स तं वृक्षं समासाद्य संध्याम् अन्वास्य पश्चिमाम् । (१।१)

रामो रमयतां श्रेष्ठ इति होवाच लक्ष्मणम् ॥ (१।२)

अद्येयं प्रथमा रात्रिर् याता जनपदाद् बहिः । (२।१)

या सुमन्त्रेण रहिता तां नोत्कण्ठितुम् अर्हसि ॥ (२।२)

जागर्तव्यम् अतन्द्रिभ्याम् अद्य प्रभृति रात्रिषु । (३।१)

योगक्षेमो हि सीताया वर्तते लक्ष्मणावयोः ॥ (३।२)

रात्रिं कथंचिद् एवेमां सौमित्रे वर्तयामहे । (४।१)

उपावर्तामहे भूमाव् आस्तीर्य स्वयम् आर्जितैः ॥ (४।२)

स तु संविश्य मेदिन्यां महार्हशयनोचितः । (५।१)

इमाः सौमित्रये रामो व्याजहार कथाः शुभाः ॥ (५।२)

ध्रुवम् अद्य महाराजो दुःखं स्वपिति लक्ष्मण । (६।१)

कृतकामा तु कैकेयी तुष्टा भवितुम् अर्हति ॥ (६।२)

सा हि देवी महाराजं कैकेयी राज्यकारणात् । (७।१)

अपि न च्यावयेत् प्राणान् दृष्ट्वा भरतम् आगतम् ॥ (७।२)

अनाथश् चैव वृद्धश् च मया चैव विनाकृतः । (८।१)

किं करिष्यति कामात्मा कैकेय्या वशम् आगतः ॥ (८।२)

इदं व्यसनम् आलोक्य राज्ञश् च मतिविभ्रमम् । (९।१)

काम एवार्धधर्माभ्यां गरीयान् इति मे मतिः ॥ (९।२)

को ह्य् अविद्वान् अपि पुमान् प्रमदायाः कृते त्यजेत् । (१०।१)

छन्दानुवर्तिनं पुत्रं तातो माम् इव लक्ष्मण ॥ (१०।२)

सुखी बत सभार्यश् च भरतः केकयीसुतः । (११।१)

मुदितान् कोसलान् एको यो भोक्ष्यत्य् अधिराजवत् ॥ (११।२)

स हि सर्वस्य राज्यस्य मुखम् एकं भविष्यति । (१२।१)

ताते च वयसातीते मयि चारण्यम् आश्रिते ॥ (१२।२)

अर्थधर्मौ परित्यज्य यः कामम् अनुवर्तते । (१३।१)

एवम् आपद्यते क्षिप्रं राजा दशरथो यथा ॥ (१३।२)

मन्ये दशरथान्ताय मम प्रव्राजनाय च । (१४।१)

कैकेयी सौम्य सम्प्राप्ता राज्याय भरतस्य च ॥ (१४।२)

अपीदानीं न कैकेयी सौभाग्यमदमोहिता । (१५।१)

कौसल्यां च सुमित्रां च सम्प्रबाधेत मत्कृते ॥ (१५।२)

मा स्म मत्कारणाद् देवी सुमित्रा दुःखम् आवसेत् । (१६।१)

अयोध्याम् इत एव त्वं काले प्रविश लक्ष्मण ॥ (१६।२)

अहम् एको गमिष्यामि सीतया सह दण्डकान् । (१७।१)

अनाथाया हि नाथस् त्वं कौसल्याया भविष्यसि ॥ (१७।२)

क्षुद्रकर्मा हि कैकेयी द्वेषाद् अन्याय्यम् आचरेत् । (१८।१)

परिदद्या हि धर्मज्ञे भरते मम मातरम् ॥ (१८।२)

नूनं जात्यन्तरे कस्मिन् स्त्रियः पुत्रैर् वियोजिताः । (१९।१)

जनन्या मम सौमित्रे तद् अप्य् एतद् उपस्थितम् ॥ (१९।२)

मया हि चिरपुष्टेन दुःखसंवर्धितेन च । (२०।१)

विप्रायुज्यत कौसल्या फलकाले धिग् अस्तु माम् ॥ (२०।२)

मा स्म सीमन्तिनी काचिज् जनयेत् पुत्रम् ईदृशम् । (२१।१)

सौमित्रे यो ऽहम् अम्बाया दद्मि शोकम् अनन्तकम् ॥ (२१।२)

मन्ये प्रीतिविशिष्टा सा मत्तो लक्ष्मण शारिका । (२२।१)

यस्यास् तच् छ्रूयते वाक्यं शुक पादम् अरेर् दश ॥ (२२।२)

शोचन्त्याश् चाल्पभाग्याया न किंचिद् उपकुर्वता । (२३।१)

पुत्रेण किम् अपुत्राया मया कार्यम् अरिंदम ॥ (२३।२)

अल्पभाग्या हि मे माता कौसल्या रहिता मया । (२४।१)

शेते परमदुःखार्ता पतिता शोकसागरे ॥ (२४।२)

एको ह्य् अहम् अयोध्यां च पृथिवीं चापि लक्ष्मण । (२५।१)

तरेयम् इषुभिः क्रुद्धो ननु वीर्यम् अकारणम् ॥ (२५।२)

अधर्मभयभीतश् च परलोकस्य चानघ । (२६।१)

तेन लक्ष्मण नाद्याहम् आत्मानम् अभिषेचये ॥ (२६।२)

एतद् अन्यच् च करुणं विलप्य विजने बहु । (२७।१)

अश्रुपूर्णमुखो रामो निशि तूष्णीम् उपाविशत् ॥ (२७।२)

विलप्योपरतं रामं गतार्चिषम् इवानलम् । (२८।१)

समुद्रम् इव निर्वेगम् आश्वासयत लक्ष्मणः ॥ (२८।२)

ध्रुवम् अद्य पुरी राम अयोध्यायुधिनां वर । (२९।१)

निष्प्रभा त्वयि निष्क्रान्ते गतचन्द्रेव शर्वरी ॥ (२९।२)

नैतद् औपयिकं राम यद् इदं परितप्यसे । (३०।१)

विषादयसि सीतां च मां चैव पुरुषर्षभ ॥ (३०।२)

न च सीता त्वया हीना न चाहम् अपि राघव । (३१।१)

मुहूर्तम् अपि जीवावो जलान् मत्स्याव् इवोद्धृतौ ॥ (३१।२)

न हि तातं न शत्रुघ्नं न सुमित्रां परंतप । (३२।१)

द्रष्टुम् इच्छेयम् अद्याहं स्वर्गं वापि त्वया विना ॥ (३२।२)

स लक्ष्मणस्योत्तमपुष्कलं वचो निशम्य चैवं वनवासम् आदरात् । (३३।१)

समाः समस्ता विदधे परंतपः प्रपद्य धर्मं सुचिराय राघवः ॥ (३३।२)