रामायणRāmāyaṇa

Rām, 3, 9

196 of 606 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वाक्यम् एतत् तु वैदेह्या व्याहृतं भर्तृभक्तया । (१।१)

vākyam etat tu vaidehyā vyāhṛtaṃ bhartṛbhaktayā |

1.2१.२

श्रुत्वा धर्मे स्थितो रामः प्रत्युवाचाथ मैथिलीम् ॥ (१।२)

śrutvā dharme sthito rāmaḥ pratyuvācātha maithilīm ||

2.1२.१

हितम् उक्तं त्वया देवि स्निग्धया सदृशं वचः । (२।१)

hitam uktaṃ tvayā devi snigdhayā sadṛśaṃ vacaḥ |

2.2२.२

कुलं व्यपदिशन्त्या च धर्मज्ञे जनकात्मजे ॥ (२।२)

kulaṃ vyapadiśantyā ca dharmajñe janakātmaje ||

3.1३.१

किं तु वक्ष्याम्य् अहं देवि त्वयैवोक्तम् इदं वचः । (३।१)

kiṃ tu vakṣyāmy ahaṃ devi tvayaivoktam idaṃ vacaḥ |

3.2३.२

क्षत्रियैर् धार्यते चापो नार्तशब्दो भवेद् इति ॥ (३।२)

kṣatriyair dhāryate cāpo nārtaśabdo bhaved iti ||

4.1४.१

ते चार्ता दण्डकारण्ये मुनयः संशितव्रताः । (४।१)

te cārtā daṇḍakāraṇye munayaḥ saṃśitavratāḥ |

4.2४.२

मां सीते स्वयम् आगम्य शरण्याः शरणं गताः ॥ (४।२)

māṃ sīte svayam āgamya śaraṇyāḥ śaraṇaṃ gatāḥ ||

5.1५.१

वसन्तो धर्मनिरता वने मूलफलाशनाः । (५।१)

vasanto dharmaniratā vane mūlaphalāśanāḥ |

5.2५.२

न लभन्ते सुखं भीता राक्षसैः क्रूरकर्मभिः ॥ (५।२)

na labhante sukhaṃ bhītā rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ ||

6.1६.१

काले काले च निरता नियमैर् विविधैर् वने । (६।१)

kāle kāle ca niratā niyamair vividhair vane |

6.2६.२

भक्ष्यन्ते राक्षसैर् भीमैर् नरमांसोपजीविभिः ॥ (६।२)

bhakṣyante rākṣasair bhīmair naramāṃsopajīvibhiḥ ||

7.1७.१

ते भक्ष्यमाणा मुनयो दण्डकारण्यवासिनः । (७।१)

te bhakṣyamāṇā munayo daṇḍakāraṇyavāsinaḥ |

7.2७.२

अस्मान् अभ्यवपद्येति माम् ऊचुर् द्विजसत्तमाः ॥ (७।२)

asmān abhyavapadyeti mām ūcur dvijasattamāḥ ||

8.1८.१

मया तु वचनं श्रुत्वा तेषाम् एवं मुखाच् च्युतम् । (८।१)

mayā tu vacanaṃ śrutvā teṣām evaṃ mukhāc cyutam |

8.2८.२

कृत्वा चरणशुश्रूषां वाक्यम् एतद् उदाहृतम् ॥ (८।२)

kṛtvā caraṇaśuśrūṣāṃ vākyam etad udāhṛtam ||

9.1९.१

प्रसीदन्तु भवन्तो मे ह्रीर् एषा हि ममातुला । (९।१)

prasīdantu bhavanto me hrīr eṣā hi mamātulā |

9.2९.२

यदीदृशैर् अहं विप्रैर् उपस्थेयैर् उपस्थितः । (९।२)

yadīdṛśair ahaṃ viprair upastheyair upasthitaḥ |

9.3९.३

किं करोमीति च मया व्याहृतं द्विजसंनिधौ ॥ (९।३)

kiṃ karomīti ca mayā vyāhṛtaṃ dvijasaṃnidhau ||

10.1१०.१

सर्वैर् एव समागम्य वाग् इयं समुदाहृता । (१०।१)

sarvair eva samāgamya vāg iyaṃ samudāhṛtā |

10.2१०.२

राक्षसैर् दण्डकारण्ये बहुभिः कामरूपिभिः । (१०।२)

rākṣasair daṇḍakāraṇye bahubhiḥ kāmarūpibhiḥ |

10.3१०.३

अर्दिताः स्म भृशं राम भवान् नस् त्रातुम् अर्हति ॥ (१०।३)

arditāḥ sma bhṛśaṃ rāma bhavān nas trātum arhati ||

11.1११.१

होमकाले तु सम्प्राप्ते पर्वकालेषु चानघ । (११।१)

homakāle tu samprāpte parvakāleṣu cānagha |

11.2११.२

धर्षयन्ति स्म दुर्धर्षा राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ (११।२)

dharṣayanti sma durdharṣā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ ||

12.1१२.१

राक्षसैर् धर्षितानां च तापसानां तपस्विनाम् । (१२।१)

rākṣasair dharṣitānāṃ ca tāpasānāṃ tapasvinām |

12.2१२.२

गतिं मृगयमाणानां भवान् नः परमा गतिः ॥ (१२।२)

gatiṃ mṛgayamāṇānāṃ bhavān naḥ paramā gatiḥ ||

13.1१३.१

कामं तपःप्रभावेन शक्ता हन्तुं निशाचरान् । (१३।१)

kāmaṃ tapaḥprabhāvena śaktā hantuṃ niśācarān |

13.2१३.२

चिरार्जितं तु नेच्छामस् तपः खण्डयितुं वयम् ॥ (१३।२)

cirārjitaṃ tu necchāmas tapaḥ khaṇḍayituṃ vayam ||

14.1१४.१

बहुविघ्नं तपोनित्यं दुश्चरं चैव राघव । (१४।१)

bahuvighnaṃ taponityaṃ duścaraṃ caiva rāghava |

14.2१४.२

तेन शापं न मुञ्चामो भक्ष्यमाणाश् च राक्षसैः ॥ (१४।२)

tena śāpaṃ na muñcāmo bhakṣyamāṇāś ca rākṣasaiḥ ||

15.1१५.१

तद् अर्द्यमानान् रक्षोभिर् दण्डकारण्यवासिभिः । (१५।१)

tad ardyamānān rakṣobhir daṇḍakāraṇyavāsibhiḥ |

15.2१५.२

रक्ष नस् त्वं सह भ्रात्रा त्वन्नाथा हि वयं वने ॥ (१५।२)

rakṣa nas tvaṃ saha bhrātrā tvannāthā hi vayaṃ vane ||

16.1१६.१

मया चैतद् वचः श्रुत्वा कार्त्स्न्येन परिपालनम् । (१६।१)

mayā caitad vacaḥ śrutvā kārtsnyena paripālanam |

16.2१६.२

ऋषीणां दण्डकारण्ये संश्रुतं जनकात्मजे ॥ (१६।२)

ṛṣīṇāṃ daṇḍakāraṇye saṃśrutaṃ janakātmaje ||

17.1१७.१

संश्रुत्य च न शक्ष्यामि जीवमानः प्रतिश्रवम् । (१७।१)

saṃśrutya ca na śakṣyāmi jīvamānaḥ pratiśravam |

17.2१७.२

मुनीनाम् अन्यथा कर्तुं सत्यम् इष्टं हि मे सदा ॥ (१७।२)

munīnām anyathā kartuṃ satyam iṣṭaṃ hi me sadā ||

18.1१८.१

अप्य् अहं जीवितं जह्यां त्वां वा सीते सलक्ष्मणाम् । (१८।१)

apy ahaṃ jīvitaṃ jahyāṃ tvāṃ vā sīte salakṣmaṇām |

18.2१८.२

न तु प्रतिज्ञां संश्रुत्य ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः ॥ (१८।२)

na tu pratijñāṃ saṃśrutya brāhmaṇebhyo viśeṣataḥ ||

19.1१९.१

तद् अवश्यं मया कार्यम् ऋषीणां परिपालनम् । (१९।१)

tad avaśyaṃ mayā kāryam ṛṣīṇāṃ paripālanam |

19.2१९.२

अनुक्तेनापि वैदेहि प्रतिज्ञाय तु किं पुनः ॥ (१९।२)

anuktenāpi vaidehi pratijñāya tu kiṃ punaḥ ||

20.1२०.१

मम स्नेहाच् च सौहार्दाद् इदम् उक्तं त्वया वचः । (२०।१)

mama snehāc ca sauhārdād idam uktaṃ tvayā vacaḥ |

20.2२०.२

परितुष्टो ऽस्म्य् अहं सीते न ह्य् अनिष्टो ऽनुशिष्यते । (२०।२)

parituṣṭo 'smy ahaṃ sīte na hy aniṣṭo 'nuśiṣyate |

20.3२०.३

सदृशं चानुरूपं च कुलस्य तव शोभने ॥ (२०।३)

sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca kulasya tava śobhane ||

21.1२१.१

इत्य् एवम् उक्त्वा वचनं महात्मा सीतां प्रियां मैथिलराजपुत्रीम् । (२१।१)

ity evam uktvā vacanaṃ mahātmā sītāṃ priyāṃ maithilarājaputrīm |

21.2२१.२

रामो धनुष्मान् सह लक्ष्मणेन जगाम रम्याणि तपोवनानि ॥ (२१।२)

rāmo dhanuṣmān saha lakṣmaṇena jagāma ramyāṇi tapovanāni ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 3, 9

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit