रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 24

414 of 606 · 73 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सीतां तु मोहितां दृष्ट्वा सरमा नाम राक्षसी । (१।१)

sītāṃ tu mohitāṃ dṛṣṭvā saramā nāma rākṣasī |

1.2१.२

आससादाशु वैदेहीं प्रियां प्रणयिनी सखी ॥ (१।२)

āsasādāśu vaidehīṃ priyāṃ praṇayinī sakhī ||

2.1२.१

सा हि तत्र कृता मित्रं सीतया रक्ष्यमाणया । (२।१)

sā hi tatra kṛtā mitraṃ sītayā rakṣyamāṇayā |

2.2२.२

रक्षन्ती रावणाद् इष्टा सानुक्रोशा दृढव्रता ॥ (२।२)

rakṣantī rāvaṇād iṣṭā sānukrośā dṛḍhavratā ||

3.1३.१

सा ददर्श सखीं सीतां सरमा नष्टचेतनाम् । (३।१)

sā dadarśa sakhīṃ sītāṃ saramā naṣṭacetanām |

3.2३.२

उपावृत्योत्थितां ध्वस्तां वडवाम् इव पांसुषु ॥ (३।२)

upāvṛtyotthitāṃ dhvastāṃ vaḍavām iva pāṃsuṣu ||

4.1४.१

तां समाश्वासयामास सखी स्नेहेन सुव्रता । (४।१)

tāṃ samāśvāsayāmāsa sakhī snehena suvratā |

4.2४.२

उक्ता यद् रावणेन त्वं प्रत्युक्तं च स्वयं त्वया ॥ (४।२)

uktā yad rāvaṇena tvaṃ pratyuktaṃ ca svayaṃ tvayā ||

5.1५.१

सखीस्नेहेन तद् भीरु मया सर्वं प्रतिश्रुतम् । (५।१)

sakhīsnehena tad bhīru mayā sarvaṃ pratiśrutam |

5.2५.२

लीनया गहने शून्ये भयम् उत्सृज्य रावणात् । (५।२)

līnayā gahane śūnye bhayam utsṛjya rāvaṇāt |

5.3५.३

तव हेतोर् विशालाक्षि न हि मे जीवितं प्रियम् ॥ (५।३)

tava hetor viśālākṣi na hi me jīvitaṃ priyam ||

6.1६.१

स संभ्रान्तश्च निष्क्रान्तो यत्कृते राक्षसाधिपः । (६।१)

sa saṃbhrāntaśca niṣkrānto yatkṛte rākṣasādhipaḥ |

6.2६.२

तच्च मे विदितं सर्वम् अभिनिष्क्रम्य मैथिलि ॥ (६।२)

tacca me viditaṃ sarvam abhiniṣkramya maithili ||

7.1७.१

न शक्यं सौप्तिकं कर्तुं रामस्य विदितात्मनः । (७।१)

na śakyaṃ sauptikaṃ kartuṃ rāmasya viditātmanaḥ |

7.2७.२

वधश्च पुरुषव्याघ्रे तस्मिन्न् एवोपपद्यते ॥ (७।२)

vadhaśca puruṣavyāghre tasminn evopapadyate ||

8.1८.१

न चैव वानरा हन्तुं शक्याः पादपयोधिनः । (८।१)

na caiva vānarā hantuṃ śakyāḥ pādapayodhinaḥ |

8.2८.२

सुरा देवर्षभेणेव रामेण हि सुरक्षिताः ॥ (८।२)

surā devarṣabheṇeva rāmeṇa hi surakṣitāḥ ||

9.1९.१

दीर्घवृत्तभुजः श्रीमान्महोरस्कः प्रतापवान् । (९।१)

dīrghavṛttabhujaḥ śrīmānmahoraskaḥ pratāpavān |

9.2९.२

धन्वी संहननोपेतो धर्मात्मा भुवि विश्रुतः ॥ (९।२)

dhanvī saṃhananopeto dharmātmā bhuvi viśrutaḥ ||

10.1१०.१

विक्रान्तो रक्षिता नित्यम् आत्मनश्च परस्य च । (१०।१)

vikrānto rakṣitā nityam ātmanaśca parasya ca |

10.2१०.२

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा कुशली नयशास्त्रवित् ॥ (१०।२)

lakṣmaṇena saha bhrātrā kuśalī nayaśāstravit ||

11.1११.१

हन्ता परबलौघानाम् अचिन्त्यबलपौरुषः । (११।१)

hantā parabalaughānām acintyabalapauruṣaḥ |

11.2११.२

न हतो राघवः श्रीमान् सीते शत्रुनिबर्हणः ॥ (११।२)

na hato rāghavaḥ śrīmān sīte śatrunibarhaṇaḥ ||

12.1१२.१

अयुक्तबुद्धिकृत्येन सर्वभूतविरोधिना । (१२।१)

ayuktabuddhikṛtyena sarvabhūtavirodhinā |

12.2१२.२

इयं प्रयुक्ता रौद्रेण माया मायाविदा त्वयि ॥ (१२।२)

iyaṃ prayuktā raudreṇa māyā māyāvidā tvayi ||

13.1१३.१

शोकस्ते विगतः सर्वः कल्याणं त्वाम् उपस्थितम् । (१३।१)

śokaste vigataḥ sarvaḥ kalyāṇaṃ tvām upasthitam |

13.2१३.२

ध्रुवं त्वां भजते लक्ष्मीः प्रियं प्रीतिकरं शृणु ॥ (१३।२)

dhruvaṃ tvāṃ bhajate lakṣmīḥ priyaṃ prītikaraṃ śṛṇu ||

14.1१४.१

उत्तीर्य सागरं रामः सह वानरसेनया । (१४।१)

uttīrya sāgaraṃ rāmaḥ saha vānarasenayā |

14.2१४.२

संनिविष्टः समुद्रस्य तीरम् आसाद्य दक्षिणम् ॥ (१४।२)

saṃniviṣṭaḥ samudrasya tīram āsādya dakṣiṇam ||

15.1१५.१

दृष्टो मे परिपूर्णार्थः काकुत्स्थः सहलक्ष्मणः । (१५।१)

dṛṣṭo me paripūrṇārthaḥ kākutsthaḥ sahalakṣmaṇaḥ |

15.2१५.२

सहितैः सागरान्तस्थैर् बलैस्तिष्ठति रक्षितः ॥ (१५।२)

sahitaiḥ sāgarāntasthair balaistiṣṭhati rakṣitaḥ ||

16.1१६.१

अनेन प्रेषिता ये च राक्षसा लघुविक्रमाः । (१६।१)

anena preṣitā ye ca rākṣasā laghuvikramāḥ |

16.2१६.२

राघवस्तीर्ण इत्येवं प्रवृत्तिस्तैर् इहाहृता ॥ (१६।२)

rāghavastīrṇa ityevaṃ pravṛttistair ihāhṛtā ||

17.1१७.१

स तां श्रुत्वा विशालाक्षि प्रवृत्तिं राक्षसाधिपः । (१७।१)

sa tāṃ śrutvā viśālākṣi pravṛttiṃ rākṣasādhipaḥ |

17.2१७.२

एष मन्त्रयते सर्वैः सचिवैः सह रावणः ॥ (१७।२)

eṣa mantrayate sarvaiḥ sacivaiḥ saha rāvaṇaḥ ||

18.1१८.१

इति ब्रुवाणा सरमा राक्षसी सीतया सह । (१८।१)

iti bruvāṇā saramā rākṣasī sītayā saha |

18.2१८.२

सर्वोद्योगेन सैन्यानां शब्दं शुश्राव भैरवम् ॥ (१८।२)

sarvodyogena sainyānāṃ śabdaṃ śuśrāva bhairavam ||

19.1१९.१

दण्डनिर्घातवादिन्याः श्रुत्वा भेर्या महास्वनम् । (१९।१)

daṇḍanirghātavādinyāḥ śrutvā bheryā mahāsvanam |

19.2१९.२

उवाच सरमा सीताम् इदं मधुरभाषिणी ॥ (१९।२)

uvāca saramā sītām idaṃ madhurabhāṣiṇī ||

20.1२०.१

संनाहजननी ह्येषा भैरवा भीरु भेरिका । (२०।१)

saṃnāhajananī hyeṣā bhairavā bhīru bherikā |

20.2२०.२

भेरीनादं च गम्भीरं शृणु तोयदनिस्वनम् ॥ (२०।२)

bherīnādaṃ ca gambhīraṃ śṛṇu toyadanisvanam ||

21.1२१.१

कल्प्यन्ते मत्तमातंगा युज्यन्ते रथवाजिनः । (२१।१)

kalpyante mattamātaṃgā yujyante rathavājinaḥ |

21.2२१.२

तत्र तत्र च संनद्धाः संपतन्ति पदातयः ॥ (२१।२)

tatra tatra ca saṃnaddhāḥ saṃpatanti padātayaḥ ||

22.1२२.१

आपूर्यन्ते राजमार्गाः सैन्यैर् अद्भुतदर्शनैः । (२२।१)

āpūryante rājamārgāḥ sainyair adbhutadarśanaiḥ |

22.2२२.२

वेगवद्भिर् नदद्भिश्च तोयौघैर् इव सागरः ॥ (२२।२)

vegavadbhir nadadbhiśca toyaughair iva sāgaraḥ ||

23.1२३.१

शास्त्राणां च प्रसन्नानां चर्मणां वर्मणां तथा । (२३।१)

śāstrāṇāṃ ca prasannānāṃ carmaṇāṃ varmaṇāṃ tathā |

23.2२३.२

रथवाजिगजानां च भूषितानां च रक्षसाम् ॥ (२३।२)

rathavājigajānāṃ ca bhūṣitānāṃ ca rakṣasām ||

24.1२४.१

प्रभां विसृजतां पश्य नानावर्णां समुत्थिताम् । (२४।१)

prabhāṃ visṛjatāṃ paśya nānāvarṇāṃ samutthitām |

24.2२४.२

वनं निर्दहतो घर्मे यथारूपं विभावसोः ॥ (२४।२)

vanaṃ nirdahato gharme yathārūpaṃ vibhāvasoḥ ||

25.1२५.१

घण्टानां शृणु निर्घोषं रथानां शृणु निस्वनम् । (२५।१)

ghaṇṭānāṃ śṛṇu nirghoṣaṃ rathānāṃ śṛṇu nisvanam |

25.2२५.२

हयानां हेषमाणानां शृणु तूर्यध्वनिं यथा ॥ (२५।२)

hayānāṃ heṣamāṇānāṃ śṛṇu tūryadhvaniṃ yathā ||

26.1२६.१

उद्यतायुधहस्तानां राक्षसेन्द्रानुयायिनाम् । (२६।१)

udyatāyudhahastānāṃ rākṣasendrānuyāyinām |

26.2२६.२

संभ्रमो रक्षसाम् एष तुमुलो लोमहर्षणः ॥ (२६।२)

saṃbhramo rakṣasām eṣa tumulo lomaharṣaṇaḥ ||

27.1२७.१

श्रीस्त्वां भजति शोकघ्नी रक्षसां भयम् आगतम् । (२७।१)

śrīstvāṃ bhajati śokaghnī rakṣasāṃ bhayam āgatam |

27.2२७.२

रामात् कमलपत्राक्षि दैत्यानाम् इव वासवात् ॥ (२७।२)

rāmāt kamalapatrākṣi daityānām iva vāsavāt ||

28.1२८.१

अवजित्य जितक्रोधस्तम् अचिन्त्यपराक्रमः । (२८।१)

avajitya jitakrodhastam acintyaparākramaḥ |

28.2२८.२

रावणं समरे हत्वा भर्ता त्वाधिगमिष्यति ॥ (२८।२)

rāvaṇaṃ samare hatvā bhartā tvādhigamiṣyati ||

29.1२९.१

विक्रमिष्यति रक्षःसु भर्ता ते सहलक्ष्मणः । (२९।१)

vikramiṣyati rakṣaḥsu bhartā te sahalakṣmaṇaḥ |

29.2२९.२

यथा शत्रुषु शत्रुघ्नो विष्णुना सह वासवः ॥ (२९।२)

yathā śatruṣu śatrughno viṣṇunā saha vāsavaḥ ||

30.1३०.१

आगतस्य हि रामस्य क्षिप्रम् अङ्कगतां सतीम् । (३०।१)

āgatasya hi rāmasya kṣipram aṅkagatāṃ satīm |

30.2३०.२

अहं द्रक्ष्यामि सिद्धार्थां त्वां शत्रौ विनिपातिते ॥ (३०।२)

ahaṃ drakṣyāmi siddhārthāṃ tvāṃ śatrau vinipātite ||

31.1३१.१

अश्रूण्यानन्दजानि त्वं वर्तयिष्यसि शोभने । (३१।१)

aśrūṇyānandajāni tvaṃ vartayiṣyasi śobhane |

31.2३१.२

समागम्य परिष्वक्ता तस्योरसि महोरसः ॥ (३१।२)

samāgamya pariṣvaktā tasyorasi mahorasaḥ ||

32.1३२.१

अचिरान्मोक्ष्यते सीते देवि ते जघनं गताम् । (३२।१)

acirānmokṣyate sīte devi te jaghanaṃ gatām |

32.2३२.२

धृताम् एतां बहून्मासान् वेणीं रामो महाबलः ॥ (३२।२)

dhṛtām etāṃ bahūnmāsān veṇīṃ rāmo mahābalaḥ ||

33.1३३.१

तस्य दृष्ट्वा मुखं देवि पूर्णचन्द्रम् इवोदितम् । (३३।१)

tasya dṛṣṭvā mukhaṃ devi pūrṇacandram ivoditam |

33.2३३.२

मोक्ष्यसे शोकजं वारि निर्मोकम् इव पन्नगी ॥ (३३।२)

mokṣyase śokajaṃ vāri nirmokam iva pannagī ||

34.1३४.१

रावणं समरे हत्वा नचिराद् एव मैथिलि । (३४।१)

rāvaṇaṃ samare hatvā nacirād eva maithili |

34.2३४.२

त्वया समग्रं प्रियया सुखार्हो लप्स्यते सुखम् ॥ (३४।२)

tvayā samagraṃ priyayā sukhārho lapsyate sukham ||

35.1३५.१

समागता त्वं रामेण मोदिष्यसि महात्मना । (३५।१)

samāgatā tvaṃ rāmeṇa modiṣyasi mahātmanā |

35.2३५.२

सुवर्षेण समायुक्ता यथा सस्येन मेदिनी ॥ (३५।२)

suvarṣeṇa samāyuktā yathā sasyena medinī ||

36.1३६.१

गिरिवरम् अभितो ऽनुवर्तमानो हय इव मण्डलम् आशु यः करोति । (३६।१)

girivaram abhito 'nuvartamāno haya iva maṇḍalam āśu yaḥ karoti |

36.2३६.२

तम् इह शरणम् अभ्युपेहि देवि दिवसकरं प्रभवो ह्ययं प्रजानाम् ॥ (३६।२)

tam iha śaraṇam abhyupehi devi divasakaraṃ prabhavo hyayaṃ prajānām ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 24

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit