Rām, 6, 35
Select a line for its word-by-word analysis.
स तस्य गतिम् अन्विच्छन् राजपुत्रः प्रतापवान् । (१।१)
sa tasya gatim anvicchan rājaputraḥ pratāpavān |
द्वौ सुषेणस्य दायादौ नीलं च प्लवगर्षभम् । (२।१)
dvau suṣeṇasya dāyādau nīlaṃ ca plavagarṣabham |
ते सम्प्रहृष्टा हरयो भीमान् उद्यम्य पादपान् । (४।१)
te samprahṛṣṭā harayo bhīmān udyamya pādapān |
अन्धकारे न ददृशुर् मेघैः सूर्यम् इवावृतम् ॥ (६।२)
andhakāre na dadṛśur meghaiḥ sūryam ivāvṛtam ||
क्रुद्धेनेन्द्रजिता वीरौ पन्नगैः शरतां गतैः ॥ (८।२)
kruddhenendrajitā vīrau pannagaiḥ śaratāṃ gataiḥ ||
रावणिर् भ्रातरौ वाक्यम् अन्तर्धानगतो ऽब्रवीत् ॥ (१०।२)
rāvaṇir bhrātarau vākyam antardhānagato 'bravīt ||
युध्यमानम् अनालक्ष्यं शक्रो ऽपि त्रिदशेश्वरः । (११।१)
yudhyamānam anālakṣyaṃ śakro 'pi tridaśeśvaraḥ |
द्रष्टुम् आसादितुं वापि न शक्तः किं पुनर् युवाम् ॥ (११।२)
draṣṭum āsādituṃ vāpi na śaktaḥ kiṃ punar yuvām ||
एवम् उक्त्वा तु धर्मज्ञौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ । (१३।१)
evam uktvā tu dharmajñau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
निर्बिभेद शितैर् बाणैः प्रजहर्ष ननाद च ॥ (१३।२)
nirbibheda śitair bāṇaiḥ prajaharṣa nanāda ca ||
भिन्नाञ्जनचयश्यामो विस्फार्य विपुलं धनुः । (१४।१)
bhinnāñjanacayaśyāmo visphārya vipulaṃ dhanuḥ |
भूयो भूयः शरान् घोरान् विससर्ज महामृधे ॥ (१४।२)
bhūyo bhūyaḥ śarān ghorān visasarja mahāmṛdhe ||
ततो मर्मसु मर्मज्ञो मज्जयन्निशिताञ् शरान् । (१५।१)
tato marmasu marmajño majjayanniśitāñ śarān |
रामलक्ष्मणयोर् वीरो ननाद च मुहुर् मुहुः ॥ (१५।२)
rāmalakṣmaṇayor vīro nanāda ca muhur muhuḥ ||
ध्वजाविव महेन्द्रस्य रज्जुमुक्तौ प्रकम्पितौ ॥ (१७।२)
dhvajāviva mahendrasya rajjumuktau prakampitau ||
तौ संप्रचलितौ वीरौ मर्मभेदेन कर्शितौ । (१८।१)
tau saṃpracalitau vīrau marmabhedena karśitau |
न ह्यविद्धं तयोर् गात्रं बभूवाङ्गुलम् अन्तरम् । (२०।१)
na hyaviddhaṃ tayor gātraṃ babhūvāṅgulam antaram |
नानिर्भिन्नं न चास्तब्धम् आ कराग्राद् अजिह्मगैः ॥ (२०।२)
nānirbhinnaṃ na cāstabdham ā karāgrād ajihmagaiḥ ||
असृक्सुस्रुवतुस्तीव्रं जलं प्रस्रवणाविव ॥ (२१।२)
asṛksusruvatustīvraṃ jalaṃ prasravaṇāviva ||
पपात प्रथमं रामो विद्धो मर्मसु मार्गणैः । (२२।१)
papāta prathamaṃ rāmo viddho marmasu mārgaṇaiḥ |
क्रोधाद् इन्द्रजिता येन पुरा शक्रो विनिर्जितः ॥ (२२।२)
krodhād indrajitā yena purā śakro vinirjitaḥ ||
नाराचैर् अर्धनाराचैर् भल्लैर् अञ्जलिकैर् अपि । (२३।१)
nārācair ardhanārācair bhallair añjalikair api |
विव्याध वत्सदन्तैश्च सिंहदंष्ट्रैः क्षुरैस्तथा ॥ (२३।२)
vivyādha vatsadantaiśca siṃhadaṃṣṭraiḥ kṣuraistathā ||
भिन्नमुष्टिपरीणाहं त्रिणतं रुक्मभूषितम् ॥ (२४।२)
bhinnamuṣṭiparīṇāhaṃ triṇataṃ rukmabhūṣitam ||
स तत्र लक्ष्मणो दृष्ट्वा निराशो जीविते ऽभवत् ॥ (२५।२)
sa tatra lakṣmaṇo dṛṣṭvā nirāśo jīvite 'bhavat ||
बद्धौ तु वीरौ पतितौ शयानौ तौ वानराः संपरिवार्य तस्थुः । (२६।१)
baddhau tu vīrau patitau śayānau tau vānarāḥ saṃparivārya tasthuḥ |
समागता वायुसुतप्रमुख्या विषादम् आर्ताः परमं च जग्मुः ॥ (२६।२)
samāgatā vāyusutapramukhyā viṣādam ārtāḥ paramaṃ ca jagmuḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.