रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 11

87 of 606 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अतदर्हं महाराजं शयानम् अतथोचितम् । (१।१)

atadarhaṃ mahārājaṃ śayānam atathocitam |

1.2१.२

ययातिम् इव पुण्यान्ते देवलोकात् परिच्युतम् ॥ (१।२)

yayātim iva puṇyānte devalokāt paricyutam ||

2.1२.१

अनर्थरूपा सिद्धार्था अभीता भयदर्शिनी । (२।१)

anartharūpā siddhārthā abhītā bhayadarśinī |

2.2२.२

पुनर् आकारयामास तम् एव वरम् अङ्गना ॥ (२।२)

punar ākārayāmāsa tam eva varam aṅganā ||

3.1३.१

त्वं कत्थसे महाराज सत्यवादी दृढव्रतः । (३।१)

tvaṃ katthase mahārāja satyavādī dṛḍhavrataḥ |

3.2३.२

मम चेमं वरं कस्माद् विधारयितुम् इच्छसि ॥ (३।२)

mama cemaṃ varaṃ kasmād vidhārayitum icchasi ||

4.1४.१

एवम् उक्तस् तु कैकेय्या राजा दशरथस् तदा । (४।१)

evam uktas tu kaikeyyā rājā daśarathas tadā |

4.2४.२

प्रत्युवाच ततः क्रुद्धो मुहूर्तं विह्वलन्न् इव ॥ (४।२)

pratyuvāca tataḥ kruddho muhūrtaṃ vihvalann iva ||

5.1५.१

मृते मयि गते रामे वनं मनुजपुंगवे । (५।१)

mṛte mayi gate rāme vanaṃ manujapuṃgave |

5.2५.२

हन्तानार्ये ममामित्रे रामः प्रव्राजितो वनम् ॥ (५।२)

hantānārye mamāmitre rāmaḥ pravrājito vanam ||

6.1६.१

यदि सत्यं ब्रवीम्य् एतत् तद् असत्यं भविष्यति । (६।१)

yadi satyaṃ bravīmy etat tad asatyaṃ bhaviṣyati |

6.2६.२

अकीर्तिर् अतुला लोके ध्रुवं परिभवश् च मे ॥ (६।२)

akīrtir atulā loke dhruvaṃ paribhavaś ca me ||

7.1७.१

तथा विलपतस् तस्य परिभ्रमितचेतसः । (७।१)

tathā vilapatas tasya paribhramitacetasaḥ |

7.2७.२

अस्तम् अभ्यगमत् सूर्यो रजनी चाभ्यवर्तत ॥ (७।२)

astam abhyagamat sūryo rajanī cābhyavartata ||

8.1८.१

स त्रियामा तथार्तस्य चन्द्रमण्डलमण्डिता । (८।१)

sa triyāmā tathārtasya candramaṇḍalamaṇḍitā |

8.2८.२

राज्ञो विलपमानस्य न व्यभासत शर्वरी ॥ (८।२)

rājño vilapamānasya na vyabhāsata śarvarī ||

9.1९.१

तथैवोष्णं विनिःश्वस्य वृद्धो दशरथो नृपः । (९।१)

tathaivoṣṇaṃ viniḥśvasya vṛddho daśaratho nṛpaḥ |

9.2९.२

विललापार्तवद् दुःखं गगनासक्तलोचनः ॥ (९।२)

vilalāpārtavad duḥkhaṃ gaganāsaktalocanaḥ ||

10.1१०.१

न प्रभातं त्वयेच्छामि मयायं रचितो ऽञ्जलिः । (१०।१)

na prabhātaṃ tvayecchāmi mayāyaṃ racito 'ñjaliḥ |

10.2१०.२

अथवा गम्यतां शीघ्रं नाहम् इच्छामि निर्घृणाम् । (१०।२)

athavā gamyatāṃ śīghraṃ nāham icchāmi nirghṛṇām |

10.3१०.३

नृशंसां कैकेयीं द्रष्टुं यत्कृते व्यसनं महत् ॥ (१०।३)

nṛśaṃsāṃ kaikeyīṃ draṣṭuṃ yatkṛte vyasanaṃ mahat ||

11.1११.१

एवम् उक्त्वा ततो राजा कैकेयीं संयताञ्जलिः । (११।१)

evam uktvā tato rājā kaikeyīṃ saṃyatāñjaliḥ |

11.2११.२

प्रसादयामास पुनः कैकेयीं चेदम् अब्रवीत् ॥ (११।२)

prasādayāmāsa punaḥ kaikeyīṃ cedam abravīt ||

12.1१२.१

साधुवृत्तस्य दीनस्य त्वद्गतस्य गतायुषः । (१२।१)

sādhuvṛttasya dīnasya tvadgatasya gatāyuṣaḥ |

12.2१२.२

प्रसादः क्रियतां देवि भद्रे राज्ञो विशेषतः ॥ (१२।२)

prasādaḥ kriyatāṃ devi bhadre rājño viśeṣataḥ ||

13.1१३.१

शून्येन खलु सुश्रोणि मयेदं समुदाहृतम् । (१३।१)

śūnyena khalu suśroṇi mayedaṃ samudāhṛtam |

13.2१३.२

कुरु साधु प्रसादं मे बाले सहृदया ह्य् असि ॥ (१३।२)

kuru sādhu prasādaṃ me bāle sahṛdayā hy asi ||

14.1१४.१

विशुद्धभावस्य हि दुष्टभावा ताम्रेक्षणस्याश्रुकलस्य राज्ञः । (१४।१)

viśuddhabhāvasya hi duṣṭabhāvā tāmrekṣaṇasyāśrukalasya rājñaḥ |

14.2१४.२

श्रुत्वा विचित्रं करुणं विलापं भर्तुर् नृशंसा न चकार वाक्यम् ॥ (१४।२)

śrutvā vicitraṃ karuṇaṃ vilāpaṃ bhartur nṛśaṃsā na cakāra vākyam ||

15.1१५.१

ततः स राजा पुनर् एव मूर्छितः प्रियाम् अतुष्टां प्रतिकूलभाषिणीम् । (१५।१)

tataḥ sa rājā punar eva mūrchitaḥ priyām atuṣṭāṃ pratikūlabhāṣiṇīm |

15.2१५.२

समीक्ष्य पुत्रस्य विवासनं प्रति क्षितौ विसंज्ञो निपपात दुःखितः ॥ (१५।२)

samīkṣya putrasya vivāsanaṃ prati kṣitau visaṃjño nipapāta duḥkhitaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 11

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit