रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 56

562 of 606 · 35 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एवम् उक्त्वा तु काकुत्स्थं प्रशस्य च पुनः पुनः । (१।१)

evam uktvā tu kākutsthaṃ praśasya ca punaḥ punaḥ |

1.2१.२

पुनर् एवापरं वाक्यम् उवाच रघुनन्दनः ॥ (१।२)

punar evāparaṃ vākyam uvāca raghunandanaḥ ||

2.1२.१

इमान्यश्वसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभ । (२।१)

imānyaśvasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabha |

2.2२.२

रथानां च सहस्रे द्वे गजानां शतम् एव च ॥ (२।२)

rathānāṃ ca sahasre dve gajānāṃ śatam eva ca ||

3.1३.१

अन्तरापणवीथ्यश्च नानापण्योपशोभिताः । (३।१)

antarāpaṇavīthyaśca nānāpaṇyopaśobhitāḥ |

3.2३.२

अनुगच्छन्तु शत्रुघ्न तथैव नटनर्तकाः ॥ (३।२)

anugacchantu śatrughna tathaiva naṭanartakāḥ ||

4.1४.१

हिरण्यस्य सुवर्णस्य अयुतं पुरुषर्षभ । (४।१)

hiraṇyasya suvarṇasya ayutaṃ puruṣarṣabha |

4.2४.२

गृहीत्वा गच्छ शत्रुघ्न पर्याप्तधनवाहनः ॥ (४।२)

gṛhītvā gaccha śatrughna paryāptadhanavāhanaḥ ||

5.1५.१

बलं च सुभृतं वीर हृष्टपुष्टम् अनुत्तमम् । (५।१)

balaṃ ca subhṛtaṃ vīra hṛṣṭapuṣṭam anuttamam |

5.2५.२

सम्भाष्य संप्रदानेन रञ्जयस्व नरोत्तम ॥ (५।२)

sambhāṣya saṃpradānena rañjayasva narottama ||

6.1६.१

न ह्यर्थास्तत्र तिष्ठन्ति न दारा न च बान्धवाः । (६।१)

na hyarthāstatra tiṣṭhanti na dārā na ca bāndhavāḥ |

6.2६.२

सुप्रीतो भृत्यवर्गस्तु यत्र तिष्ठति राघव ॥ (६।२)

suprīto bhṛtyavargastu yatra tiṣṭhati rāghava ||

7.1७.१

अतो हृष्टजनाकीर्णां प्रस्थाप्य महतीं चमूम् । (७।१)

ato hṛṣṭajanākīrṇāṃ prasthāpya mahatīṃ camūm |

7.2७.२

एक एव धनुष्पाणिस्तद् गच्छ त्वं मधोर् वनम् ॥ (७।२)

eka eva dhanuṣpāṇistad gaccha tvaṃ madhor vanam ||

8.1८.१

यथा त्वां न प्रजानाति गच्छन्तं युद्धकाङ्क्षिणम् । (८।१)

yathā tvāṃ na prajānāti gacchantaṃ yuddhakāṅkṣiṇam |

8.2८.२

लवणस्तु मधोः पुत्रस्तथा गच्छेर् अशङ्कितः ॥ (८।२)

lavaṇastu madhoḥ putrastathā gaccher aśaṅkitaḥ ||

9.1९.१

न तस्य मृत्युर् अन्यो ऽस्ति कश्चिद्धि पुरुषर्षभ । (९।१)

na tasya mṛtyur anyo 'sti kaściddhi puruṣarṣabha |

9.2९.२

दर्शनं यो ऽभिगच्छेत स वध्यो लवणेन हि ॥ (९।२)

darśanaṃ yo 'bhigaccheta sa vadhyo lavaṇena hi ||

10.1१०.१

स ग्रीष्मे व्यपयाते तु वर्षरात्र उपस्थिते । (१०।१)

sa grīṣme vyapayāte tu varṣarātra upasthite |

10.2१०.२

हन्यास्त्वं लवणं सौम्य स हि कालो ऽस्य दुर्मतेः ॥ (१०।२)

hanyāstvaṃ lavaṇaṃ saumya sa hi kālo 'sya durmateḥ ||

11.1११.१

महर्षींस्तु पुरस्कृत्य प्रयान्तु तव सैनिकाः । (११।१)

maharṣīṃstu puraskṛtya prayāntu tava sainikāḥ |

11.2११.२

यथा ग्रीष्मावशेषेण तरेयुर् जाह्नवीजलम् ॥ (११।२)

yathā grīṣmāvaśeṣeṇa tareyur jāhnavījalam ||

12.1१२.१

ततः स्थाप्य बलं सर्वं नदीतीरे समाहितः । (१२।१)

tataḥ sthāpya balaṃ sarvaṃ nadītīre samāhitaḥ |

12.2१२.२

अग्रतो धनुषा सार्धं गच्छ त्वं लघुविक्रम ॥ (१२।२)

agrato dhanuṣā sārdhaṃ gaccha tvaṃ laghuvikrama ||

13.1१३.१

एवम् उक्तस्तु रामेण शत्रुघ्नस्तान् महाबलान् । (१३।१)

evam uktastu rāmeṇa śatrughnastān mahābalān |

13.2१३.२

सेनामुख्यान् समानीय ततो वाक्यम् उवाच ह ॥ (१३।२)

senāmukhyān samānīya tato vākyam uvāca ha ||

14.1१४.१

एते वो गणिता वासा यत्र यत्र निवत्स्यथ । (१४।१)

ete vo gaṇitā vāsā yatra yatra nivatsyatha |

14.2१४.२

स्थातव्यं चाविरोधेन यथा बाधा न कस्यचित् ॥ (१४।२)

sthātavyaṃ cāvirodhena yathā bādhā na kasyacit ||

15.1१५.१

तथा तांस्तु समाज्ञाप्य निर्याप्य च महद् बलम् । (१५।१)

tathā tāṃstu samājñāpya niryāpya ca mahad balam |

15.2१५.२

कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं चाभ्यवादयत् ॥ (१५।२)

kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ cābhyavādayat ||

16.1१६.१

रामं प्रदक्षिणं कृत्वा शिरसाभिप्रणम्य च । (१६।१)

rāmaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā śirasābhipraṇamya ca |

16.2१६.२

रामेण चाभ्यनुज्ञातः शत्रुघ्नः शत्रुतापनः ॥ (१६।२)

rāmeṇa cābhyanujñātaḥ śatrughnaḥ śatrutāpanaḥ ||

17.1१७.१

लक्ष्मणं भरतं चैव प्रणिपत्य कृताञ्जलिः । (१७।१)

lakṣmaṇaṃ bharataṃ caiva praṇipatya kṛtāñjaliḥ |

17.2१७.२

पुरोधसं वसिष्ठं च शत्रुघ्नः प्रयतात्मवान् । (१७।२)

purodhasaṃ vasiṣṭhaṃ ca śatrughnaḥ prayatātmavān |

17.3१७.३

प्रदक्षिणम् अथो कृत्वा निर्जगाम महाबलः ॥ (१७।३)

pradakṣiṇam atho kṛtvā nirjagāma mahābalaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 56

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit