रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 21

21 of 606 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तथा वसिष्ठे ब्रुवति राजा दशरथः सुतम् । (१।१)

tathā vasiṣṭhe bruvati rājā daśarathaḥ sutam |

1.2१.२

प्रहृष्टवदनो रामम् आजुहाव सलक्ष्मणम् ॥ (१।२)

prahṛṣṭavadano rāmam ājuhāva salakṣmaṇam ||

2.1२.१

कृतस्वस्त्ययनं मात्रा पित्रा दशरथेन च । (२।१)

kṛtasvastyayanaṃ mātrā pitrā daśarathena ca |

2.2२.२

पुरोधसा वसिष्ठेन मङ्गलैर् अभिमन्त्रितम् ॥ (२।२)

purodhasā vasiṣṭhena maṅgalair abhimantritam ||

3.1३.१

स पुत्रं मूर्ध्न्य् उपाघ्राय राजा दशरथः प्रियम् । (३।१)

sa putraṃ mūrdhny upāghrāya rājā daśarathaḥ priyam |

3.2३.२

ददौ कुशिकपुत्राय सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ (३।२)

dadau kuśikaputrāya suprītenāntarātmanā ||

4.1४.१

ततो वायुः सुखस्पर्शो विरजस्को ववौ तदा । (४।१)

tato vāyuḥ sukhasparśo virajasko vavau tadā |

4.2४.२

विश्वामित्रगतं रामं दृष्ट्वा राजीवलोचनम् ॥ (४।२)

viśvāmitragataṃ rāmaṃ dṛṣṭvā rājīvalocanam ||

5.1५.१

पुष्पवृष्टिर् महत्य् आसीद् देवदुन्दुभिनिस्वनः । (५।१)

puṣpavṛṣṭir mahaty āsīd devadundubhinisvanaḥ |

5.2५.२

शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषः प्रयाते तु महात्मनि ॥ (५।२)

śaṅkhadundubhinirghoṣaḥ prayāte tu mahātmani ||

6.1६.१

विश्वामित्रो ययाव् अग्रे ततो रामो महायशाः । (६।१)

viśvāmitro yayāv agre tato rāmo mahāyaśāḥ |

6.2६.२

काकपक्षधरो धन्वी तं च सौमित्रिर् अन्वगात् ॥ (६।२)

kākapakṣadharo dhanvī taṃ ca saumitrir anvagāt ||

7.1७.१

कलापिनौ धनुष्पाणी शोभयानौ दिशो दश । (७।१)

kalāpinau dhanuṣpāṇī śobhayānau diśo daśa |

7.2७.२

विश्वामित्रं महात्मानं त्रिशीर्षाव् इव पन्नगौ । (७।२)

viśvāmitraṃ mahātmānaṃ triśīrṣāv iva pannagau |

7.3७.३

अनुजग्मतुर् अक्षुद्रौ पितामहम् इवाश्विनौ ॥ (७।३)

anujagmatur akṣudrau pitāmaham ivāśvinau ||

8.1८.१

बद्धगोधाङ्गुलित्राणौ खड्गवन्तौ महाद्युती । (८।१)

baddhagodhāṅgulitrāṇau khaḍgavantau mahādyutī |

8.2८.२

स्थाणुं देवम् इवाचिन्त्यं कुमाराव् इव पावकी ॥ (८।२)

sthāṇuṃ devam ivācintyaṃ kumārāv iva pāvakī ||

9.1९.१

अध्यर्धयोजनं गत्वा सरय्वा दक्षिणे तटे । (९।१)

adhyardhayojanaṃ gatvā sarayvā dakṣiṇe taṭe |

9.2९.२

रामेति मधुरां वाणीं विश्वामित्रो ऽभ्यभाषत ॥ (९।२)

rāmeti madhurāṃ vāṇīṃ viśvāmitro 'bhyabhāṣata ||

10.1१०.१

गृहाण वत्स सलिलं मा भूत् कालस्य पर्ययः । (१०।१)

gṛhāṇa vatsa salilaṃ mā bhūt kālasya paryayaḥ |

10.2१०.२

मन्त्रग्रामं गृहाण त्वं बलाम् अतिबलां तथा ॥ (१०।२)

mantragrāmaṃ gṛhāṇa tvaṃ balām atibalāṃ tathā ||

11.1११.१

न श्रमो न ज्वरो वा ते न रूपस्य विपर्ययः । (११।१)

na śramo na jvaro vā te na rūpasya viparyayaḥ |

11.2११.२

न च सुप्तं प्रमत्तं वा धर्षयिष्यन्ति नैरृताः ॥ (११।२)

na ca suptaṃ pramattaṃ vā dharṣayiṣyanti nairṛtāḥ ||

12.1१२.१

न बाह्वोः सदृशो वीर्ये पृथिव्याम् अस्ति कश्चन । (१२।१)

na bāhvoḥ sadṛśo vīrye pṛthivyām asti kaścana |

12.2१२.२

त्रिषु लोकेषु वा राम न भवेत् सदृशस् तव ॥ (१२।२)

triṣu lokeṣu vā rāma na bhavet sadṛśas tava ||

13.1१३.१

न सौभाग्ये न दाक्षिण्ये न ज्ञाने बुद्धिनिश्चये । (१३।१)

na saubhāgye na dākṣiṇye na jñāne buddhiniścaye |

13.2१३.२

नोत्तरे प्रतिपत्तव्यः समो लोके तवानघ ॥ (१३।२)

nottare pratipattavyaḥ samo loke tavānagha ||

14.1१४.१

एतद्विद्याद्वये लब्धे भविता नास्ति ते समः । (१४।१)

etadvidyādvaye labdhe bhavitā nāsti te samaḥ |

14.2१४.२

बला चातिबला चैव सर्वज्ञानस्य मातरौ ॥ (१४।२)

balā cātibalā caiva sarvajñānasya mātarau ||

15.1१५.१

क्षुत्पिपासे न ते राम भविष्येते नरोत्तम । (१५।१)

kṣutpipāse na te rāma bhaviṣyete narottama |

15.2१५.२

बलाम् अतिबलां चैव पठतः पथि राघव । (१५।२)

balām atibalāṃ caiva paṭhataḥ pathi rāghava |

15.3१५.३

विद्याद्वयम् अधीयाने यशश् चाप्य् अतुलं भुवि ॥ (१५।३)

vidyādvayam adhīyāne yaśaś cāpy atulaṃ bhuvi ||

16.1१६.१

पितामहसुते ह्य् एते विद्ये तेजःसमन्विते । (१६।१)

pitāmahasute hy ete vidye tejaḥsamanvite |

16.2१६.२

प्रदातुं तव काकुत्स्थ सदृशस् त्वं हि धार्मिक ॥ (१६।२)

pradātuṃ tava kākutstha sadṛśas tvaṃ hi dhārmika ||

17.1१७.१

कामं बहुगुणाः सर्वे त्वय्य् एते नात्र संशयः । (१७।१)

kāmaṃ bahuguṇāḥ sarve tvayy ete nātra saṃśayaḥ |

17.2१७.२

तपसा संभृते चैते बहुरूपे भविष्यतः ॥ (१७।२)

tapasā saṃbhṛte caite bahurūpe bhaviṣyataḥ ||

18.1१८.१

ततो रामो जलं स्पृष्ट्वा प्रहृष्टवदनः शुचिः । (१८।१)

tato rāmo jalaṃ spṛṣṭvā prahṛṣṭavadanaḥ śuciḥ |

18.2१८.२

प्रतिजग्राह ते विद्ये महर्षेर् भावितात्मनः । (१८।२)

pratijagrāha te vidye maharṣer bhāvitātmanaḥ |

18.3१८.३

विद्यासमुदितो रामः शुशुभे भूरिविक्रमः ॥ (१८।३)

vidyāsamudito rāmaḥ śuśubhe bhūrivikramaḥ ||

19.1१९.१

गुरुकार्याणि सर्वाणि नियुज्य कुशिकात्मजे । (१९।१)

gurukāryāṇi sarvāṇi niyujya kuśikātmaje |

19.2१९.२

ऊषुस् तां रजनीं तत्र सरय्वां सुसुखं त्रयः ॥ (१९।२)

ūṣus tāṃ rajanīṃ tatra sarayvāṃ susukhaṃ trayaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 21

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit