुर् अस्या रामं पुरस्तात् स्थितम् आचचक्षे ॥ (४।२)
praspandamānaḥ punar ūrur asyā rāmaṃ purastāt sthitam ācacakṣe ||
शुभं पुनर् हेमसमानवर्णम् ईषद्रजोध्वस्तम् इवामलाक्ष्याः । (५।१)
śubhaṃ punar hemasamānavarṇam īṣadrajodhvastam ivāmalākṣyāḥ |
वासः स्थितायाः शिखराग्रदन्त्याः किंचित् परिस्रंसत चारुगात्र्याः ॥ (५।२)
vāsaḥ sthitāyāḥ śikharāgradantyāḥ kiṃcit parisraṃsata cārugātryāḥ ||
एतैर् निमित्तैर् अपरैश्च सुभ्रूः संबोधिता प्राग् अपि साधुसिद्धैः । (६।१)
etair nimittair aparaiśca subhrūḥ saṃbodhitā prāg api sādhusiddhaiḥ |
वातातपक्लान्तम् इव प्रनष्टं वर्षेण बीजं प्रतिसंजहर्ष ॥ (६।२)
vātātapaklāntam iva pranaṣṭaṃ varṣeṇa bījaṃ pratisaṃjaharṣa ||
तस्याः पुनर् बिम्बफलोपमौष्ठं स्वक्षिभ्रुकेशान्तम् अरालपक्ष्म । (७।१)
tasyāḥ punar bimbaphalopamauṣṭhaṃ svakṣibhrukeśāntam arālapakṣma |
वक्त्रं बभासे सितशुक्लदंष्ट्रं राहोर् मुखाच्चन्द्र इव प्रमुक्तः ॥ (७।२)
vaktraṃ babhāse sitaśukladaṃṣṭraṃ rāhor mukhāccandra iva pramuktaḥ ||
सा वीतशोका व्यपनीततन्द्री शान्तज्वरा हर्षविबुद्धसत्त्वा । (८।१)
sā vītaśokā vyapanītatandrī śāntajvarā harṣavibuddhasattvā |
अशोभतार्या वदनेन शुक्ले शीतांशुना रात्रिर् इवोदितेन ॥ (८।२)
aśobhatāryā vadanena śukle śītāṃśunā rātrir ivoditena ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.