रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 41

547 of 606 · 54 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

स विसृज्य ततो रामः पुष्पकं हेमभूषितम् । (१।१)

sa visṛjya tato rāmaḥ puṣpakaṃ hemabhūṣitam |

1.2१.२

प्रविवेश महाबाहुर् अशोकवनिकां तदा ॥ (१।२)

praviveśa mahābāhur aśokavanikāṃ tadā ||

2.1२.१

चन्दनागरुचूतैश्च तुङ्गकालेयकैर् अपि । (२।१)

candanāgarucūtaiśca tuṅgakāleyakair api |

2.2२.२

देवदारुवनैश्चापि समन्ताद् उपशोभिताम् ॥ (२।२)

devadāruvanaiścāpi samantād upaśobhitām ||

3.1३.१

प्रियङ्गुभिः कदम्बैश्च तथा कुरबकैर् अपि । (३।१)

priyaṅgubhiḥ kadambaiśca tathā kurabakair api |

3.2३.२

जम्बूभिः पाटलीभिश्च कोविदारैश्च संवृताम् ॥ (३।२)

jambūbhiḥ pāṭalībhiśca kovidāraiśca saṃvṛtām ||

4.1४.१

सर्वदा कुसुमै रम्यैः फलवद्भिर् मनोरमैः । (४।१)

sarvadā kusumai ramyaiḥ phalavadbhir manoramaiḥ |

4.2४.२

चारुपल्लवपुष्पाढ्यैर् मत्तभ्रमरसंकुलैः ॥ (४।२)

cārupallavapuṣpāḍhyair mattabhramarasaṃkulaiḥ ||

5.1५.१

कोकिलैर् भृङ्गराजैश्च नानावर्णैश्च पक्षिभिः । (५।१)

kokilair bhṛṅgarājaiśca nānāvarṇaiśca pakṣibhiḥ |

5.2५.२

शोभितां शतशश्चित्रैश्चूतवृक्षावतंसकैः ॥ (५।२)

śobhitāṃ śataśaścitraiścūtavṛkṣāvataṃsakaiḥ ||

6.1६.१

शातकुम्भनिभाः केचित् केचिद् अग्निशिखोपमाः । (६।१)

śātakumbhanibhāḥ kecit kecid agniśikhopamāḥ |

6.2६.२

नीलाञ्जननिभाश्चान्ये भान्ति तत्र स्म पादपाः ॥ (६।२)

nīlāñjananibhāścānye bhānti tatra sma pādapāḥ ||

7.1७.१

दीर्घिका विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा । (७।१)

dīrghikā vividhākārāḥ pūrṇāḥ paramavāriṇā |

7.2७.२

महार्हमणिसोपानस्फटिकान्तरकुट्टिमाः ॥ (७।२)

mahārhamaṇisopānasphaṭikāntarakuṭṭimāḥ ||

8.1८.१

फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपशोभिताः । (८।१)

phullapadmotpalavanāścakravākopaśobhitāḥ |

8.2८.२

प्राकारैर् विविधाकारैः शोभिताश्च शिलातलैः ॥ (८।२)

prākārair vividhākāraiḥ śobhitāśca śilātalaiḥ ||

9.1९.१

तत्र तत्र वनोद्देशे वैदूर्यमणिसंनिभैः । (९।१)

tatra tatra vanoddeśe vaidūryamaṇisaṃnibhaiḥ |

9.2९.२

शाद्वलैः परमोपेताः पुष्पितद्रुमसंयुताः ॥ (९।२)

śādvalaiḥ paramopetāḥ puṣpitadrumasaṃyutāḥ ||

10.1१०.१

नन्दनं हि यथेन्द्रस्य ब्राह्मं चैत्ररथं यथा । (१०।१)

nandanaṃ hi yathendrasya brāhmaṃ caitrarathaṃ yathā |

10.2१०.२

तथारूपं हि रामस्य काननं तन्निवेशितम् ॥ (१०।२)

tathārūpaṃ hi rāmasya kānanaṃ tanniveśitam ||

11.1११.१

बह्वासनगृहोपेतां लतागृहसमावृताम् । (११।१)

bahvāsanagṛhopetāṃ latāgṛhasamāvṛtām |

11.2११.२

अशोकवनिकां स्फीतां प्रविश्य रघुनन्दनः ॥ (११।२)

aśokavanikāṃ sphītāṃ praviśya raghunandanaḥ ||

12.1१२.१

आसने तु शुभाकारे पुष्पस्तबकभूषिते । (१२।१)

āsane tu śubhākāre puṣpastabakabhūṣite |

12.2१२.२

कुथास्तरणसंवीते रामः संनिषसाद ह ॥ (१२।२)

kuthāstaraṇasaṃvīte rāmaḥ saṃniṣasāda ha ||

13.1१३.१

सीतां संगृह्य बाहुभ्यां मधुमैरेयम् उत्तमम् । (१३।१)

sītāṃ saṃgṛhya bāhubhyāṃ madhumaireyam uttamam |

13.2१३.२

पाययामास काकुत्स्थः शचीम् इन्द्रो यथामृतम् ॥ (१३।२)

pāyayāmāsa kākutsthaḥ śacīm indro yathāmṛtam ||

14.1१४.१

मांसानि च विचित्राणि फलानि विविधानि च । (१४।१)

māṃsāni ca vicitrāṇi phalāni vividhāni ca |

14.2१४.२

रामस्याभ्यवहारार्थं किंकरास्तूर्णम् आहरन् ॥ (१४।२)

rāmasyābhyavahārārthaṃ kiṃkarāstūrṇam āharan ||

15.1१५.१

उपनृत्यन्ति राजानं नृत्यगीतविशारदाः । (१५।१)

upanṛtyanti rājānaṃ nṛtyagītaviśāradāḥ |

15.2१५.२

बालाश्च रूपवत्यश्च स्त्रियः पानवशं गताः ॥ (१५।२)

bālāśca rūpavatyaśca striyaḥ pānavaśaṃ gatāḥ ||

16.1१६.१

एवं रामो मुदा युक्ता सीतां सुरुचिराननाम् । (१६।१)

evaṃ rāmo mudā yuktā sītāṃ surucirānanām |

16.2१६.२

रमयामास वैदेहीम् अहन्यहनि देववत् ॥ (१६।२)

ramayāmāsa vaidehīm ahanyahani devavat ||

17.1१७.१

तथा तु रममाणस्य तस्यैवं शिशिरः शुभः । (१७।१)

tathā tu ramamāṇasya tasyaivaṃ śiśiraḥ śubhaḥ |

17.2१७.२

अत्यक्रामन्नरेन्द्रस्य राघवस्य महात्मनः ॥ (१७।२)

atyakrāmannarendrasya rāghavasya mahātmanaḥ ||

18.1१८.१

पूर्वाह्णे पौरकृत्यानि कृत्वा धर्मेण धर्मवित् । (१८।१)

pūrvāhṇe paurakṛtyāni kṛtvā dharmeṇa dharmavit |

18.2१८.२

शेषं दिवसभागार्धम् अन्तःपुरगतो ऽभवत् ॥ (१८।२)

śeṣaṃ divasabhāgārdham antaḥpuragato 'bhavat ||

19.1१९.१

सीता च देवकार्याणि कृत्वा पौर्वाह्णिकानि तु । (१९।१)

sītā ca devakāryāṇi kṛtvā paurvāhṇikāni tu |

19.2१९.२

श्वश्रूणाम् अविशेषेण सर्वासां प्राञ्जलिः स्थिता ॥ (१९।२)

śvaśrūṇām aviśeṣeṇa sarvāsāṃ prāñjaliḥ sthitā ||

20.1२०.१

ततो रामम् उपागच्छद् विचित्रबहुभूषणा । (२०।१)

tato rāmam upāgacchad vicitrabahubhūṣaṇā |

20.2२०.२

त्रिविष्टपे सहस्राक्षम् उपविष्टं यथा शची ॥ (२०।२)

triviṣṭape sahasrākṣam upaviṣṭaṃ yathā śacī ||

21.1२१.१

दृष्ट्वा तु राघवः पत्नीं कल्याणेन समन्विताम् । (२१।१)

dṛṣṭvā tu rāghavaḥ patnīṃ kalyāṇena samanvitām |

21.2२१.२

प्रहर्षम् अतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत् ॥ (२१।२)

praharṣam atulaṃ lebhe sādhu sādhviti cābravīt ||

22.1२२.१

अपत्यलाभो वैदेहि ममायं समुपस्थितः । (२२।१)

apatyalābho vaidehi mamāyaṃ samupasthitaḥ |

22.2२२.२

किम् इच्छसि हि तद् ब्रूहि कः कामः क्रियतां तव ॥ (२२।२)

kim icchasi hi tad brūhi kaḥ kāmaḥ kriyatāṃ tava ||

23.1२३.१

प्रहसन्ती तु वैदेही रामं वाक्यम् अथाब्रवीत् । (२३।१)

prahasantī tu vaidehī rāmaṃ vākyam athābravīt |

23.2२३.२

तपोवनानि पुण्यानि द्रष्टुम् इच्छामि राघव ॥ (२३।२)

tapovanāni puṇyāni draṣṭum icchāmi rāghava ||

24.1२४.१

गङ्गातीरे निविष्टानि ऋषीणां पुण्यकर्मणाम् । (२४।१)

gaṅgātīre niviṣṭāni ṛṣīṇāṃ puṇyakarmaṇām |

24.2२४.२

फलमूलाशिनां वीर पादमूलेषु वर्तितुम् ॥ (२४।२)

phalamūlāśināṃ vīra pādamūleṣu vartitum ||

25.1२५.१

एष मे परमः कामो यन्मूलफलभोजिषु । (२५।१)

eṣa me paramaḥ kāmo yanmūlaphalabhojiṣu |

25.2२५.२

अप्येकरात्रं काकुत्स्थ वसेयं पुण्यशालिषु ॥ (२५।२)

apyekarātraṃ kākutstha vaseyaṃ puṇyaśāliṣu ||

26.1२६.१

तथेति च प्रतिज्ञातं रामेणाक्लिष्टकर्मणा । (२६।१)

tatheti ca pratijñātaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |

26.2२६.२

विश्रब्धा भव वैदेहि श्वो गमिष्यस्यसंशयम् ॥ (२६।२)

viśrabdhā bhava vaidehi śvo gamiṣyasyasaṃśayam ||

27.1२७.१

एवम् उक्त्वा तु काकुत्स्थो मैथिलीं जनकात्मजाम् । (२७।१)

evam uktvā tu kākutstho maithilīṃ janakātmajām |

27.2२७.२

मध्यकक्षान्तरं रामो निर्जगाम सुहृद्वृतः ॥ (२७।२)

madhyakakṣāntaraṃ rāmo nirjagāma suhṛdvṛtaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 41

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit