रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 79

155 of 606 · 42 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एवम् उक्तस् तु भरतो निषादाधिपतिं गुहम् । (१।१)

evam uktas tu bharato niṣādādhipatiṃ guham |

1.2१.२

प्रत्युवाच महाप्राज्ञो वाक्यं हेत्वर्थसंहितम् ॥ (१।२)

pratyuvāca mahāprājño vākyaṃ hetvarthasaṃhitam ||

2.1२.१

ऊर्जितः खलु ते कामः कृतो मम गुरोः सखे । (२।१)

ūrjitaḥ khalu te kāmaḥ kṛto mama guroḥ sakhe |

2.2२.२

यो मे त्वम् ईदृशीं सेनाम् एको ऽभ्यर्चितुम् इच्छसि ॥ (२।२)

yo me tvam īdṛśīṃ senām eko 'bhyarcitum icchasi ||

3.1३.१

इत्य् उक्त्वा तु महातेजा गुहं वचनम् उत्तमम् । (३।१)

ity uktvā tu mahātejā guhaṃ vacanam uttamam |

3.2३.२

अब्रवीद् भरतः श्रीमान् निषादाधिपतिं पुनः ॥ (३।२)

abravīd bharataḥ śrīmān niṣādādhipatiṃ punaḥ ||

4.1४.१

कतरेण गमिष्यामि भरद्वाजाश्रमं गुह । (४।१)

katareṇa gamiṣyāmi bharadvājāśramaṃ guha |

4.2४.२

गहनो ऽयं भृशं देशो गङ्गानूपो दुरत्ययः ॥ (४।२)

gahano 'yaṃ bhṛśaṃ deśo gaṅgānūpo duratyayaḥ ||

5.1५.१

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः । (५।१)

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājaputrasya dhīmataḥ |

5.2५.२

अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं गुहो गहनगोचरः ॥ (५।२)

abravīt prāñjalir vākyaṃ guho gahanagocaraḥ ||

6.1६.१

दाशास् त्व् अनुगमिष्यन्ति धन्विनः सुसमाहिताः । (६।१)

dāśās tv anugamiṣyanti dhanvinaḥ susamāhitāḥ |

6.2६.२

अहं चानुगमिष्यामि राजपुत्र महायशः ॥ (६।२)

ahaṃ cānugamiṣyāmi rājaputra mahāyaśaḥ ||

7.1७.१

कच्चिन् न दुष्टो व्रजसि रामस्याक्लिष्टकर्मणः । (७।१)

kaccin na duṣṭo vrajasi rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |

7.2७.२

इयं ते महती सेना शङ्कां जनयतीव मे ॥ (७।२)

iyaṃ te mahatī senā śaṅkāṃ janayatīva me ||

8.1८.१

तम् एवम् अभिभाषन्तम् आकाश इव निर्मलः । (८।१)

tam evam abhibhāṣantam ākāśa iva nirmalaḥ |

8.2८.२

भरतः श्लक्ष्णया वाचा गुहं वचनम् अब्रवीत् ॥ (८।२)

bharataḥ ślakṣṇayā vācā guhaṃ vacanam abravīt ||

9.1९.१

मा भूत् स कालो यत् कष्टं न मां शङ्कितुम् अर्हसि । (९।१)

mā bhūt sa kālo yat kaṣṭaṃ na māṃ śaṅkitum arhasi |

9.2९.२

राघवः स हि मे भ्राता ज्येष्ठः पितृसमो मम ॥ (९।२)

rāghavaḥ sa hi me bhrātā jyeṣṭhaḥ pitṛsamo mama ||

10.1१०.१

तं निवर्तयितुं यामि काकुत्स्थं वनवासिनम् । (१०।१)

taṃ nivartayituṃ yāmi kākutsthaṃ vanavāsinam |

10.2१०.२

बुद्धिर् अन्या न ते कार्या गुह सत्यं ब्रवीमि ते ॥ (१०।२)

buddhir anyā na te kāryā guha satyaṃ bravīmi te ||

11.1११.१

स तु संहृष्टवदनः श्रुत्वा भरतभाषितम् । (११।१)

sa tu saṃhṛṣṭavadanaḥ śrutvā bharatabhāṣitam |

11.2११.२

पुनर् एवाब्रवीद् वाक्यं भरतं प्रति हर्षितः ॥ (११।२)

punar evābravīd vākyaṃ bharataṃ prati harṣitaḥ ||

12.1१२.१

धन्यस् त्वं न त्वया तुल्यं पश्यामि जगतीतले । (१२।१)

dhanyas tvaṃ na tvayā tulyaṃ paśyāmi jagatītale |

12.2१२.२

अयत्नाद् आगतं राज्यं यस् त्वं त्यक्तुम् इहेच्छसि ॥ (१२।२)

ayatnād āgataṃ rājyaṃ yas tvaṃ tyaktum ihecchasi ||

13.1१३.१

शाश्वती खलु ते कीर्तिर् लोकान् अनुचरिष्यति । (१३।१)

śāśvatī khalu te kīrtir lokān anucariṣyati |

13.2१३.२

यस् त्वं कृच्छ्रगतं रामं प्रत्यानयितुम् इच्छसि ॥ (१३।२)

yas tvaṃ kṛcchragataṃ rāmaṃ pratyānayitum icchasi ||

14.1१४.१

एवं सम्भाषमाणस्य गुहस्य भरतं तदा । (१४।१)

evaṃ sambhāṣamāṇasya guhasya bharataṃ tadā |

14.2१४.२

बभौ नष्टप्रभः सूर्यो रजनी चाभ्यवर्तत ॥ (१४।२)

babhau naṣṭaprabhaḥ sūryo rajanī cābhyavartata ||

15.1१५.१

संनिवेश्य स तां सेनां गुहेन परितोषितः । (१५।१)

saṃniveśya sa tāṃ senāṃ guhena paritoṣitaḥ |

15.2१५.२

शत्रुघ्नेन सह श्रीमाञ् शयनं पुनर् आगमत् ॥ (१५।२)

śatrughnena saha śrīmāñ śayanaṃ punar āgamat ||

16.1१६.१

रामचिन्तामयः शोको भरतस्य महात्मनः । (१६।१)

rāmacintāmayaḥ śoko bharatasya mahātmanaḥ |

16.2१६.२

उपस्थितो ह्य् अनर्हस्य धर्मप्रेक्षस्य तादृशः ॥ (१६।२)

upasthito hy anarhasya dharmaprekṣasya tādṛśaḥ ||

17.1१७.१

अन्तर्दाहेन दहनः संतापयति राघवम् । (१७।१)

antardāhena dahanaḥ saṃtāpayati rāghavam |

17.2१७.२

वनदाहाभिसंतप्तं गूढो ऽग्निर् इव पादपम् ॥ (१७।२)

vanadāhābhisaṃtaptaṃ gūḍho 'gnir iva pādapam ||

18.1१८.१

प्रस्रुतः सर्वगात्रेभ्यः स्वेदः शोकाग्निसम्भवः । (१८।१)

prasrutaḥ sarvagātrebhyaḥ svedaḥ śokāgnisambhavaḥ |

18.2१८.२

यथा सूर्यांशुसंतप्तो हिमवान् प्रस्रुतो हिमम् ॥ (१८।२)

yathā sūryāṃśusaṃtapto himavān prasruto himam ||

19.1१९.१

ध्याननिर्दरशैलेन विनिःश्वसितधातुना । (१९।१)

dhyānanirdaraśailena viniḥśvasitadhātunā |

19.2१९.२

दैन्यपादपसंघेन शोकायासाधिशृङ्गिणा ॥ (१९।२)

dainyapādapasaṃghena śokāyāsādhiśṛṅgiṇā ||

20.1२०.१

प्रमोहानन्तसत्त्वेन संतापौषधिवेणुना । (२०।१)

pramohānantasattvena saṃtāpauṣadhiveṇunā |

20.2२०.२

आक्रान्तो दुःखशैलेन महता कैकयीसुतः ॥ (२०।२)

ākrānto duḥkhaśailena mahatā kaikayīsutaḥ ||

21.1२१.१

गुहेन सार्धं भरतः समागतो महानुभावः सजनः समाहितः । (२१।१)

guhena sārdhaṃ bharataḥ samāgato mahānubhāvaḥ sajanaḥ samāhitaḥ |

21.2२१.२

सुदुर्मनास् तं भरतं तदा पुनर् गुहः समाश्वासयद् अग्रजं प्रति ॥ (२१।२)

sudurmanās taṃ bharataṃ tadā punar guhaḥ samāśvāsayad agrajaṃ prati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 79

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit