Rām, 2, 92
Select a line for its word-by-word analysis.
निवेश्य सेनां तु विभुः पद्भ्यां पादवतां वरः । (१।१)
niveśya senāṃ tu vibhuḥ padbhyāṃ pādavatāṃ varaḥ |
अभिगन्तुं स काकुत्स्थम् इयेष गुरुवर्तकम् ॥ (१।२)
abhigantuṃ sa kākutstham iyeṣa guruvartakam ||
निविष्टमात्रे सैन्ये तु यथोद्देशं विनीतवत् । (२।१)
niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |
भरतो भ्रातरं वाक्यं शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत् ॥ (२।२)
bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnam idam abravīt ||
क्षिप्रं वनम् इदं सौम्य नरसंघैः समन्ततः । (३।१)
kṣipraṃ vanam idaṃ saumya narasaṃghaiḥ samantataḥ |
लुब्धैश् च सहितैर् एभिस् त्वम् अन्वेषितुम् अर्हसि ॥ (३।२)
lubdhaiś ca sahitair ebhis tvam anveṣitum arhasi ||
यावन् न रामं द्रक्ष्यामि लक्ष्मणं वा महाबलम् । (४।१)
yāvan na rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |
वैदेहीं वा महाभागां न मे शान्तिर् भविष्यति ॥ (४।२)
vaidehīṃ vā mahābhāgāṃ na me śāntir bhaviṣyati ||
यावन् न चन्द्रसंकाशं द्रक्ष्यामि शुभम् आननम् । (५।१)
yāvan na candrasaṃkāśaṃ drakṣyāmi śubham ānanam |
भ्रातुः पद्मपलाशाक्षं न मे शान्तिर् भविष्यति ॥ (५।२)
bhrātuḥ padmapalāśākṣaṃ na me śāntir bhaviṣyati ||
यावन् न चरणौ भ्रातुः पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ । (६।१)
yāvan na caraṇau bhrātuḥ pārthivavyañjanānvitau |
शिरसा धारयिष्यामि न मे शान्तिर् भविष्यति ॥ (६।२)
śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntir bhaviṣyati ||
यावन् न राज्ये राज्यार्हः पितृपैतामहे स्थितः । (७।१)
yāvan na rājye rājyārhaḥ pitṛpaitāmahe sthitaḥ |
भर्तारं सागरान्तायाः पृथिव्या यानुगच्छति ॥ (८।२)
bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati ||
कृतकार्यम् इदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम् । (१०।१)
kṛtakāryam idaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |
यद् अध्यास्ते महातेजा रामः शस्त्रभृतां वरः ॥ (१०।२)
yad adhyāste mahātejā rāmaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ ||
पद्भ्याम् एव महातेजाः प्रविवेश महद् वनम् ॥ (११।२)
padbhyām eva mahātejāḥ praviveśa mahad vanam ||
स गिरेश् चित्रकूटस्य सालम् आसाद्य पुष्पितम् । (१३।१)
sa gireś citrakūṭasya sālam āsādya puṣpitam |
रामाश्रमगतस्याग्नेर् ददर्श ध्वजम् उच्छ्रितम् ॥ (१३।२)
rāmāśramagatasyāgner dadarśa dhvajam ucchritam ||
तं दृष्ट्वा भरतः श्रीमान् मुमोद सहबान्धवः । (१४।१)
taṃ dṛṣṭvā bharataḥ śrīmān mumoda sahabāndhavaḥ |
अत्र राम इति ज्ञात्वा गतः पारम् इवाम्भसः ॥ (१४।२)
atra rāma iti jñātvā gataḥ pāram ivāmbhasaḥ ||
स चित्रकूटे तु गिरौ निशाम्य रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम् । (१५।१)
sa citrakūṭe tu girau niśāmya rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |
गुहेन सार्धं त्वरितो जगाम पुनर् निवेश्यैव चमूं महात्मा ॥ (१५।२)
guhena sārdhaṃ tvarito jagāma punar niveśyaiva camūṃ mahātmā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.