रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 18

18 of 606 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तच् छ्रुत्वा राजसिंहस्य वाक्यम् अद्भुतविस्तरम् । (१।१)

tac chrutvā rājasiṃhasya vākyam adbhutavistaram |

1.2१.२

हृष्टरोमा महातेजा विश्वामित्रो ऽभ्यभाषत ॥ (१।२)

hṛṣṭaromā mahātejā viśvāmitro 'bhyabhāṣata ||

2.1२.१

सदृशं राजशार्दूल तवैतद् भुवि नान्यतः । (२।१)

sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitad bhuvi nānyataḥ |

2.2२.२

महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिनः ॥ (२।२)

mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ ||

3.1३.१

यत् तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम् । (३।१)

yat tu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam |

3.2३.२

कुरुष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रवः ॥ (३।२)

kuruṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ ||

4.1४.१

अहं नियमम् आतिष्ठ सिद्ध्यर्थं पुरुषर्षभ । (४।१)

ahaṃ niyamam ātiṣṭha siddhyarthaṃ puruṣarṣabha |

4.2४.२

तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥ (४।२)

tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau ||

5.1५.१

व्रते मे बहुशश् चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाव् इमौ । (५।१)

vrate me bahuśaś cīrṇe samāptyāṃ rākṣasāv imau |

5.2५.२

मारीचश् च सुबाहुश् च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ । (५।२)

mārīcaś ca subāhuś ca vīryavantau suśikṣitau |

5.3५.३

तौ मांसरुधिरौघेण वेदिं ताम् अभ्यवर्षताम् ॥ (५।३)

tau māṃsarudhiraugheṇa vediṃ tām abhyavarṣatām ||

6.1६.१

अवधूते तथा भूते तस्मिन् नियमनिश्चये । (६।१)

avadhūte tathā bhūte tasmin niyamaniścaye |

6.2६.२

कृतश्रमो निरुत्साहस् तस्माद् देशाद् अपाक्रमे ॥ (६।२)

kṛtaśramo nirutsāhas tasmād deśād apākrame ||

7.1७.१

न च मे क्रोधम् उत्स्रष्टुं बुद्धिर् भवति पार्थिव । (७।१)

na ca me krodham utsraṣṭuṃ buddhir bhavati pārthiva |

7.2७.२

तथाभूता हि सा चर्या न शापस् तत्र मुच्यते ॥ (७।२)

tathābhūtā hi sā caryā na śāpas tatra mucyate ||

8.1८.१

स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम् । (८।१)

svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam |

8.2८.२

काकपक्षधरं शूरं ज्येष्ठं मे दातुम् अर्हसि ॥ (८।२)

kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātum arhasi ||

9.1९.१

शक्तो ह्य् एष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा । (९।१)

śakto hy eṣa mayā gupto divyena svena tejasā |

9.2९.२

राक्षसा ये विकर्तारस् तेषाम् अपि विनाशने ॥ (९।२)

rākṣasā ye vikartāras teṣām api vināśane ||

10.1१०.१

श्रेयश् चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः । (१०।१)

śreyaś cāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ |

10.2१०.२

त्रयाणाम् अपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति ॥ (१०।२)

trayāṇām api lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati ||

11.1११.१

न च तौ रामम् आसाद्य शक्तौ स्थातुं कथंचन । (११।१)

na ca tau rāmam āsādya śaktau sthātuṃ kathaṃcana |

11.2११.२

न च तौ राघवाद् अन्यो हन्तुम् उत्सहते पुमान् ॥ (११।२)

na ca tau rāghavād anyo hantum utsahate pumān ||

12.1१२.१

वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशं गतौ । (१२।१)

vīryotsiktau hi tau pāpau kālapāśavaśaṃ gatau |

12.2१२.२

रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः ॥ (१२।२)

rāmasya rājaśārdūla na paryāptau mahātmanaḥ ||

13.1१३.१

न च पुत्रकृतं स्नेहं कर्तुम् अर्हसि पार्थिव । (१३।१)

na ca putrakṛtaṃ snehaṃ kartum arhasi pārthiva |

13.2१३.२

अहं ते प्रतिजानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ ॥ (१३।२)

ahaṃ te pratijānāmi hatau tau viddhi rākṣasau ||

14.1१४.१

अहं वेद्मि महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् । (१४।१)

ahaṃ vedmi mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam |

14.2१४.२

वसिष्ठो ऽपि महातेजा ये चेमे तपसि स्थिताः ॥ (१४।२)

vasiṣṭho 'pi mahātejā ye ceme tapasi sthitāḥ ||

15.1१५.१

यदि ते धर्मलाभं च यशश् च परमं भुवि । (१५।१)

yadi te dharmalābhaṃ ca yaśaś ca paramaṃ bhuvi |

15.2१५.२

स्थिरम् इच्छसि राजेन्द्र रामं मे दातुम् अर्हसि ॥ (१५।२)

sthiram icchasi rājendra rāmaṃ me dātum arhasi ||

16.1१६.१

यद्य् अभ्यनुज्ञां काकुत्स्थ ददते तव मन्त्रिणः । (१६।१)

yady abhyanujñāṃ kākutstha dadate tava mantriṇaḥ |

16.2१६.२

वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ततो रामं विसर्जय ॥ (१६।२)

vasiṣṭhapramukhāḥ sarve tato rāmaṃ visarjaya ||

17.1१७.१

अभिप्रेतम् असंसक्तम् आत्मजं दातुम् अर्हसि । (१७।१)

abhipretam asaṃsaktam ātmajaṃ dātum arhasi |

17.2१७.२

दशरात्रं हि यज्ञस्य रामं राजीवलोचनम् ॥ (१७।२)

daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam ||

18.1१८.१

नात्येति कालो यज्ञस्य यथायं मम राघव । (१८।१)

nātyeti kālo yajñasya yathāyaṃ mama rāghava |

18.2१८.२

तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः ॥ (१८।२)

tathā kuruṣva bhadraṃ te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ ||

19.1१९.१

इत्य् एवम् उक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थसहितं वचः । (१९।१)

ity evam uktvā dharmātmā dharmārthasahitaṃ vacaḥ |

19.2१९.२

विरराम महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ॥ (१९।२)

virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ ||

20.1२०.१

इति हृदयमनोविदारणं मुनिवचनं तद् अतीव शुश्रुवान् । (२०।१)

iti hṛdayamanovidāraṇaṃ munivacanaṃ tad atīva śuśruvān |

20.2२०.२

नरपतिर् अगमद् भयं महद् व्यथितमनाः प्रचचाल चासनात् ॥ (२०।२)

narapatir agamad bhayaṃ mahad vyathitamanāḥ pracacāla cāsanāt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit