रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 56

446 of 606 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

कुम्भकर्णं हतं दृष्ट्वा राघवेण महात्मना । (१।१)

kumbhakarṇaṃ hataṃ dṛṣṭvā rāghaveṇa mahātmanā |

1.2१.२

राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन् ॥ (१।२)

rākṣasā rākṣasendrāya rāvaṇāya nyavedayan ||

2.1२.१

श्रुत्वा विनिहतं संख्ये कुम्भकर्णं महाबलम् । (२।१)

śrutvā vinihataṃ saṃkhye kumbhakarṇaṃ mahābalam |

2.2२.२

रावणः शोकसंतप्तो मुमोह च पपात च ॥ (२।२)

rāvaṇaḥ śokasaṃtapto mumoha ca papāta ca ||

3.1३.१

पितृव्यं निहतं श्रुत्वा देवान्तकनरान्तकौ । (३।१)

pitṛvyaṃ nihataṃ śrutvā devāntakanarāntakau |

3.2३.२

त्रिशिराश्चातिकायश्च रुरुदुः शोकपीडिताः ॥ (३।२)

triśirāścātikāyaśca ruruduḥ śokapīḍitāḥ ||

4.1४.१

भ्रातरं निहतं श्रुत्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा । (४।१)

bhrātaraṃ nihataṃ śrutvā rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |

4.2४.२

महोदरमहापार्श्वौ शोकाक्रान्तौ बभूवतुः ॥ (४।२)

mahodaramahāpārśvau śokākrāntau babhūvatuḥ ||

5.1५.१

ततः कृच्छ्रात् समासाद्य संज्ञां राक्षसपुंगवः । (५।१)

tataḥ kṛcchrāt samāsādya saṃjñāṃ rākṣasapuṃgavaḥ |

5.2५.२

कुम्भकर्णवधाद् दीनो विललाप स रावणः ॥ (५।२)

kumbhakarṇavadhād dīno vilalāpa sa rāvaṇaḥ ||

6.1६.१

हा वीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल । (६।१)

hā vīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala |

6.2६.२

शत्रुसैन्यं प्रताप्यैकः क्व मां संत्यज्य गच्छसि ॥ (६।२)

śatrusainyaṃ pratāpyaikaḥ kva māṃ saṃtyajya gacchasi ||

7.1७.१

इदानीं खल्वहं नास्मि यस्य मे पतितो भुजः । (७।१)

idānīṃ khalvahaṃ nāsmi yasya me patito bhujaḥ |

7.2७.२

दक्षिणो यं समाश्रित्य न बिभेमि सुरासुरान् ॥ (७।२)

dakṣiṇo yaṃ samāśritya na bibhemi surāsurān ||

8.1८.१

कथम् एवंविधो वीरो देवदानवदर्पहा । (८।१)

katham evaṃvidho vīro devadānavadarpahā |

8.2८.२

कालाग्निप्रतिमो ह्यद्य राघवेण रणे हतः ॥ (८।२)

kālāgnipratimo hyadya rāghaveṇa raṇe hataḥ ||

9.1९.१

यस्य ते वज्रनिष्पेषो न कुर्याद् व्यसनं सदा । (९।१)

yasya te vajraniṣpeṣo na kuryād vyasanaṃ sadā |

9.2९.२

स कथं रामबाणार्तः प्रसुप्तो ऽसि महीतले ॥ (९।२)

sa kathaṃ rāmabāṇārtaḥ prasupto 'si mahītale ||

10.1१०.१

एते देवगणाः सार्धम् ऋषिभिर् गगने स्थिताः । (१०।१)

ete devagaṇāḥ sārdham ṛṣibhir gagane sthitāḥ |

10.2१०.२

निहतं त्वां रणे दृष्ट्वा निनदन्ति प्रहर्षिताः ॥ (१०।२)

nihataṃ tvāṃ raṇe dṛṣṭvā ninadanti praharṣitāḥ ||

11.1११.१

ध्रुवम् अद्यैव संहृष्टा लब्धलक्ष्याः प्लवंगमाः । (११।१)

dhruvam adyaiva saṃhṛṣṭā labdhalakṣyāḥ plavaṃgamāḥ |

11.2११.२

आरोक्ष्यन्तीह दुर्गाणि लङ्काद्वाराणि सर्वशः ॥ (११।२)

ārokṣyantīha durgāṇi laṅkādvārāṇi sarvaśaḥ ||

12.1१२.१

राज्येन नास्ति मे कार्यं किं करिष्यामि सीतया । (१२।१)

rājyena nāsti me kāryaṃ kiṃ kariṣyāmi sītayā |

12.2१२.२

कुम्भकर्णविहीनस्य जीविते नास्ति मे रतिः ॥ (१२।२)

kumbhakarṇavihīnasya jīvite nāsti me ratiḥ ||

13.1१३.१

यद्यहं भ्रातृहन्तारं न हन्मि युधि राघवम् । (१३।१)

yadyahaṃ bhrātṛhantāraṃ na hanmi yudhi rāghavam |

13.2१३.२

ननु मे मरणं श्रेयो न चेदं व्यर्थजीवितम् ॥ (१३।२)

nanu me maraṇaṃ śreyo na cedaṃ vyarthajīvitam ||

14.1१४.१

अद्यैव तं गमिष्यामि देशं यत्रानुजो मम । (१४।१)

adyaiva taṃ gamiṣyāmi deśaṃ yatrānujo mama |

14.2१४.२

न हि भ्रातॄन् समुत्सृज्य क्षणं जीवितुम् उत्सहे ॥ (१४।२)

na hi bhrātṝn samutsṛjya kṣaṇaṃ jīvitum utsahe ||

15.1१५.१

देवा हि मां हसिष्यन्ति दृष्ट्वा पूर्वापकारिणम् । (१५।१)

devā hi māṃ hasiṣyanti dṛṣṭvā pūrvāpakāriṇam |

15.2१५.२

कथम् इन्द्रं जयिष्यामि कुम्भकर्ण हते त्वयि ॥ (१५।२)

katham indraṃ jayiṣyāmi kumbhakarṇa hate tvayi ||

16.1१६.१

तद् इदं माम् अनुप्राप्तं विभीषणवचः शुभम् । (१६।१)

tad idaṃ mām anuprāptaṃ vibhīṣaṇavacaḥ śubham |

16.2१६.२

यद् अज्ञानान्मया तस्य न गृहीतं महात्मनः ॥ (१६।२)

yad ajñānānmayā tasya na gṛhītaṃ mahātmanaḥ ||

17.1१७.१

विभीषणवचो यावत् कुम्भकर्णप्रहस्तयोः । (१७।१)

vibhīṣaṇavaco yāvat kumbhakarṇaprahastayoḥ |

17.2१७.२

विनाशो ऽयं समुत्पन्नो मां व्रीडयति दारुणः ॥ (१७।२)

vināśo 'yaṃ samutpanno māṃ vrīḍayati dāruṇaḥ ||

18.1१८.१

तस्यायं कर्मणः प्रातो विपाको मम शोकदः । (१८।१)

tasyāyaṃ karmaṇaḥ prāto vipāko mama śokadaḥ |

18.2१८.२

यन्मया धार्मिकः श्रीमान् स निरस्तो विभीषणः ॥ (१८।२)

yanmayā dhārmikaḥ śrīmān sa nirasto vibhīṣaṇaḥ ||

19.1१९.१

इति बहुविधम् आकुलान्तरात्मा कृपणम् अतीव विलप्य कुम्भकर्णम् । (१९।१)

iti bahuvidham ākulāntarātmā kṛpaṇam atīva vilapya kumbhakarṇam |

19.2१९.२

न्यपतद् अथ दशाननो भृशार्तस् तम् अनुजम् इन्द्ररिपुं हतं विदित्वा ॥ (१९।२)

nyapatad atha daśānano bhṛśārtas tam anujam indraripuṃ hataṃ viditvā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 56

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit