एवं तु क्रुद्धया राजा राममात्रा सशोकया । (१।१)

श्रावितः परुषं वाक्यं चिन्तयामास दुःखितः ॥ (१।२)

तस्य चिन्तयमानस्य प्रत्यभात् कर्म दुष्कृतम् । (२।१)

यद् अनेन कृतं पूर्वम् अज्ञानाच् छब्दवेधिना ॥ (२।२)

अमनास् तेन शोकेन रामशोकेन च प्रभुः । (३।१)

दह्यमानस् तु शोकाभ्यां कौसल्याम् आह भूपतिः ॥ (३।२)

प्रसादये त्वां कौसल्ये रचितो ऽयं मयाञ्जलिः । (४।१)

वत्सला चानृशंसा च त्वं हि नित्यं परेष्व् अपि ॥ (४।२)

भर्ता तु खलु नारीणां गुणवान् निर्गुणो ऽपि वा । (५।१)

धर्मं विमृशमानानां प्रत्यक्षं देवि दैवतम् ॥ (५।२)

सा त्वं धर्मपरा नित्यं दृष्टलोकपरावरा । (६।१)

नार्हसे विप्रियं वक्तुं दुःखितापि सुदुःखितम् ॥ (६।२)

तद् वाक्यं करुणं राज्ञः श्रुत्वा दीनस्य भाषितम् । (७।१)

कौसल्या व्यसृजद् बाष्पं प्रणालीव नवोदकम् ॥ (७।२)

स मूर्ध्नि बद्ध्वा रुदती राज्ञः पद्मम् इवाञ्जलिम् । (८।१)

सम्भ्रमाद् अब्रवीत् त्रस्ता त्वरमाणाक्षरं वचः ॥ (८।२)

प्रसीद शिरसा याचे भूमौ निपतितास्मि ते । (९।१)

याचितास्मि हता देव हन्तव्याहं न हि त्वया ॥ (९।२)

नैषा हि सा स्त्री भवति श्लाघनीयेन धीमता । (१०।१)

उभयोर् लोकयोर् वीर पत्या या संप्रसाद्यते ॥ (१०।२)

जानामि धर्मं धर्मज्ञ त्वां जाने सत्यवादिनम् । (११।१)

पुत्रशोकार्तया तत् तु मया किमपि भाषितम् ॥ (११।२)

शोको नाशयते धैर्यं शोको नाशयते श्रुतम् । (१२।१)

शोको नाशयते सर्वं नास्ति शोकसमो रिपुः ॥ (१२।२)

शयम् आपतितः सोढुं प्रहरो रिपुहस्ततः । (१३।१)

सोढुम् आपतितः शोकः सुसूक्ष्मो ऽपि न शक्यते ॥ (१३।२)

वनवासाय रामस्य पञ्चरात्रो ऽद्य गण्यते । (१४।१)

यः शोकहतहर्षायाः पञ्चवर्षोपमो मम ॥ (१४।२)

तं हि चिन्तयमानायाः शोको ऽयं हृदि वर्धते । (१५।१)

अदीनाम् इव वेगेन समुद्रसलिलं महत् ॥ (१५।२)

एवं हि कथयन्त्यास् तु कौसल्यायाः शुभं वचः । (१६।१)

मन्दरश्मिर् अभूत् सूर्यो रजनी चाभ्यवर्तत ॥ (१६।२)

अथ प्रह्लादितो वाक्यैर् देव्या कौसल्यया नृपः । (१७।१)

शोकेन च समाक्रान्तो निद्राया वशम् एयिवान् ॥ (१७।२)