रामायणRāmāyaṇa

Rām, 3, 28

215 of 606 · 56 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

खरं तु विरथं रामो गदापाणिम् अवस्थितम् । (१।१)

kharaṃ tu virathaṃ rāmo gadāpāṇim avasthitam |

1.2१.२

मृदुपूर्वं महातेजाः परुषं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

mṛdupūrvaṃ mahātejāḥ paruṣaṃ vākyam abravīt ||

2.1२.१

गजाश्वरथसम्बाधे बले महति तिष्ठता । (२।१)

gajāśvarathasambādhe bale mahati tiṣṭhatā |

2.2२.२

कृतं सुदारुणं कर्म सर्वलोकजुगुप्सितम् ॥ (२।२)

kṛtaṃ sudāruṇaṃ karma sarvalokajugupsitam ||

3.1३.१

उद्वेजनीयो भूतानां नृशंसः पापकर्मकृत् । (३।१)

udvejanīyo bhūtānāṃ nṛśaṃsaḥ pāpakarmakṛt |

3.2३.२

त्रयाणाम् अपि लोकानाम् ईश्वरो ऽपि न तिष्ठति ॥ (३।२)

trayāṇām api lokānām īśvaro 'pi na tiṣṭhati ||

4.1४.१

कर्म लोकविरुद्धं तु कुर्वाणं क्षणदाचर । (४।१)

karma lokaviruddhaṃ tu kurvāṇaṃ kṣaṇadācara |

4.2४.२

तीक्ष्णं सर्वजनो हन्ति सर्पं दुष्टम् इवागतम् ॥ (४।२)

tīkṣṇaṃ sarvajano hanti sarpaṃ duṣṭam ivāgatam ||

5.1५.१

लोभात् पापानि कुर्वाणः कामाद् वा यो न बुध्यते । (५।१)

lobhāt pāpāni kurvāṇaḥ kāmād vā yo na budhyate |

5.2५.२

भ्रष्टः पश्यति तस्यान्तं ब्राह्मणी करकाद् इव ॥ (५।२)

bhraṣṭaḥ paśyati tasyāntaṃ brāhmaṇī karakād iva ||

6.1६.१

वसतो दण्डकारण्ये तापसान् धर्मचारिणः । (६।१)

vasato daṇḍakāraṇye tāpasān dharmacāriṇaḥ |

6.2६.२

किं नु हत्वा महाभागान् फलं प्राप्स्यसि राक्षस ॥ (६।२)

kiṃ nu hatvā mahābhāgān phalaṃ prāpsyasi rākṣasa ||

7.1७.१

न चिरं पापकर्माणः क्रूरा लोकजुगुप्सिताः । (७।१)

na ciraṃ pāpakarmāṇaḥ krūrā lokajugupsitāḥ |

7.2७.२

ऐश्वर्यं प्राप्य तिष्ठन्ति शीर्णमूला इव द्रुमाः ॥ (७।२)

aiśvaryaṃ prāpya tiṣṭhanti śīrṇamūlā iva drumāḥ ||

8.1८.१

अवश्यं लभते कर्ता फलं पापस्य कर्मणः । (८।१)

avaśyaṃ labhate kartā phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ |

8.2८.२

घोरं पर्यागते काले द्रुमः पुष्पम् इवार्तवम् ॥ (८।२)

ghoraṃ paryāgate kāle drumaḥ puṣpam ivārtavam ||

9.1९.१

नचिरात् प्राप्यते लोके पापानां कर्मणां फलम् । (९।१)

nacirāt prāpyate loke pāpānāṃ karmaṇāṃ phalam |

9.2९.२

सविषाणाम् इवान्नानां भुक्तानां क्षणदाचर ॥ (९।२)

saviṣāṇām ivānnānāṃ bhuktānāṃ kṣaṇadācara ||

10.1१०.१

पापम् आचरतां घोरं लोकस्याप्रियम् इच्छताम् । (१०।१)

pāpam ācaratāṃ ghoraṃ lokasyāpriyam icchatām |

10.2१०.२

अहम् आसादितो राजा प्राणान् हन्तुं निशाचर ॥ (१०।२)

aham āsādito rājā prāṇān hantuṃ niśācara ||

11.1११.१

अद्य हि त्वां मया मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः । (११।१)

adya hi tvāṃ mayā muktāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ |

11.2११.२

विदार्य निपतिष्यन्ति वल्मीकम् इव पन्नगाः ॥ (११।२)

vidārya nipatiṣyanti valmīkam iva pannagāḥ ||

12.1१२.१

ये त्वया दण्डकारण्ये भक्षिता धर्मचारिणः । (१२।१)

ye tvayā daṇḍakāraṇye bhakṣitā dharmacāriṇaḥ |

12.2१२.२

तान् अद्य निहतः संख्ये ससैन्यो ऽनुगमिष्यसि ॥ (१२।२)

tān adya nihataḥ saṃkhye sasainyo 'nugamiṣyasi ||

13.1१३.१

अद्य त्वां निहतं बाणैः पश्यन्तु परमर्षयः । (१३।१)

adya tvāṃ nihataṃ bāṇaiḥ paśyantu paramarṣayaḥ |

13.2१३.२

निरयस्थं विमानस्था ये त्वया हिंसिताः पुरा ॥ (१३।२)

nirayasthaṃ vimānasthā ye tvayā hiṃsitāḥ purā ||

14.1१४.१

प्रहर त्वं यथाकामं कुरु यत्नं कुलाधम । (१४।१)

prahara tvaṃ yathākāmaṃ kuru yatnaṃ kulādhama |

14.2१४.२

अद्य ते पातयिष्यामि शिरस् तालफलं यथा ॥ (१४।२)

adya te pātayiṣyāmi śiras tālaphalaṃ yathā ||

15.1१५.१

एवम् उक्तस् तु रामेण क्रुद्धः संरक्तलोचनः । (१५।१)

evam uktas tu rāmeṇa kruddhaḥ saṃraktalocanaḥ |

15.2१५.२

प्रत्युवाच ततो रामं प्रहसन् क्रोधमूर्छितः ॥ (१५।२)

pratyuvāca tato rāmaṃ prahasan krodhamūrchitaḥ ||

16.1१६.१

प्राकृतान् राक्षसान् हत्वा युद्धे दशरथात्मज । (१६।१)

prākṛtān rākṣasān hatvā yuddhe daśarathātmaja |

16.2१६.२

आत्मना कथम् आत्मानम् अप्रशस्यं प्रशंससि ॥ (१६।२)

ātmanā katham ātmānam apraśasyaṃ praśaṃsasi ||

17.1१७.१

विक्रान्ता बलवन्तो वा ये भवन्ति नरर्षभाः । (१७।१)

vikrāntā balavanto vā ye bhavanti nararṣabhāḥ |

17.2१७.२

कथयन्ति न ते किंचित् तेजसा स्वेन गर्विताः ॥ (१७।२)

kathayanti na te kiṃcit tejasā svena garvitāḥ ||

18.1१८.१

प्राकृतास् त्व् अकृतात्मानो लोके क्षत्रियपांसनाः । (१८।१)

prākṛtās tv akṛtātmāno loke kṣatriyapāṃsanāḥ |

18.2१८.२

निरर्थकं विकत्थन्ते यथा राम विकत्थसे ॥ (१८।२)

nirarthakaṃ vikatthante yathā rāma vikatthase ||

19.1१९.१

कुलं व्यपदिशन् वीरः समरे को ऽभिधास्यति । (१९।१)

kulaṃ vyapadiśan vīraḥ samare ko 'bhidhāsyati |

19.2१९.२

मृत्युकाले हि सम्प्राप्ते स्वयम् अप्रस्तवे स्तवम् ॥ (१९।२)

mṛtyukāle hi samprāpte svayam aprastave stavam ||

20.1२०.१

सर्वथा तु लघुत्वं ते कत्थनेन विदर्शितम् । (२०।१)

sarvathā tu laghutvaṃ te katthanena vidarśitam |

20.2२०.२

सुवर्णप्रतिरूपेण तप्तेनेव कुशाग्निना ॥ (२०।२)

suvarṇapratirūpeṇa tapteneva kuśāgninā ||

21.1२१.१

न तु माम् इह तिष्ठन्तं पश्यसि त्वं गदाधरम् । (२१।१)

na tu mām iha tiṣṭhantaṃ paśyasi tvaṃ gadādharam |

21.2२१.२

धराधरम् इवाकम्प्यं पर्वतं धातुभिश् चितम् ॥ (२१।२)

dharādharam ivākampyaṃ parvataṃ dhātubhiś citam ||

22.1२२.१

पर्याप्तो ऽहं गदापाणिर् हन्तुं प्राणान् रणे तव । (२२।१)

paryāpto 'haṃ gadāpāṇir hantuṃ prāṇān raṇe tava |

22.2२२.२

त्रयाणाम् अपि लोकानां पाशहस्त इवान्तकः ॥ (२२।२)

trayāṇām api lokānāṃ pāśahasta ivāntakaḥ ||

23.1२३.१

कामं बह्व् अपि वक्तव्यं त्वयि वक्ष्यामि न त्व् अहम् । (२३।१)

kāmaṃ bahv api vaktavyaṃ tvayi vakṣyāmi na tv aham |

23.2२३.२

अस्तं गच्छेद्धि सविता युद्धविघ्नस् ततो भवेत् ॥ (२३।२)

astaṃ gaccheddhi savitā yuddhavighnas tato bhavet ||

24.1२४.१

चतुर्दश सहस्राणि राक्षसानां हतानि ते । (२४।१)

caturdaśa sahasrāṇi rākṣasānāṃ hatāni te |

24.2२४.२

त्वद्विनाशात् करोम्य् अद्य तेषाम् अश्रुप्रमार्जनम् ॥ (२४।२)

tvadvināśāt karomy adya teṣām aśrupramārjanam ||

25.1२५.१

इत्य् उक्त्वा परमक्रुद्धस् तां गदां परमाङ्गदः । (२५।१)

ity uktvā paramakruddhas tāṃ gadāṃ paramāṅgadaḥ |

25.2२५.२

खरश् चिक्षेप रामाय प्रदीप्ताम् अशनिं यथा ॥ (२५।२)

kharaś cikṣepa rāmāya pradīptām aśaniṃ yathā ||

26.1२६.१

खरबाहुप्रमुक्ता सा प्रदीप्ता महती गदा । (२६।१)

kharabāhupramuktā sā pradīptā mahatī gadā |

26.2२६.२

भस्म वृक्षांश् च गुल्मांश् च कृत्वागात् तत्समीपतः ॥ (२६।२)

bhasma vṛkṣāṃś ca gulmāṃś ca kṛtvāgāt tatsamīpataḥ ||

27.1२७.१

ताम् आपतन्तीं ज्वलितां मृत्युपाशोपमां गदाम् । (२७।१)

tām āpatantīṃ jvalitāṃ mṛtyupāśopamāṃ gadām |

27.2२७.२

अन्तरिक्षगतां रामश् चिछेद बहुधा शरैः ॥ (२७।२)

antarikṣagatāṃ rāmaś cicheda bahudhā śaraiḥ ||

28.1२८.१

सा विशीर्णा शरैर् भिन्ना पपात धरणीतले । (२८।१)

sā viśīrṇā śarair bhinnā papāta dharaṇītale |

28.2२८.२

गदामन्त्रौषधिबलैर् व्यालीव विनिपातिता ॥ (२८।२)

gadāmantrauṣadhibalair vyālīva vinipātitā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 3, 28

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit