Rām, 7, 40
Select a line for its word-by-word analysis.
भ्रातृभिः सहितो रामः प्रमुमोद सुखी सुखम् ॥ (१।२)
bhrātṛbhiḥ sahito rāmaḥ pramumoda sukhī sukham ||
शुश्राव मधुरां वाणीम् अन्तरिक्षात् प्रभाषिताम् ॥ (२।२)
śuśrāva madhurāṃ vāṇīm antarikṣāt prabhāṣitām ||
कैलासशिखरात् प्राप्तं विद्धि मां पुष्पकं प्रभो ॥ (३।२)
kailāsaśikharāt prāptaṃ viddhi māṃ puṣpakaṃ prabho ||
उपस्थातुं नरश्रेष्ठ स च मां प्रत्यभाषत ॥ (४।२)
upasthātuṃ naraśreṣṭha sa ca māṃ pratyabhāṣata ||
निहत्य युधि दुर्धर्षं रावणं राक्षसाधिपम् ॥ (५।२)
nihatya yudhi durdharṣaṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam ||
स त्वं रामेण लङ्कायां निर्जितः परमात्मना । (७।१)
sa tvaṃ rāmeṇa laṅkāyāṃ nirjitaḥ paramātmanā |
वह सौम्य तम् एव त्वम् अहम् आज्ञापयामि ते ॥ (७।२)
vaha saumya tam eva tvam aham ājñāpayāmi te ||
त्वत्सकाशं पुनः प्राप्तः स एवं प्रतिगृह्ण माम् ॥ (९।२)
tvatsakāśaṃ punaḥ prāptaḥ sa evaṃ pratigṛhṇa mām ||
बाढम् इत्येव काकुत्स्थः पुष्पकं समपूजयत् । (१०।१)
bāḍham ityeva kākutsthaḥ puṣpakaṃ samapūjayat |
लाजाक्षतैश्च पुष्पैश्च गन्धैश्च सुसुगन्धिभिः ॥ (१०।२)
lājākṣataiśca puṣpaiśca gandhaiśca susugandhibhiḥ ||
गम्यतां च यथाकामम् आगच्छेस्त्वं यदा स्मरे । (११।१)
gamyatāṃ ca yathākāmam āgacchestvaṃ yadā smare |
एवम् अस्त्विति रामेण विसृष्टः पुष्पकः पुनः । (११।२)
evam astviti rāmeṇa visṛṣṭaḥ puṣpakaḥ punaḥ |
अभिप्रेतां दिशं प्रायात् पुष्पकः पुष्पभूषितः ॥ (११।३)
abhipretāṃ diśaṃ prāyāt puṣpakaḥ puṣpabhūṣitaḥ ||
एवम् अन्तर्हिते तस्मिन् पुष्पके विविधात्मनि । (१२।१)
evam antarhite tasmin puṣpake vividhātmani |
भरतः प्राञ्जलिर् वाक्यम् उवाच रघुनन्दनम् ॥ (१२।२)
bharataḥ prāñjalir vākyam uvāca raghunandanam ||
अत्यद्भुतानि दृश्यन्ते त्वयि राज्यं प्रशासति । (१३।१)
atyadbhutāni dṛśyante tvayi rājyaṃ praśāsati |
अमानुषाणां सत्त्वानां व्याहृतानि मुहुर् मुहुः ॥ (१३।२)
amānuṣāṇāṃ sattvānāṃ vyāhṛtāni muhur muhuḥ ||
अनामयाच्च मर्त्यानां साग्रो मासो गतो ह्ययम् । (१४।१)
anāmayācca martyānāṃ sāgro māso gato hyayam |
जीर्णानाम् अपि सत्त्वानां मृत्युर् नायाति राघव ॥ (१४।२)
jīrṇānām api sattvānāṃ mṛtyur nāyāti rāghava ||
पुत्रान्नार्यः प्रसूयन्ते वपुष्मन्तश्च मानवाः । (१५।१)
putrānnāryaḥ prasūyante vapuṣmantaśca mānavāḥ |
हर्षश्चाभ्यधिको राजञ् जनस्य पुरवासिनः ॥ (१५।२)
harṣaścābhyadhiko rājañ janasya puravāsinaḥ ||
वायवश्चापि वायन्ते स्पर्शवन्तः सुखप्रदाः ॥ (१६।२)
vāyavaścāpi vāyante sparśavantaḥ sukhapradāḥ ||
श्रुत्वा रामो मुदा युक्तः प्रमुमोद सुखी सुखम् ॥ (१८।२)
śrutvā rāmo mudā yuktaḥ pramumoda sukhī sukham ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.